Examkin

Hisse Senedi İhracı (Dışsal Özkaynak Finansmanı)

5 soru

Soru 1Soru →

Borsa İstanbul'da işlem gören Lodos Enerji A.Ş., kapasite artırımı yatırımlarını finanse etmek amacıyla ödenmiş sermayesini 200.000.000 TL'den 300.000.000 TL'ye çıkarma kararı almıştır. Şirket, artırılan 100.000.000 TL'lik kısmı temsil eden yeni payları, mevcut ortaklarının yeni pay alma (rüçhan) haklarını kısıtlamadan nakden (bedelli olarak) ihraç edecektir.

Sermaye artırımı kararı öncesinde şirketin paylarının borsadaki piyasa fiyatı 1414 TL'dir. İhraç edilecek payların nominal değeri 11 TL olup, rüçhan hakkı kullanım fiyatı (ihraç fiyatı) 55 TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, şirketin mevcut bir ortağının elinde bulundurduğu her 1 adet paya isabet eden rüçhan hakkının teorik değeri kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3,00

Cevap

Rüçhan hakkının teorik değeri 3,00 TL'dir.
Doğru yanıt olan 3,003,00 TL, rüçhan hakkı teorik formülü olan R=Bo×(Pm−Pi)1+BoR = \frac{B_o \times (P_m - P_i)}{1 + B_o} eşitliğinden elde edilmiştir. Bedelli oranı 0,500,50, piyasa fiyatı 1414 TL ve ihraç fiyatı 55 TL yerine konduğunda sonuç 4,501,50=3,00\frac{4,50}{1,50} = 3,00 TL olarak bulunur. Alternatif olarak, hissenin bölünmüş fiyatı (1×14)+(0,50×5)1,50=11\frac{(1 \times 14) + (0,50 \times 5)}{1,50} = 11 TL olup, eski fiyat ile yeni fiyat arasındaki fark (14−1114 - 11) rüçhan hakkı değerini (33 TL) verir.

Adım Adım Çözüm

1
Bedelli sermaye artırım oranının (BoB_o) bulunması.
Bo=100.000.000200.000.000=%50B_o = \frac{100.000.000}{200.000.000} = \%50 (0,500,50)
Rüçhan hakkı formülünde veya bölünmüş fiyat hesabında mevcut hisse başına düşen yeni hisse oranının (bedelli oranı) bilinmesi gerekir.
2
Rüçhan hakkı teorik değerinin (RR) formül kullanılarak hesaplanması.
R=Bo×(Pm−Pi)1+Bo=0,50×(14−5)1+0,50=4,501,50=3,00 TLR = \frac{B_o \times (P_m - P_i)}{1 + B_o} = \frac{0,50 \times (14 - 5)}{1 + 0,50} = \frac{4,50}{1,50} = 3,00 \text{ TL}
Rüçhan hakkı, mevcut piyasa fiyatı (PmP_m) ile ihraç fiyatı (PiP_i) arasındaki farkın, bedelli oranına (BoB_o) göre ağırlıklandırılarak yeni duruma uyarlanmasıyla elde edilir.

Anahtar Kavram

Rüçhan Hakkı Teorik Değerlemesi
Soru 2Soru →

Beta Lojistik A.Ş., kapasite artırımı yatırımını finanse etmek amacıyla, borsada işlem gören mevcut paylarının ödenmiş sermayesini 80.000.00080.000.000 TL'den nakden (bedelli) 100.000.000100.000.000 TL'ye çıkarma kararı almıştır. Karar tarihinde şirket hisselerinin piyasa fiyatı 3434 TL olup, yeni ihraç edilecek payların ihraç fiyatı 44 TL (emisyonlu) olarak belirlenmiştir. Şirket yönetimi, fon ihtiyacını otofinansman (dağıtılmayan kârlar) yerine dışsal özkaynak ile sağlamayı tercih etmiştir.

Bu sermaye artırımı süreci ve etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şirketin gerçekleştirdiği ikincil pay ihracında (bedelli artırım) bir rüçhan hakkının değeri 66 TL'dir; mevcut ortakların bu hakkı kullanması kontrol güçlerini koruyacağından hissedarlar ile yönetim arasındaki temsil (vekalet) maliyeti artmaz.

Cevap

Doğru ifade, işlemin bir ikincil pay ihracı (SEO) olduğunu, rüçhan hakkı değerinin 6 TL hesaplandığını ve hakkın kullanılmasının temsil (vekalet) maliyetlerini artırmayacağını belirten ifadedir.
Şirket hisseleri halihazırda borsada işlem gördüğü için yapılan bedelli sermaye artırımı bir ilk halka arz değil, ikincil pay ihracıdır (SEO). Rüçhan hakkının değeri R=B×(Pm−Pi)1+BR = \frac{B \times (P_m - P_i)}{1 + B} formülü ile hesaplanır. Sermaye artırım oranı B=%25B = \%25 (0,250,25), piyasa fiyatı Pm=34P_m = 34 TL ve ihraç fiyatı Pi=4P_i = 4 TL olarak yerine konduğunda: R=0,25×301,25=6R = \frac{0,25 \times 30}{1,25} = 6 TL elde edilir. Mevcut ortakların rüçhan haklarını kullanması durumunda şirketteki mülkiyet ve oy hakları oranları seyreltilmeyeceğinden (dilution önleneceğinden), yöneticiler ile hissedarlar arasındaki çıkar çatışmasından doğan vekalet (temsil) maliyeti artış göstermez.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye artırım oranının (B) belirlenmesi.
B=100.000.000−80.000.00080.000.000=0,25B = \frac{100.000.000 - 80.000.000}{80.000.000} = 0,25 (\%25)
Rüçhan hakkı hesaplaması için mevcut hisse senetlerine kıyasla artırılacak olan sermaye oranının tespit edilmesi gerekir.
2
Rüçhan hakkı (R) değerinin hesaplanması.
R=B×(Pm−Pi)1+B=0,25×(34−4)1+0,25=0,25×301,25=6R = \frac{B \times (P_m - P_i)}{1 + B} = \frac{0,25 \times (34 - 4)}{1 + 0,25} = \frac{0,25 \times 30}{1,25} = 6 TL.
Mevcut pay sahiplerinin, şirketin çıkardığı yeni hisselerden indirimli (veya emisyonlu) alım yapabilme avantajının parasal değerini ölçmek için bu formül uygulanır.
3
İşlemin niteliğinin ve temsil (vekalet) maliyetlerine etkisinin analiz edilmesi.
İşlem borsaya kote şirket için İkincil Pay İhracıdır (SEO). Hak kullanımı, oy oranını korur ve vekalet sorununu artırmaz.
Ortakların kontrol gücünü koruyabilmesi, yöneticilerin (vekil) asillerin (ortaklar) çıkarlarına aykırı hareket etme riskini engeller.

Anahtar Kavram

İkincil Pay İhracında (SEO) Rüçhan Hakkı Değerlemesi ve Temsil Maliyeti
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru →

Omega Teknoloji A.Ş., büyüme stratejilerini finanse etmek amacıyla 100.000.000100.000.000 TL olan çıkarılmış (ödenmiş) sermayesini, tamamı nakden karşılanmak üzere (bedelli) %150\%150 oranında artırarak 250.000.000250.000.000 TL'ye çıkarma kararı almıştır. Şirketin her biri 11 TL nominal değerli olan mevcut paylarının sermaye artırımı öncesi borsa piyasa fiyatı 2525 TL'dir.

Sermaye artırımında yeni paylar için rüçhan hakkı kullanım fiyatı (ihraç fiyatı) 55 TL olarak belirlenmiştir.

Sermaye artırım işlemleri sırasında brüt ihraç hasılatı üzerinden %4\%4 oranında aracı kurum komisyonu ve diğer ihraç giderleri nakden ödenmiştir. (TMS/TFRS uyarınca ihraç giderlerinin özkaynaklardan indirilmesi esası benimsenmektedir.)

Buna göre, şirketin bir adet mevcut payına isabet eden rüçhan hakkının teorik değeri (I) ile finansal durum tablosunda özkaynaklar altında raporlanacak net emisyon primi tutarı (II) aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I: 1212 TL, II: 570.000.000570.000.000 TL

Cevap

Bir adet mevcut paya isabet eden rüçhan hakkı 1212 TL, net emisyon primi ise 570.000.000570.000.000 TL olmalıdır.
Rüçhan hakkı formülünde bedelli oranı (1.51.5) ve piyasa fiyatı ile ihraç fiyatı farkı doğru ilişkilendirilerek değer 1212 TL hesaplanmıştır. TFRS'ye göre şirket özkaynak yaratırken katlandığı ihraç giderlerini (750.000.000×%4=30.000.000750.000.000 \times \%4 = 30.000.000 TL) yaratılan brüt emisyon priminden (600.000.000600.000.000 TL) düşmek zorundadır. Bu işlem neticesinde net emisyon primi 570.000.000570.000.000 TL olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Rüçhan hakkı teorik değerinin (RR) hesaplanması
R=12R = 12 TL
Mevcut pay sahiplerinin bir adet eski payına düşen hakkın değerini bulmak için R=Bedelli Oranı×(P0−B)1+Bedelli OranıR = \frac{\text{Bedelli Oranı} \times (P_0 - B)}{1 + \text{Bedelli Oranı}} formülü kullanılır. Bedelli Oranı = 1.51.5, P0=25P_0 = 25 TL, B=5B = 5 TL yerine konulduğunda; R=1.5×(25−5)1+1.5=1.5×202.5=12R = \frac{1.5 \times (25 - 5)}{1 + 1.5} = \frac{1.5 \times 20}{2.5} = 12 TL bulunur.
2
İhraç edilecek yeni pay sayısının ve brüt ihraç hasılatının bulunması
Yeni Pay = 150.000.000150.000.000 adet, Brüt Hasılat = 750.000.000750.000.000 TL
Sermaye %150 oranında artırılacağına göre, 100 milyon adet paya karşılık 150 milyon adet yeni pay ihraç edilir. Bunlar 5 TL'den ihraç edildiği için kasaya girecek brüt tutar 150.000.000×5=750.000.000150.000.000 \times 5 = 750.000.000 TL'dir.
3
İhraç giderinin ve brüt emisyon priminin hesaplanması
İhraç Gideri = 30.000.00030.000.000 TL, Brüt Emisyon Primi = 600.000.000600.000.000 TL
İhraç gideri brüt hasılat üzerinden %4 olarak hesaplanır (750.000.000×0.04=30.000.000750.000.000 \times 0.04 = 30.000.000 TL). Brüt emisyon primi ise nominal bedelin (1 TL) üzerindeki satış farkıdır: 150.000.000×(5−1)=600.000.000150.000.000 \times (5 - 1) = 600.000.000 TL.
4
Net emisyon priminin bulunması
Net Emisyon Primi = 570.000.000570.000.000 TL
TFRS uyarınca ihraç giderleri emisyon priminden düşülerek raporlanır: 600.000.000−30.000.000=570.000.000600.000.000 - 30.000.000 = 570.000.000 TL.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihracında rüçhan hakkı değerlemesi ve emisyon priminden ihraç giderlerinin indirilmesi
Soru 4Soru →

XYZ Anonim Şirketi, yeni bir yatırım projesini dışsal özkaynak ile finanse etmek amacıyla %50 oranında bedelli sermaye artırımına (ikincil pay ihracı) gitme kararı almıştır. Şirket hisselerinin sermaye artırımı öncesi piyasa fiyatı 4040 TL, yeni çıkarılacak hisselerin rüçhan hakkı kullanım (ihraç) fiyatı ise nominal değerin üzerinde saptanarak 1010 TL olarak belirlenmiştir. Şirket bu ihraç işlemi sırasında aracı kurumlara ihraç gideri (flotation cost) ödeyecektir.

Bu sermaye artırım süreci ve şirketin finansal yapısına etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şirketin mevcut bir hisse senedine ait rüçhan hakkının teorik değeri 10 TL'dir ve sermaye artırımı sonrasında hissenin teorik (bölünmüş) fiyatının 30 TL olması beklenir.

Cevap

Şirketin mevcut bir hisse senedine ait rüçhan hakkının teorik değeri 10 TL'dir ve sermaye artırımı sonrasında hissenin teorik (bölünmüş) fiyatının 30 TL olması beklenir.
Verilen senaryoda rüçhan hakkı formülü R=(Pm−Pi)×b1+bR = \frac{(P_m - P_i) \times b}{1 + b} şeklindedir. Veriler yerine konduğunda (40−10)×0,50/1,50=10(40 - 10) \times 0,50 / 1,50 = 10 TL bulunur. Bölünmüş fiyat ise mevcut fiyattan rüçhan hakkının çıkarılmasıyla (40−10=3040 - 10 = 30 TL) elde edilir. Diğer seçeneklerdeki kavramsal iddiaların tümü finansman teorisine aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Rüçhan hakkı değerini (R) hesaplamak için gerekli değişkenleri belirle.
Piyasa Fiyatı (PmP_m) = 40 TL, İhraç Fiyatı (PiP_i) = 10 TL, Bedelli Oranı (bb) = %50 (0,50).
Teorik rüçhan hakkı hesaplama formülü bu üç temel veriye dayanır.
2
Bedelli sermaye artırımı rüçhan hakkı formülünü uygula: R=(Pm−Pi)×b1+bR = \frac{(P_m - P_i) \times b}{1 + b}
R=(40−10)×0,501+0,50=30×0,501,50=151,50=10 TLR = \frac{(40 - 10) \times 0,50}{1 + 0,50} = \frac{30 \times 0,50}{1,50} = \frac{15}{1,50} = 10 \text{ TL}
Mevcut hissedarların hak kaybına uğramaması için hisse senedindeki değer kaybı rüçhan hakkının teorik değerine eşit olmalıdır.
3
Sermaye artırımı sonrası hissenin teorik (bölünmüş) fiyatını hesapla.
Bölünmüş Fiyat = Pm−R=40−10=30 TLP_m - R = 40 - 10 = 30 \text{ TL}
Rüçhan hakkı kullanıldıktan (veya satıldıktan) sonra hissenin piyasa değerinden rüçhan hakkı değeri kadar düşüş gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İhracı, Rüçhan Hakkı Değerlemesi ve İhraç Giderleri

Alternatif Yöntem

Rüçhan hakkı değerini hesaplamanın bir diğer pratik yolu, 1 adet yeni hisse senedi alabilmek için kaç adet eski hisse senedine (NN) ihtiyaç duyulduğunu bulmaktır. Bedelli oranı %50 olduğuna göre, N=1/0,50=2N = 1 / 0,50 = 2'dir. Formül: R=Pm−PiN+1=40−102+1=303=10 TLR = \frac{P_m - P_i}{N + 1} = \frac{40 - 10}{2 + 1} = \frac{30}{3} = 10 \text{ TL}.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru →

Gelişim İmalat A.Ş., yeni bir fabrika yatırımını finanse etmek amacıyla ödenmiş sermayesini %25 oranında bedelli olarak artırma kararı almıştır. Şirket hisse senetlerinin sermaye artırımı öncesi piyasa fiyatı 30 TL'dir. Yeni ihraç edilecek hisse senetlerinin rüçhan hakkı kullandırma (ihraç) fiyatı ise 10 TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, Gelişim İmalat A.Ş.'nin bir adet hisse senedine ait rüçhan hakkı değeri kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Bir adet hisse senedine ait rüçhan hakkı değeri 4 TL'dir.
Rüçhan hakkı değeri hesaplanırken mevcut piyasa fiyatı ile ihraç fiyatı arasındaki fark, bedelli artırım oranıyla çarpılır ve ardından (1 + bedelli artırım oranı) değerine bölünür. Verilen değerler formülde yerine konduğunda: (30−10)×0,25/(1+0,25)=5/1,25=4(30 - 10) \times 0,25 / (1 + 0,25) = 5 / 1,25 = 4 TL sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen değerlerin formül için tanımlanması
Mevcut piyasa fiyatı (P0P_0) = 30 TL, İhraç fiyatı (PihracP_{ihrac}) = 10 TL, Bedelli artırım oranı (BB) = %25 (0,25)
Hesaplamada kullanılacak finansal verilerin ayrıştırılması gerekir.
2
Rüçhan hakkı değeri formülünün oluşturulması
RHD=(P0−Pihrac)×B1+BRHD = \frac{(P_0 - P_{ihrac}) \times B}{1 + B}
Bedelli sermaye artırımında eski ortakların bir pay için katlandığı maliyet farkını bulmak için standart formül kullanılır.
3
Değerlerin formüle yerleştirilerek hesaplanması
RHD=(30−10)×0,251+0,25=20×0,251,25=51,25=4 TLRHD = \frac{(30 - 10) \times 0,25}{1 + 0,25} = \frac{20 \times 0,25}{1,25} = \frac{5}{1,25} = 4 \text{ TL}
Matematiksel işlemler tamamlanarak rüçhan hakkının teorik değeri elde edilir.

Anahtar Kavram

Rüçhan Hakkı Değeri Hesaplaması