Finansal Tablolar Analizi Alıştırma Soruları — KPSS İşletme — Sayfa 5

Soru 81Soru →

Kuzey Perakende Ticaret A.Ş.'nin $2026$ yılı faaliyet dönemine ait bazı finansal verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Bilanço ve Gelir Tablosu Kalemleri	Tutar (TL)
Kredili Satışlar	$1.440.000$
Satışların Maliyeti	$720.000$
Kredili Alımlar	$600.000$
Ortalama Ticari Alacaklar	$160.000$
Ortalama Stok	$120.000$
Ortalama Ticari Borçlar	$50.000$

İşletmenin yılı $360$ gün olarak kabul edildiğine göre, işletmenin nakit döngüsü (nakit dönüşüm süresi) kaç gündür?

130

110

70

40

3

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $70$

Cevap

İşletmenin nakit döngüsü

70

gündür.

Doğru cevap, stokta bekleme süresi (

60

gün) ile alacak tahsilat süresinin (

40

gün) toplanıp, işletmeye sağlanan finansman süresi olan borç ödeme süresinin (

30

gün) bu toplamdan düşülmesiyle elde edilen

70

değeridir.

Adım Adım Çözüm

1

Stokta bekleme süresinin hesaplanması.

Stok Devir Hızı =

720.000 / 120.000 = 6

kez. Stokta Bekleme Süresi =

360 / 6 = 60

gün.

Stokların işletmede ortalama kaç gün kaldığını bulmak için öncelikle satışların maliyetinin ortalama stoka bölünmesiyle devir hızı bulunur, ardından

360

güne oranlanır.

2

Alacak tahsilat süresinin hesaplanması.

Alacak Devir Hızı =

1.440.000 / 160.000 = 9

kez. Alacak Tahsilat Süresi =

360 / 9 = 40

gün.

Kredili satışlardan doğan alacakların yılda kaç kez tahsil edildiğini ve ortalama tahsilat süresini belirlemek için gereklidir.

3

Ticari borç ödeme süresinin hesaplanması.

Borç Devir Hızı =

600.000 / 50.000 = 12

kez. Borç Ödeme Süresi =

360 / 12 = 30

gün.

Kredili alımlardan kaynaklanan ticari borçların ortalama kaç günde ödendiğini tespit etmek için hesaplanır.

4

Nakit döngüsünün hesaplanması.

Nakit Döngüsü =

60 + 40 - 30 = 70

gün.

Nakit döngüsü, işletmenin faaliyetleri için nakit bağladığı süreyi ifade eder ve (Stokta Bekleme Süresi + Alacak Tahsilat Süresi) - Borç Ödeme Süresi formülü ile bulunur.

Anahtar Kavram

Nakit Döngüsü ve Faaliyet Oranları (Gün Çevrimi)

Soru 82Soru →

Bir imalat işletmesinin belirli bir tarih itibarıyla finansal verileri aşağıda verilmiştir:

* Net İşletme Sermayesi: $400.000$ TL
* Cari Oran: $2,0$
* Stoklar: $240.000$ TL
* Gelecek Aylara Ait Giderler: $60.000$ TL

İşletme, üretimde kullanmak üzere satıcılardan kredili (veresiye) olarak $100.000$ TL tutarında hammadde satın almıştır.

Buna göre, belirtilen işlem gerçekleştikten sonra işletmenin yeni asit-test (likidite) oranı kaç olur?

1,80

1,25

1,00

1,20

1,12

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1,00

Cevap

Yeni asit-test (likidite) oranı

1,00

olur.

Doğru yanıt olan

1,00

değeri; kredili mal alım işleminin hem dönen varlıkları hem de kısa vadeli borçları

100.000

TL artırdığının tespit edilmesi ve asit-test oranı hesaplanırken yeni dönen varlık toplamından yeni stok tutarının ve gelecek aylara ait giderlerin düşülmesiyle bulunmuştur. İşlem sonrası dönen varlıklar

900.000

TL, KVYK

500.000

TL ve stoklar

340.000

TL olmuştur. Likit varlıklar:

900.000 - 340.000 - 60.000 = 500.000

TL. Yeni asit-test oranı:

500.000 / 500.000 = 1,00

.

Adım Adım Çözüm

1

Başlangıçtaki Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVYK) ve Dönen Varlıklar (DV) tutarını hesaplayınız.

KVYK = 400.000

TL ve

DV = 800.000

TL olarak bulunur.

Cari Oran (

DV / KVYK = 2,0

) ve Net İşletme Sermayesi (

DV - KVYK = 400.000

) denklemleri ortak çözülerek başlangıç bilançosu oluşturulur.

2

Kredili hammadde alımının finansal tablolara etkisini yansıtınız.

Yeni

DV = 900.000

TL, Yeni

KVYK = 500.000

TL ve Yeni Stoklar =

340.000

TL olur.

Veresiye mal alımı, dönen varlıklardaki stoklar kalemini ve kısa vadeli yabancı kaynaklardaki ticari borçlar kalemini

100.000

TL artırır.

3

Yeni asit-test oranını hesaplayınız.

Asit-Test Oranı =

(900.000 - 340.000 - 60.000) / 500.000 = 500.000 / 500.000 = 1,00

olarak bulunur.

Asit-test oranı, dönen varlıklardan stokların ve gelecek aylara ait giderlerin çıkarılıp kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesiyle elde edilir.

Anahtar Kavram

İşlemlerin asit-test (likidite) oranına etkisi ve oranın bileşenleri.

Soru 83Soru →

Bir lojistik firmasının 2024 ve 2025 yıllarına ait özet gelir tablosu verileri aşağıda verilmiştir:

Gelir Tablosu Kalemleri	2024 (₺)	2025 (₺)
Net Satışlar	1.000.000	1.200.000
Satışların Maliyeti (-)	500.000	600.000
Brüt Satış Kârı	500.000	600.000
Faaliyet Giderleri (-)	200.000	400.000
Faaliyet Kârı	300.000	200.000

Bu verilere göre, yatay analiz (karşılaştırmalı tablolar analizi) yöntemi kullanıldığında işletmenin kârlılığını olumsuz yönde en fazla etkileyen (oransal olarak en yüksek artışı gösteren) gider kalemi ve bu kalemin yatay analiz değeri (değişim yüzdesi) aşağıdakilerden hangisidir?

Faaliyet Giderleri, %100 artış

Faaliyet Giderleri, %50 artış

Faaliyet Giderleri, 200.000 ₺ artış

Faaliyet Giderleri, %200 artış

Satışların Maliyeti, %20 artış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faaliyet Giderleri, %100 artış

Cevap

İşletmenin kârlılığını olumsuz yönde en fazla etkileyen gider kalemi, %100 oransal artış ile Faaliyet Giderleri'dir.

Yatay analizde kalemlerin önceki (baz) yıla göre oransal değişimi hesaplanır. Faaliyet giderleri baz yıla göre

200.000

₺ artmış olup, bu tutarın baz yıl olan

200.000

₺'ye bölümüyle

\%100

artış oranı bulunur. Bu oran maliyetlerdeki

\%20

'lik artıştan çok daha yüksek olduğu için kârlılığı en olumsuz etkileyen kalem faaliyet giderleridir.

Adım Adım Çözüm

1

Yatay analiz (yüzde yöntemi) formülünü belirle.

Yatay Analiz Oranı =

\frac{\text{Cari Yıl Tutarı} - \text{Baz Yıl Tutarı}}{\text{Baz Yıl Tutarı}} \times 100

Karşılaştırmalı tablolarda kalemlerin zaman içindeki oransal gelişimini ölçmek için bu formül kullanılır.

2

Satışların maliyetindeki değişimi hesapla.

Değişim Oranı =

\frac{600.000 - 500.000}{500.000} \times 100 = \%20

artış.

Maliyetlerin ne ölçüde arttığını görerek diğer giderlerle kıyaslamak için.

3

Faaliyet giderlerindeki değişimi hesapla.

Değişim Oranı =

\frac{400.000 - 200.000}{200.000} \times 100 = \%100

artış.

Faaliyet kârını doğrudan etkileyen bu kalemin artış hızını bulmak için.

4

Gider kalemlerini karşılaştırarak en olumsuz eğilimi tespit et.

Faaliyet giderlerindeki

\%100

'lük artış, satışların maliyetindeki

\%20

'lik artıştan çok daha yüksektir.

Soru bizden işletmeyi olumsuz yönde en fazla etkileyen (oransal olarak en yüksek artış gösteren) gideri istemektedir.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar Analizi (Yatay Analiz)

Soru 84Soru →

Medikal cihaz üretimi yapan Novamed Sağlık Teknolojileri A.Ş.'nin $2024$ ve $2025$ yıllarına ait bazı finansal verileri aşağıdaki tablolarda özetlenmiştir:

Bilanço Kalemleri (TL)	31.12.2024	31.12.2025
Ticari Alacaklar	$2.000.000$	$2.800.000$
Stoklar	$600.000$	$3.000.000$
Ticari Borçlar	$700.000$	$900.000$

Gelir Tablosu Kalemleri (TL)	2025 Yılı
Net Satışlar	$14.400.000$
Satışların Maliyeti	$7.200.000$

İşletmenin tüm alış ve satış işlemlerinin kredili olarak gerçekleştirildiği bilinmektedir. Bir yıl $360$ gün olarak kabul edilecektir.

Buna göre, Novamed Sağlık Teknolojileri A.Ş.'nin $2025$ yılı nakit döngüsü (nakit dönüşüm süresi) kaç gündür?

110

120

150

180

190

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $120$

Cevap

Doğru değer

120

gündür. Nakit döngüsü; stokta kalma süresi ve alacak tahsil süresi toplamından borç ödeme süresinin çıkarılmasıyla bulunur.

Doğru yanıt

120

değerini veren seçenektir. Çözüm süreci üç aşamalıdır: (1) Alacak tahsil süresi =

360 / (14.400.000 / 2.400.000) = 60

gün. (2) Stokta kalma süresi =

360 / (7.200.000 / 1.800.000) = 90

gün. (3) Borç ödeme süresi için öncelikle 'Alımlar = SMM + D.Sonu Stok - D.Başı Stok' formülünden alımlar

9.600.000

TL olarak bulunur. Borç ödeme süresi =

360 / (9.600.000 / 800.000) = 30

gün olarak hesaplanır. Sonuç olarak Nakit Döngüsü =

90 + 60 - 30 = 120

gün olur.

Adım Adım Çözüm

1

Ortalama ticari alacakları ve alacak tahsil süresini hesaplamak.

Ortalama Alacak =

2.400.000

TL, Alacak Tahsil Süresi =

60

gün.

Müşterilere tanınan vadeyi bulmak için net satışlar ortalama ticari alacaklara bölünür.

2

Ortalama stokları ve stokta kalma süresini hesaplamak.

Ortalama Stok =

1.800.000

TL, Stokta Kalma Süresi =

90

gün.

Malların depoda bekleme süresini bulmak için satışların maliyeti (SMM) ortalama stoklara bölünür.

3

Borç devir hızı için satıcılardan yapılan 'Net Alımlar' tutarını bulmak.

Net Alımlar =

7.200.000 + 3.000.000 - 600.000 = 9.600.000

TL.

İşletmenin dönem sonu stoğu dönem başından yüksek olduğu için, satıcılardan yapılan kredili alımlar SMM'den farklıdır (Alımlar = SMM + Stok Artışı).

4

Ortalama ticari borçları ve borç ödeme süresini hesaplamak.

Ortalama Borç =

800.000

TL, Devir Hızı =

12

, Borç Ödeme Süresi =

30

gün.

Tedarikçilere ortalama ödeme süresi, net kredili alımların ortalama ticari borçlara bölünmesiyle bulunur.

5

Nakit döngüsü formülünü (Faaliyet Döngüsü - Borç Ödeme Süresi) uygulamak.

Nakit Döngüsü =

90 + 60 - 30 = 120

gün.

Nakit döngüsü, paranın stoklara bağlanmasından müşterilerden tahsil edilmesine kadar geçen süreden, tedarikçilerin sağladığı vadenin düşülmesiyle elde edilir.

Anahtar Kavram

Nakit Döngüsü Hesaplamalarında Net Alımların Önemi

Soru 85Soru →

Bir perakende ticaret işletmesinin cari yıl sonu bilançosundan alınan bazı finansal veriler şu şekildedir:

* Dönen Varlıklar: $4.000.000 \text{ TL}$
* Duran Varlıklar: $6.000.000 \text{ TL}$
* Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar, Dönen Varlıkların $\%50$ 'sine eşittir.
* İşletmenin Özkaynak (Finansman) Oranı $\%40$ 'tır.

Buna göre, işletmenin Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (UZYK) tutarı ve Borç/Özkaynak Oranı sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

4.000.000 \text{ TL}

ve

1,50

4.000.000 \text{ TL}

ve

0,67

6.000.000 \text{ TL}

ve

1,50

2.000.000 \text{ TL}

ve

0,67

6.000.000 \text{ TL}

ve

0,60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4.000.000 \text{ TL}$ ve $1,50$

Cevap

İşletmenin Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar tutarı

4.000.000 \text{ TL}

ve Borç/Özkaynak Oranı

1,50

'dir.

Aktif toplamı hesaplandıktan sonra (

10.000.000 \text{ TL}

), Özkaynak oranı üzerinden Özkaynak tutarı (

4.000.000 \text{ TL}

) ve dolayısıyla Toplam Yabancı Kaynak (

6.000.000 \text{ TL}

) bulunur. Dönen varlıkların

\%50

'si kadar olan KVYK (

2.000.000 \text{ TL}

) toplam borçtan çıkarıldığında UZYK

4.000.000 \text{ TL}

olarak elde edilir. Borç/Özkaynak oranı ise

6.000.000 / 4.000.000

işleminden

1,50

çıkar. Bu nedenle

4.000.000 \text{ TL}

ve

1,50

değerlerini içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif Toplamını hesapla.

Dönen Varlıklar (

4.000.000

) + Duran Varlıklar (

6.000.000

) =

10.000.000 \text{ TL}

Bilanço büyüklüğünü (Aktif Toplamı) bulmadan diğer oransal ifadelere geçilemez.

2

Özkaynak tutarını bul.

10.000.000 \times 0,40 = 4.000.000 \text{ TL}

Özkaynak (Finansman) Oranı, Özkaynakların Aktif Toplamına bölünmesiyle elde edilir. Bu oran

\%40

olduğuna göre özkaynaklar hesaplanabilir.

3

Toplam Yabancı Kaynak (Borç) tutarını belirle.

Aktif Toplamı (

10.000.000

) - Özkaynak (

4.000.000

) =

6.000.000 \text{ TL}

Bilançonun temel eşitliğine göre (Aktif = Pasif), toplam varlıklardan özkaynaklar çıkarıldığında toplam borç bulunur.

4

Kısa Vadeli Yabancı Kaynak (KVYK) tutarını hesapla.

Dönen Varlıklar (

4.000.000

)

\times 0,50 = 2.000.000 \text{ TL}

Soruda KVYK'nın Dönen Varlıkların

\%50

'sine eşit olduğu belirtilmiştir.

5

Uzun Vadeli Yabancı Kaynak (UZYK) tutarını hesapla.

Toplam Yabancı Kaynak (

6.000.000

) - KVYK (

2.000.000

) =

4.000.000 \text{ TL}

Toplam borçtan kısa vadeli kısım çıkarılarak sorunun ilk kısmındaki istenen değere ulaşılır.

6

Borç/Özkaynak Oranını hesapla.

Toplam Yabancı Kaynak (

6.000.000

) / Özkaynak (

4.000.000

) =

1,50

Finansal yapıyı gösteren bu oran, işletmenin dış kaynak kullanımının iç kaynaklara (özkaynak) kıyasla ne kadar olduğunu belirtir.

Anahtar Kavram

Finansal Yapı Oranları (Kaldıraç ve Borç/Özkaynak İlişkisi)

Soru 86Soru →

Bir telekomünikasyon şirketinin 2024 ve 2025 yıllarına ait özet gelir tablosundaki bazı kalemler aşağıda verilmiştir:

Gelir Tablosu Kalemleri	2024 (₺)	2025 (₺)
Brüt Satışlar	8.000.000	8.800.000
Satış İndirimleri (-)	400.000	420.000
Satışların Maliyeti (-)	4.000.000	4.320.000
Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri (-)	800.000	880.000
Genel Yönetim Giderleri (-)	400.000	500.000

Yatay analiz (karşılaştırmalı tablolar analizi) tekniği kullanıldığında; işletmenin brüt satışlarındaki büyüme de dikkate alındığında faaliyet kârlılığı üzerinde oransal olarak en olumsuz eğilimi gösteren (görece en hızlı artan) maliyet/gider kalemi ve bu kaleme ait yatay yüzde değişimi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Genel Yönetim Giderleri, %25

Genel Yönetim Giderleri, %20

Genel Yönetim Giderleri, 100.000 ₺

Satışların Maliyeti, %8

Satışların Maliyeti, 320.000 ₺

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel Yönetim Giderleri, %25

Cevap

İşletmenin kârlılığını oransal olarak en olumsuz etkileyen kalem, %25'lik yüzdesel artışla Genel Yönetim Giderleri olmuştur.

Karşılaştırmalı tablolar (yatay) analizinde yüzde değişim formülü:

[(\text{Cari Yıl} - \text{Baz Yıl}) / \text{Baz Yıl}] \times 100

şeklindedir. Genel yönetim giderleri kalemi bu formüle göre

[(500.000 - 400.000) / 400.000] \times 100 = \%25

artış göstermiştir. Bu kalem, satış büyümesini (%10) en çok aşan ve kârlılığı en belirgin biçimde aşağı çeken unsur olduğundan doğru cevap Genel Yönetim Giderleri'dir.

Adım Adım Çözüm

1

Her bir gelir tablosu kalemi için cari yıl (2025) ile baz yıl (2024) arasındaki mutlak farkı hesapla.

Brüt Satışlar:

8.800.000 - 8.000.000 = +800.000

₺, Genel Yönetim Giderleri:

500.000 - 400.000 = +100.000

₺, Satışların Maliyeti:

4.320.000 - 4.000.000 = +320.000

₺ olarak bulunur.

Yatay analizde yüzdesel değişimi bulmak için öncelikle değişimin mutlak yönü ve büyüklüğü belirlenmelidir.

2

Bulunan mutlak farkları, baz yılın (2024) ilgili kalem tutarına bölerek yüzdesel değişimi formülüyle

(\frac{\text{Mutlak Fark}}{\text{Baz Yıl}} \times 100)

bul.

Satışlar:

\frac{800.000}{8.000.000} = \%10

. Satışların Maliyeti:

\frac{320.000}{4.000.000} = \%8

. Genel Yönetim Giderleri:

\frac{100.000}{400.000} = \%25

.

Kalemlerin zaman içindeki gelişimini oransal olarak ifade etmek ve birbirleriyle karşılaştırılabilir hale getirmek yatay analizin temelidir.

3

Hesaplanan büyüme oranlarını karşılaştırarak kârlılığı en olumsuz etkileyen kalemi tespit et.

Genel Yönetim Giderleri %25 oranında artarak hem satış büyümesini (%10) hem de diğer maliyetleri aşmış, işletmenin oransal kârlılığını en fazla daraltan unsur olmuştur.

Bir gider kaleminin satış büyümesinden daha hızlı artması kâr marjını daraltır; dolayısıyla en yüksek oranlı artış gösteren gider kalemi en olumsuz eğilimi ifade eder.

Anahtar Kavram

Yatay Analizde Yüzde Değişim (Eğilim) Hesaplanması ve Yorumlanması

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 87Soru →

İleri teknoloji endüstrisinde faaliyet gösteren bir işletmenin 2025 yılı DuPont analiz verileri aşağıda verilmiştir:

- Özkaynak Kârlılığı (ROE): $\%18$
- Aktif Devir Hızı: $1,20$
- Özkaynak Çarpanı: $2,50$

2026 yılında işletme yönetimi operasyonel verimliliği artırmak amacıyla bir dizi karar almıştır. Bu kararlar neticesinde; satış gelirleri ve özkaynak tutarı sabit kalırken, atıl duran varlıklar elden çıkarılarak elde edilen nakit ile kısa vadeli finansal borçlar kapatılmıştır.

Gerçekleşen bu işlem sonucunda işletmenin Borç/Aktif oranı $\%50$ 'ye gerilemiş ve azalan finansman giderlerinin etkisiyle Net Kâr Marjı $\%8$ 'e yükselmiştir.

Buna göre, işletmenin 2026 yılına ait yeni Aktif Devir Hızı ve Özkaynak Kârlılığı (ROE) sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

1,50

ve

\%24

1,20

ve

\%19,2

1,50

ve

\%30

0,96

ve

\%15,36

1,20

ve

\%24

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1,50$ ve $\%24$

Cevap

İşletmenin yeni Aktif Devir Hızı

1,50

ve yeni Özkaynak Kârlılığı (ROE)

\%24

'tür.

İşletmenin varlıkları azaldığı için (özkaynak sabitken çarpanın 2,50'den 2,00'a düşmesi varlıkların %20 azaldığını gösterir), sabit satış hacmiyle aktif devir hızı 1,20'den 1,50'ye (

1,20/0,80

) yükselir. Yeni ROE ise güncellenmiş DuPont denkleminden (Net Kâr Marjı

\times

Aktif Devir Hızı

\times

Özkaynak Çarpanı)

\%8 \times 1,50 \times 2,00 = \%24

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Eski Net Kâr Marjını (NKM) hesaplayın.

ROE = NKM \times ADH \times \text{ÖKÇ}

denkleminden

0,18 = NKM \times 1,20 \times 2,50 \Rightarrow NKM = \%6

bulunur.

Değişimlerin temelini oluşturan başlangıç kâr marjı oranının tespit edilmesi gerekir.

2

2026 yılına ait yeni Özkaynak Çarpanını (ÖKÇ) belirleyin.

Yeni Borç/Aktif oranı

\%50

ise, Özkaynak/Aktif oranı da

\%50

'dir.

\text{ÖKÇ} = \text{Aktif} / \text{Özkaynak} = 1 / 0,50 = 2,00

olur.

Yeni sermaye yapısının DuPont sistemindeki kaldıraç etkisini (çarpanı) bulmak zorunludur.

3

Toplam varlıklardaki (aktif) oransal değişimi ve yeni Aktif Devir Hızını (ADH) hesaplayın.

Özkaynak sabitken ÖKÇ

2,50

'den

2,00

'a düştüğüne göre Aktif toplamı eski değerinin

0,80

katına inmiştir (

\text{Yeni Aktif} = \text{Eski Aktif} \times 0,80

). Satışlar sabit, Aktif azaldığı için

\text{Yeni ADH} = \text{Eski ADH} / 0,80 = 1,20 / 0,80 = 1,50

olarak gerçekleşir.

Varlıkların elden çıkarılması, satışlar sabit kalsa bile devir hızını matematiksel olarak yukarı çeker.

4

Yeni Özkaynak Kârlılığını (ROE) hesaplayın.

\text{Yeni ROE} = \text{Yeni NKM} \times \text{Yeni ADH} \times \text{Yeni ÖKÇ} = 0,08 \times 1,50 \times 2,00 = 0,24

(yani

\%24

) bulunur.

Genişletilmiş DuPont formülü üzerinden nihai performans göstergesi elde edilir.

Anahtar Kavram

Özkaynak Kârlılığı (ROE) ve DuPont Analiz Sisteminin Alt Bileşenleri

Soru 88Soru →

Bir işletmenin finansal tablolarından elde edilen DuPont analizi verileri aşağıdaki gibidir:

- Net Kâr Marjı: %10
- Aktif Devir Hızı: 1,5
- Özkaynak Çarpanı: 2,0

İşletme yönetimi, gelecek dönemde aktif devir hızını ve özkaynak çarpanını sabit tutmayı; faaliyet giderlerini azaltarak net kâr marjını %12'ye yükseltmeyi planlamaktadır.

Buna göre, bu planın gerçekleşmesi durumunda işletmenin Özkaynak Kârlılığı (ROE) değerindeki net değişim aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

%6 artarak %36'ya yükselir.

%2 artarak %32'ye yükselir.

%3 artarak %18'e yükselir.

%2 artarak %15,5'e yükselir.

%4 artarak %24'e yükselir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %6 artarak %36'ya yükselir.

Cevap

İşletmenin Özkaynak Kârlılığı (ROE) %6 artarak %36'ya yükselir.

DuPont analiz sistemine göre Özkaynak Kârlılığı (ROE) hesaplanırken üç bileşen birbiriyle çarpılır: Net Kâr Marjı

\times

Aktif Devir Hızı

\times

Özkaynak Çarpanı. İlk durumda ROE,

0,10 \times 1,5 \times 2,0 = 0,30

(%30) olarak bulunur. İkinci durumda net kâr marjı %12'ye çıktığında yeni ROE,

0,12 \times 1,5 \times 2,0 = 0,36

(%36) olarak hesaplanır. Dolayısıyla oran %6 puan artarak %36 seviyesine ulaşır.

Adım Adım Çözüm

1

Mevcut durumdaki Özkaynak Kârlılığını (ROE) hesapla.

Mevcut ROE =

0,10 \times 1,5 \times 2,0 = 0,30

(%30)

DuPont analizinde ROE; Net Kâr Marjı, Aktif Devir Hızı ve Özkaynak Çarpanının çarpımına eşittir.

2

Planlanan (yeni) durumdaki Özkaynak Kârlılığını (ROE) hesapla.

Yeni ROE =

0,12 \times 1,5 \times 2,0 = 0,36

(%36)

Net kâr marjı %12'ye çıkarken, aktif devir hızı ve özkaynak çarpanı bileşenleri sabit kalmıştır.

3

Mevcut ve yeni ROE değerleri arasındaki farkı bularak net değişimi tespit et.

0,36 - 0,30 = 0,06

(%6 artış).

Gerçekleşmesi beklenen değişimi oransal puan olarak belirlemek için iki değerin farkı alınır.

Anahtar Kavram

DuPont Analiz Sistemi, Özkaynak Kârlılığını (ROE) işletmenin kârlılık, verimlilik ve finansal kaldıraç boyutlarına ayırarak inceleyen çok çarpanlı bir finansal performans ölçüm tekniğidir.

Soru 89Soru →

Bir üretim işletmesinin cari yıl sonu bilançosundan alınan bazı kalemler aşağıda verilmiştir:

Bilanço Kalemleri	Tutar (TL)
Dönen Varlıklar	$500.000$
Duran Varlıklar	$700.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$300.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$500.000$
Ödenmiş Sermaye	$250.000$
Kâr Yedekleri	$100.000$
Geçmiş Yıllar Kârları	$50.000$

(Not: İşletmenin bilançosunda yer alan tüm kalemler bunlardan ibarettir.)

Bu verilere göre, işletmenin finansal yapı (kaldıraç) oranları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İşletmenin kaldıraç oranı

\%33,3

'tür.

İşletmenin finansman oranı

2,0

'dır.

İşletmenin borç/özkaynak oranı

2,0

'dır.

İşletmenin finansal kaldıraç derecesi

2,0

'dır.

Otofinansmanın toplam kaynaklar içindeki payı

\%37,5

'tir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin borç/özkaynak oranı $2,0$ 'dır.

Cevap

İşletmenin borç/özkaynak oranı

2,0

'dır.

İşletmenin borç/özkaynak oranı, Toplam Yabancı Kaynakların (

800.000

TL) Toplam Özkaynaklara (

400.000

TL) bölünmesiyle bulunur.

800.000 / 400.000 = 2,0

hesaplaması doğru sonucu vermektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam Aktif (Varlıklar) ve Toplam Yabancı Kaynak (Borçlar) tutarlarını hesaplayın.

Toplam Aktif =

500.000 + 700.000 = 1.200.000

TL. Toplam Yabancı Kaynak =

300.000 + 500.000 = 800.000

TL.

Finansal yapı oranlarının temel bileşenleri bilanço toplamlarıdır.

2

Özkaynak ve Otofinansman tutarlarını hesaplayın.

Özkaynak =

250.000 + 100.000 + 50.000 = 400.000

TL. Otofinansman = Kâr Yedekleri + Geçmiş Yıllar Kârları =

100.000 + 50.000 = 150.000

TL.

Borç/özkaynak ve finansman oranları için özkaynak toplamına, otofinansman payı için iç kaynak tutarına ihtiyaç vardır.

3

Seçeneklerdeki finansal yapı oranlarını formüllerine göre test edin.

Borç/Özkaynak Oranı =

800.000 / 400.000 = 2,0

. Finansman Oranı =

400.000 / 800.000 = 0,5

. Kaldıraç Oranı =

800.000 / 1.200.000 = \%66,6

. Otofinansman/Toplam Kaynak =

150.000 / 1.200.000 = \%12,5

.

Sadece borç/özkaynak oranının

2,0

olduğu ifade doğrudur.

Anahtar Kavram

Finansal Yapı (Kaldıraç) Oranlarının Hesaplanması

Soru 90Soru →

Halka açık bir şirketin bilanço yapısını inceleyen bir finansal analist, şu tespitlerde bulunmuştur:

• Şirketin özkaynaklarının aktif toplamı içindeki payı (Özkaynak Oranı) $\%60$ 'tır.
• Şirketin kısa vadeli yabancı kaynaklarının tutarı, uzun vadeli yabancı kaynaklarının tutarının $3$ katıdır.

Buna göre, söz konusu şirketin kısa vadeli yabancı kaynaklarının aktif toplamına oranı yüzde kaçtır?

10

15

30

40

45

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30

Cevap

Şirketin kısa vadeli yabancı kaynaklarının aktif toplamına oranı %30'dur.

Bilanço temel denkliğine göre Aktif Toplamı (%100) = Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar şeklindedir. Özkaynak oranı %60 ise, toplam yabancı kaynakların oranı %40 olur. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVYK), Uzun Vadeli Yabancı Kaynakların (UVYK) 3 katı ise; toplam yabancı kaynak 4 birimken bunun 3 birimi KVYK'dır. Bu durumda KVYK'nın aktif içindeki payı %40'ın 3/4'ü alınarak %30 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Bilanço temel denkliği (Aktif = Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar) kuralına göre toplam yabancı kaynak oranını (Kaldıraç Oranı) bulma.

\%100 - \%60 = \%40

İşletmenin tüm varlıklarının (aktiflerinin) ne kadarının borçla finanse edildiğini belirlemek için.

2

Soruda verilen orantıyı kullanarak kısa vadeli yabancı kaynakların (KVYK) toplam borç içindeki ağırlığını hesaplama.

KVYK = 3 \times UVYK

ise Toplam Yabancı Kaynak =

4 \times UVYK

'dır. Buradan KVYK'nın payı

3/4

olur.

Toplam borç oranını, kısa ve uzun vadeli olarak iki alt kaleme doğru şekilde dağıtabilmek için.

3

Toplam yabancı kaynak oranını, kısa vadeli yabancı kaynak ağırlığı ile çarpma.

\%40 \times \frac{3}{4} = \%30

Sadece kısa vadeli yabancı kaynakların tüm aktifler içindeki nihai yüzdesini bulmak için.

Anahtar Kavram

Bilanço Temel Denkliği ve Kaldıraç Oranları

Soru 91Soru →

Lodos Ticaret A.Ş.'nin belirli bir döneme ait özet finansal verilerinden bazıları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Dönen Varlıklar	800.000
Duran Varlıklar	1.200.000
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	500.000
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	700.000
Ödenmiş Sermaye	400.000
Geçmiş Yıllar Kârları	200.000
Net Satışlar	2.500.000
Satışların Maliyeti	1.800.000
Faaliyet Giderleri	300.000
Dönem Net Kârı	200.000

Buna göre işletmenin Özsermaye Kârlılığı (ROE) ve Aktif Kârlılığı (ROA) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

\%10

ve

\%25

\%50

ve

\%20

\%25

ve

\%10

\%50

ve

\%10

\%87,5

ve

\%35

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%25$ ve $\%10$

Cevap

Doğru cevap

\%25

ve

\%10

değerlerini içeren seçenektir.

İşletmenin ROE (Özsermaye Kârlılığı) oranı Net Kârın Özkaynaklara bölünmesiyle (

200.000 / 800.000 = \%25

), ROA (Aktif Kârlılığı) oranı ise Net Kârın Aktif Toplamına bölünmesiyle (

200.000 / 2.000.000 = \%10

) bulunur. Bu nedenle doğru sırlama

\%25

ve

\%10

'dur.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin Aktif Toplamını hesaplayın.

\text{Aktif Toplamı} = \text{Dönen Varlıklar} + \text{Duran Varlıklar} = 800.000 + 1.200.000 = 2.000.000 \text{ TL}

Aktif kârlılığı oranında payda olarak kullanılacak toplam varlık değerini bulmak.

2

İşletmenin Toplam Özkaynaklarını belirleyin.

\text{Özkaynaklar} = \text{Ödenmiş Sermaye} + \text{Geçmiş Yıl Kârları} + \text{Dönem Net Kârı} = 400.000 + 200.000 + 200.000 = 800.000 \text{ TL}

Özsermaye kârlılığında payda olarak kullanılacak işletme sermayesi değerini tespit etmek.

3

Özsermaye Kârlılığını (ROE) hesaplayın.

\text{ROE} = \frac{\text{Dönem Net Kârı}}{\text{Özkaynaklar Toplamı}} = \frac{200.000}{800.000} = 0,25 \implies \%25

Özkaynakların işletmeye ne oranda net kâr sağladığını ölçmek.

4

Aktif Kârlılığını (ROA) hesaplayın.

\text{ROA} = \frac{\text{Dönem Net Kârı}}{\text{Aktif Toplamı}} = \frac{200.000}{2.000.000} = 0,10 \implies \%10

İşletmenin sahip olduğu tüm varlıkların kâr yaratma verimliliğini bulmak.

Anahtar Kavram

İşletmelerde temel kârlılık oranları hesaplaması: Aktif Kârlılığı (ROA) ve Özsermaye Kârlılığı (ROE)

Soru 92Soru →

Perakende sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin gelir tablosundan alınan bazı veriler aşağıdaki gibidir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$1.300.000$
Satış İndirimleri ve İadeleri	$300.000$
Satışların Maliyeti	$650.000$
Faaliyet Giderleri	$120.000$

Buna göre, işletmenin "Satışların Maliyeti" kaleminin dikey analiz yöntemiyle hesaplanan yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%12

\%30

\%35

\%50

\%65

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%65$

Cevap

Satışların Maliyeti kaleminin dikey analiz yüzdesi

\%65

'tir.

Gelir tablosunun dikey analizinde temel baz (payda) 'Net Satışlar' kalemi olup

\%100

kabul edilir. Önce net satışlar

1.300.000 - 300.000 = 1.000.000

TL olarak bulunur. Satışların maliyeti

650.000

TL olduğuna göre, bu tutarın net satışlara oranı

650.000 / 1.000.000 = 0,65

yani

\%65

'tir.

Adım Adım Çözüm

1

Net satışlar tutarının hesaplanması

1.300.000 - 300.000 = 1.000.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde referans (baz) alınacak

\%100

'lük temel kalem her zaman net satışlardır.

2

Satışların maliyeti kaleminin dikey yüzdesinin bulunması

(650.000 / 1.000.000) \times 100 = \%65

İlgili analizi yapılacak kalem (Satışların Maliyeti), baz değere (Net Satışlara) oranlanır.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosunda Dikey Analiz (Yüzde Yöntemi)

Soru 93Soru →

Bir telekomünikasyon altyapı işletmesinin finansal performansına ilişkin bazı rasyolar aşağıda verilmiştir:

* Net Kâr Marjı: $\%8$
* Aktif Devir Hızı: $1,5$
* Özkaynak Kârlılığı (ROE): $\%30$

İşletmenin kısa vadeli yabancı kaynakları, toplam yabancı kaynaklarının $\%40$ 'ını oluşturmaktadır.

Buna göre, işletmenin uzun vadeli yabancı kaynaklarının özkaynaklarına oranı kaçtır?

0,90

1,50

0,60

0,36

0,24

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $0,90$

Cevap

İşletmenin uzun vadeli yabancı kaynaklarının özkaynaklarına oranı

0,90

'dır.

Doğru değer olan

0,90

, işletmenin kârlılık rasyolarından yola çıkarak önce özkaynak çarpanının (2,5), ardından toplam yabancı kaynak / özkaynak oranının (1,5) bulunması ve son olarak bu tutarın %60'lık uzun vadeli kısmının ayrıştırılmasıyla elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif Kârlılığını (ROA) hesaplayınız.

ROA = Net Kâr Marjı

\times

Aktif Devir Hızı =

0,08 \times 1,5 = 0,12

(

\text{\%}12

)

DuPont analiz sisteminin ilk aşaması, kâr marjı ile devir hızının çarpılarak varlıkların ne kadar verimli kullanıldığının bulunmasıdır.

2

Özkaynak Çarpanını (Aktif/Özkaynak oranını) bulunuz.

Özkaynak Çarpanı = ROE / ROA =

0,30 / 0,12 = 2,5

Özkaynak kârlılığı, aktif kârlılığının finansal kaldıraç (özkaynak çarpanı) ile büyütülmüş halidir.

3

Toplam Yabancı Kaynakların Özkaynaklara oranını (Finansman Oranının tersini) türetiniz.

Aktif/Özkaynak =

2,5

ise, (Yabancı Kaynak + Özkaynak) / Özkaynak =

2,5

olur. Buradan Yabancı Kaynak / Özkaynak =

1,5

bulunur.

Bilançonun temel denkliği (Aktif = Pasif) kullanılarak çarpan içerisindeki borç yükü ayrıştırılır.

4

Uzun Vadeli Yabancı Kaynakların (UVYK) Özkaynaklara oranını hesaplayınız.

KVYK oranı

\%40

ise UVYK oranı

\%60

'tır. UVYK / Özkaynak =

1,5 \times 0,60 = 0,90

.

Soruda sadece uzun vadeli borçların özkaynaklara oranı sorulduğu için toplam borçluluk oranı içindeki UVYK payı dikkate alınmalıdır.

Anahtar Kavram

DuPont Analiz Sistemi ve Finansal Kaldıraç Oranlarının Entegrasyonu

Soru 94Soru →

Ulusal çapta faaliyet gösteren bir yapı market zincirine ait dönem sonu finansal veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Finansal Kalemler	Tutar (TL)
Net Satışlar	21.600.000
Satışların Maliyeti	14.400.000
Dönen Varlıklar Toplamı	7.000.000
Stoklar	2.400.000
Ticari Borçlar	1.600.000
Kasa ve Bankalar (Hazır Değerler)	1.000.000

(Not: Dönen varlıklar sadece hazır değerler, ticari alacaklar ve stoklardan oluşmaktadır. Şirketin bilanço kalemlerinde yıl içi dalgalanma olmadığı varsayılacaktır. Bir yıl 360 gün olarak dikkate alınacaktır.)

Yukarıdaki verilere göre, bu işletmenin nakit döngüsü (nakit dönüşüm süresi) kaç gündür?

60

80

110

120

160

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80

Cevap

İşletmenin nakit döngüsü 80 gündür.

Faaliyet oranları kullanılarak öncelikle şirketin alacak tahsil, stokta kalma ve borç ödeme süreleri bulunmalıdır. Dönen varlıklar toplamı bilindiğinden ticari alacaklar

7.000.000 - 3.400.000 = 3.600.000

TL olarak hesaplanır. Alacak devir hızı

\frac{21.600.000}{3.600.000} = 6

, alacak tahsil süresi

360 / 6 = 60

gündür. Stok devir hızı

\frac{14.400.000}{2.400.000} = 6

, stokta kalma süresi

360 / 6 = 60

gündür. Borç devir hızı

\frac{14.400.000}{1.600.000} = 9

, borç ödeme süresi

360 / 9 = 40

gündür. Nakit döngüsü

60 + 60 - 40 = 80

gün olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Ticari alacak tutarının hesaplanması

Ticari Alacaklar =

7.000.000 - (2.400.000 + 1.000.000) = 3.600.000

TL

Dönen varlıkların sadece üç kalemden oluştuğu belirtildiğinden, alacak tutarı toplamdan diğer ikisinin çıkarılmasıyla bulunur.

2

Alacak tahsil süresinin hesaplanması

Alacak Devir Hızı =

21.600.000 / 3.600.000 = 6

. Tahsil Süresi =

360 / 6 = 60

gün.

Alacakların tahsil süresini bulmak için net satışlar ticari alacaklara bölünerek devir hızı bulunur ve 360 güne oranlanır.

3

Stokta kalma süresinin hesaplanması

Stok Devir Hızı =

14.400.000 / 2.400.000 = 6

. Stokta Kalma Süresi =

360 / 6 = 60

gün.

Stokların nakde dönüşme süresini bulmak için satışların maliyeti stoklara bölünür ve 360 güne oranlanır.

4

Borç ödeme süresinin hesaplanması

Borç Devir Hızı =

14.400.000 / 1.600.000 = 9

. Borç Ödeme Süresi =

360 / 9 = 40

gün.

Borçların ortalama ödeme süresi için satışların maliyeti (veya alışlar) ticari borçlara bölünerek devir hızı bulunur ve 360 güne oranlanır.

5

Nakit döngüsünün hesaplanması

Nakit Döngüsü =

60 + 60 - 40 = 80

gün.

Nakit döngüsü, stokta kalma süresi ile alacak tahsil süresinin toplamından borç ödeme süresinin çıkarılmasıyla elde edilir.

Anahtar Kavram

Nakit Döngüsü ve Faaliyet Oranları

Soru 95Soru →

Perakende sektöründe faaliyet gösteren ZETA A.Ş.'nin 2025 yılı sonu finansal tablolarından elde edilen bazı kalemler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Finansal Kalem	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	2.000.000
Toplam Varlıklar	50.000.000
Toplam Özkaynaklar	30.000.000
Dönem Net Kârı	18.000.000

İşletmenin hisse senetlerinin itibari (nominal) değeri $1 \text{ TL}$ olup, yıl sonu itibarıyla borsadaki piyasa fiyatı $45 \text{ TL}$ 'dir.

Buna göre, ZETA A.Ş.'nin Fiyat/Kazanç (F/K) ve Piyasa Değeri/Defter Değeri (PD/DD) oranları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

F/K = 5 ; PD/DD = 3

F/K = 3 ; PD/DD = 5

F/K = 5 ; PD/DD = 1,8

F/K = 0,20 ; PD/DD = 3

F/K = 9 ; PD/DD = 15

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: F/K = 5 ; PD/DD = 3

Cevap

İşletmenin Fiyat/Kazanç (F/K) oranı 5, Piyasa Değeri/Defter Değeri (PD/DD) oranı ise 3 olarak hesaplanmaktadır.

Verilen bilgiler ışığında ilk olarak Ödenmiş Sermaye itibari değere bölünerek

2.000.000

adet hisse olduğu tespit edilir. Ardından Dönem Net Kârı hisse sayısına bölünerek Hisse Başına Kâr (HBK)

9 \text{ TL}

bulunur. F/K oranı, piyasa fiyatının (

45 \text{ TL}

) HBK'ye (

9 \text{ TL}

) bölünmesiyle

5

olarak hesaplanır. İkinci aşamada, Toplam Özkaynaklar hisse sayısına bölünerek Hisse Başına Defter Değeri

15 \text{ TL}

olarak bulunur. PD/DD oranı ise piyasa fiyatının (

45 \text{ TL}

) Hisse Başına Defter Değerine (

15 \text{ TL}

) bölünmesiyle

3

şeklinde tespit edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Tedavüldeki hisse senedi sayısının hesaplanması.

2.000.000 / 1 = 2.000.000

adet

Hisse başına düşen değerleri (kâr ve defter değeri) bulmak için toplam hisse adedine ihtiyaç vardır.

2

Hisse Başına Kârın (HBK) bulunması.

18.000.000 / 2.000.000 = 9 \text{ TL}

Fiyat/Kazanç oranını hesaplamanın temel bileşeni olan payda değerini oluşturur.

3

Fiyat/Kazanç (F/K) oranının hesaplanması.

45 / 9 = 5

Yatırımcıların işletmenin

1 \text{ TL}

'lik kârına karşılık ödemeye razı oldukları piyasa fiyatını gösterir.

4

Hisse Başına Defter Değerinin bulunması.

30.000.000 / 2.000.000 = 15 \text{ TL}

Piyasa Değeri/Defter Değeri oranını hesaplamak için özkaynakların hisse başına düşen payının bilinmesi gereklidir.

5

Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranının hesaplanması.

45 / 15 = 3

İşletmenin muhasebe değeri ile piyasa değeri arasındaki ilişkiyi ortaya koyar.

Anahtar Kavram

Fiyat/Kazanç ve Piyasa Değeri/Defter Değeri Oranlarının Hesaplanması

Soru 96Soru →

Telekomünikasyon altyapı hizmetleri sunan bir işletmenin 2026 yılı hesap dönemine ait bazı finansal bilgileri aşağıdaki gibidir:

Bilanço Kalemi	Tutar (TL)
Dönen Varlıklar	$1.500.000$
Stoklar	$700.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$1.000.000$

İşletme, vadesi gelen $500.000$ TL tutarındaki satıcı borcunu bankadaki ticari mevduat hesabından havale yaparak ödemiştir.

Buna göre, söz konusu borç ödeme işlemi tamamlandıktan sonra işletmenin asit-test (likidite) oranı kaç olmuştur?

0,30

0,60

0,80

1,60

2,00

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $0,60$

Cevap

İşlem sonrası asit-test (likidite) oranı

0,60

olmuştur.

Borç ödeme işlemi hem dönen varlıklarda hem de kısa vadeli yabancı kaynaklarda

500.000

TL azalışa neden olur. Yeni dönen varlık toplamı

1.000.000

TL ve yeni kısa vadeli yabancı kaynaklar

500.000

TL olur. Asit-test oranı formülü

\frac{Dönen Varlıklar - Stoklar}{Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar}

şeklindedir. Stoklarda değişiklik olmadığı için

\frac{1.000.000 - 700.000}{500.000} = 0,60

sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Borç ödeme işleminin bilançodaki etkisini belirleme

Dönen Varlıklar ve Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

500.000

TL azalır.

Bankadan yapılan ödeme nakit çıkışı yaratır (Dönen Varlıklar azalır) ve aynı tutarda satıcı borcunu kapatır (Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar azalır).

2

Yeni hesap bakiyelerini bulma

Yeni Dönen Varlıklar =

1.000.000

TL, Yeni K.V.Y.K. =

500.000

TL, Stoklar =

700.000

TL (değişmez).

Başlangıç değerlerinden azalış tutarları çıkarılır. Stok hesabında bir hareket olmamıştır.

3

Asit-test oranını hesaplama

(1.000.000 - 700.000) / 500.000 = 300.000 / 500.000 = 0,60

Asit-test oranı, dönen varlıklardan stokların çıkarılıp kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

İşlemlerin Likidite Oranlarına Etkisi

Soru 97Soru →

Kurumsal yönetim derecelendirme raporu hazırlayan bir finansal analist, incelediği teknoloji firmasına ait aşağıdaki temel göstergeleri raporlamıştır:

• Özkaynak Kârlılığı (ROE): $\%20$
• Nakit Temettü Dağıtım Oranı: $\%50$
• Temettü Verimi: $\%4$

Analistin bu verileri kullanarak söz konusu firmanın Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranını kaç olarak hesaplaması beklenir?

12,50

0,40

5,00

2,50

10,00

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2,50

Cevap

Söz konusu firmanın Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranı 2,50 olarak hesaplanmalıdır.

Verilen oranlar arasındaki matematiksel eşitlikler kullanılarak dolaylı yoldan PD/DD oranına ulaşılmalıdır. İlk aşamada, F/K oranı, Kâr Dağıtım Oranının Temettü Verimine bölünmesiyle bulunur (

0,50 / 0,04 = 12,50

). İkinci aşamada, PD/DD oranı, bulunan F/K oranı ile Özkaynak Kârlılığının (ROE) çarpımıyla elde edilir (

12,50 \times 0,20 = 2,50

). Doğru oran hesaplaması bu adımları gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1

Kâr Dağıtım Oranı ve Temettü Verimi kullanılarak Fiyat/Kazanç (F/K) oranının hesaplanması.

F/K = 0,50 / 0,04 = 12,50

Kâr Dağıtım Oranı (Hisse Başına Temettü / Hisse Başına Kâr) Temettü Verimine (Hisse Başına Temettü / Piyasa Fiyatı) bölündüğünde matematiksel olarak Fiyat/Kazanç (F/K) oranı elde edilir.

2

Bulunan F/K oranı ile Özkaynak Kârlılığı (ROE) kullanılarak PD/DD oranının elde edilmesi.

PD/DD = 12,50 \times 0,20 = 2,50

F/K oranı (Piyasa Değeri / Net Kâr) ile Özkaynak Kârlılığı (Net Kâr / Özkaynaklar) çarpıldığında Net Kâr kalemleri birbirini götürür ve geriye (Piyasa Değeri / Özkaynaklar) yani PD/DD oranı kalır.

Anahtar Kavram

Piyasa Performansı Oranları Arasındaki Matematiksel Entegrasyon

Soru 98Soru →

Pusula Kimya A.Ş.'nin $2026$ yılı faaliyet dönemine ait bazı finansal verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Finansal Kalem / Gösterge	Tutar / Süre
Kredili Net Satışlar	$3.600.000$ TL
Ortalama Ticari Alacaklar	$400.000$ TL
Stok Tüketim Süresi	$45$ gün
Ticari Borç Ödeme Süresi	$30$ gün

(Not: Bir yıl $360$ gün olarak kabul edilecektir.)

Bu verilere göre, Pusula Kimya A.Ş.'nin nakit döngüsü kaç gündür?

24

35

55

85

115

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 55

Cevap

Pusula Kimya A.Ş.'nin nakit döngüsü 55 gündür.

Nakit döngüsü hesaplamasında Stok Tüketim Süresi ile Alacak Tahsil Süresi toplanır ve bu toplamdan Ticari Borç Ödeme Süresi çıkarılır. Tabloda eksik olan alacak tahsil süresini bulmak için öncelikle Kredili Net Satışlar (

3.600.000

) Ortalama Ticari Alacaklara (

400.000

) bölünerek devir hızı

9

olarak bulunur. Bir yıl

360

gün kabul edildiğinden

360 / 9

işlemi ile Alacak Tahsil Süresi

40

gün olarak hesaplanır. Gerekli tüm verilere ulaşıldıktan sonra Nakit Döngüsü formülü uygulanır:

45

(Stok)

+ 40

(Alacak)

- 30

(Borç)

= 55

gün.

Adım Adım Çözüm

1

Alacak devir hızını hesapla.

Alacak Devir Hızı = 3.600.000 / 400.000 = 9 kez

Alacak tahsil süresini bulabilmek için öncelikle satışların alacaklara oranlanmasıyla devir hızının bulunması gerekir.

2

Alacak tahsil süresini (gün cinsinden) hesapla.

Alacak Tahsil Süresi = 360 / 9 = 40 gün

Nakit döngüsü formülünde alacakların tahsil edilme hızı değil, ortalama tahsil edilme süresi (gün) kullanılır.

3

Nakit döngüsünü hesapla.

Nakit Döngüsü = 45 + 40 - 30 = 55 gün

Nakit Döngüsü = Stok Tüketim Süresi + Alacak Tahsil Süresi - Ticari Borç Ödeme Süresi formülü ile işletmenin nakdinin ne kadar süreyle faaliyetlere bağlandığı bulunur.

Anahtar Kavram

Nakit Döngüsü ve Faaliyet Oranları

Soru 99Soru →

Bir imalat işletmesinin mevcut durumdaki finansal verileri şu şekildedir:

- Net Kâr Marjı: $\%8$
- Aktif Devir Hızı: $1,5$
- Borç/Aktif Oranı: $\%50$

İşletme yönetimi, yeni dönemde kârlılığı artırmak amacıyla fiyatlama stratejisinde değişikliğe giderek net kâr marjını $\%10$ 'a çıkarmayı hedeflemektedir. Ancak bu stratejinin satış hacmini daraltacağı ve aktif devir hızını $\%20$ oranında düşüreceği öngörülmektedir. Eş zamanlı olarak, planlanan bir modernizasyon yatırımı için ağırlıklı olarak yabancı kaynak kullanılacak ve işletmenin borç/aktif oranı $\%60$ 'a yükselecektir.

Genişletilmiş (Üçlü) DuPont Analiz Sistemine göre, işletmenin hedeflediği yeni Özkaynak Kârlılığı (ROE) oranı aşağıdakilerden hangisidir?

%7,2

%13,7

%24,0

%30,0

%32,5

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %30,0

Cevap

İşletmenin hedeflediği yeni Özkaynak Kârlılığı (ROE) %30,0'dur.

Genişletilmiş DuPont modeline göre Özkaynak Kârlılığı (ROE); Net Kâr Marjı, Aktif Devir Hızı ve Özkaynak Çarpanı'nın çarpımına eşittir. Verilere göre yeni kâr marjı

0,10

'dur. Aktif devir hızı

\%20

azalarak

1,5

'ten

1,2

'ye geriler. Borç/aktif oranı

\%60

'a çıktığı için özkaynakların aktife oranı

\%40

olur; bu da özkaynak çarpanının (

1 / 0,40

)

2,5

değerine ulaştığını gösterir. Bu üç değer çarpıldığında (

0,10 \times 1,2 \times 2,5

) elde edilen yeni ROE

\%30

olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Yeni net kâr marjını belirleme

Net Kâr Marjı =

\%10

(

0,10

)

Soruda hedeflenen yeni oran doğrudan verilmiştir.

2

Yeni aktif devir hızını hesaplama

Yeni Aktif Devir Hızı =

1,5 \times (1 - 0,20) = 1,2

Mevcut devir hızının

\%20

oranında düşeceği belirtilmiştir.

3

Yeni özkaynak çarpanını hesaplama

Özkaynak / Aktif =

\%100 - \%60 = \%40

. Özkaynak Çarpanı =

1 / 0,40 = 2,5

Borç/Aktif oranı

\%60

ise Özkaynak oranı

\%40

'tır. Özkaynak çarpanı, Aktif / Özkaynak oranına eşittir.

4

Üçlü DuPont formülünü uygulama

Yeni ROE =

0,10 \times 1,2 \times 2,5 = 0,30

(

\%30,0

)

ROE = Net Kâr Marjı

\times

Aktif Devir Hızı

\times

Özkaynak Çarpanı

Anahtar Kavram

Genişletilmiş (Üçlü) DuPont Analiz Sistemi

Soru 100Soru →

Gökada Endüstriyel Ürünler A.Ş.'nin 2025 yılı faaliyet dönemine ait bazı hesap kalemleri ve tutarları aşağıda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$8.200.000$
Satış İndirimleri (-)	$200.000$
Satışların Maliyeti (-)	$5.600.000$
Faaliyet Giderleri (-)	$1.200.000$
Finansman Giderleri (-)	$300.000$
Dönem Karı Vergi Karşılığı (-)	$180.000$
Dönen Varlıklar	$2.500.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$1.800.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$1.200.000$

İşletmenin ilgili dönemde olağandışı gelir/kâr veya gider/zararı bulunmamaktadır. Yapılan finansal analiz sonucunda işletmenin Özkaynak Kârlılığı (ROE) oranının $\%24$ olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, Gökada Endüstriyel Ürünler A.Ş.'nin bilançosunda yer alan Duran Varlıklar toplamı kaç TL'dir?

500.000

3.000.000

3.500.000

4.250.000

5.500.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $3.500.000$

Cevap

İşletmenin Duran Varlıklar toplamı

3.500.000

TL'dir.

Duran varlıkları bulmak için öncelikle Gelir Tablosu kalemleri yukarıdan aşağıya doğru indirilerek Dönem Net Kârı (

720.000

TL) hesaplanmalıdır. Ardından,

ROE = Net Kâr / Özkaynaklar

bağıntısı kullanılarak Özkaynaklar (

3.000.000

TL) bulunur. Bilanço denkliğine göre Aktif Toplamı, Yabancı Kaynaklar (

3.000.000

TL) ile Özkaynakların toplamına eşittir (

6.000.000

TL). Son olarak, Aktif Toplamından Dönen Varlıklar (

2.500.000

TL) çıkarılarak Duran Varlıklar (

3.500.000

TL) elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Gelir tablosu mantığıyla Dönem Net Kârı'nı hesaplayın.

Net Satışlar =

8.200.000 - 200.000 = 8.000.000

TL. Brüt Kâr =

8.000.000 - 5.600.000 = 2.400.000

TL. Faaliyet Kârı =

2.400.000 - 1.200.000 = 1.200.000

TL. Vergi Öncesi Kâr =

1.200.000 - 300.000 = 900.000

TL. Dönem Net Kârı =

900.000 - 180.000 = 720.000

TL.

Özkaynak kârlılığını (ROE) kullanabilmek için, işletmenin tüm faaliyet ve finansman giderleri ile vergiler düşüldükten sonra kalan nihai kâr rakamına (Dönem Net Kârı) ulaşmak gereklidir.

2

Özkaynak Kârlılığı (ROE) formülünü kullanarak Toplam Özkaynaklar tutarını bulun.

ROE = Dönem Net Kârı / Toplam Özkaynaklar

\Rightarrow 0,24 = 720.000 / Özkaynaklar \Rightarrow Özkaynaklar = 720.000 / 0,24 = 3.000.000

TL.

Kârlılık analizi çerçevesinde, ROE'nin bir bileşeni net kâr, diğer bileşeni özkaynaklardır. Kâr ve oran bilindiğinde payda (Özkaynaklar) denklemden çekilir.

3

Bilanço temel denkliğini kullanarak Pasif (Kaynak) Toplamını ve dolayısıyla Aktif (Varlık) Toplamını hesaplayın.

Pasif Toplamı = Kısa Vadeli YK + Uzun Vadeli YK + Özkaynaklar =

1.800.000 + 1.200.000 + 3.000.000 = 6.000.000

TL. Aktif Toplamı = Pasif Toplamı olduğundan Aktif Toplamı =

6.000.000

TL'dir.

Bir işletmenin bilançosunda Aktifler (Varlıklar) toplamı her zaman Pasifler (Kaynaklar) toplamına eşittir.

4

Aktif yapı denkleminden yararlanarak Duran Varlıklar tutarını belirleyin.

Aktif Toplamı = Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar

\Rightarrow 6.000.000 = 2.500.000 + Duran Varlıklar \Rightarrow Duran Varlıklar = 3.500.000

TL.

Soruda istenen hedef kaleme ulaşmak için, toplam varlıklardan verilen dönen varlıklar kaleminin çıkarılması son adımdır.

Anahtar Kavram

Özkaynak Kârlılığı (ROE) ve Bilanço/Gelir Tablosu Entegrasyonu

Finansal Tablolar Analizi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram