Examkin

Otofinansman (İçsel Kaynaklarla Finansman)

6 soru

Soru 1Soru →

Şirketlerin, sermaye piyasalarına başvurmadan veya kredi kuruluşlarından borç almadan fon yaratma stratejilerinden biri de muhasebe ve değerleme standartlarının sunduğu yasal esneklikleri kullanmaktır. Örneğin, bir firmanın maddi duran varlıklarını hızlandırılmış yöntemlerle itfa ederek (fazla amortisman ayırarak) dönem kârını bilinçli olarak düşük raporlaması veya bilançodaki yükümlülüklerini olduğundan yüksek göstermesi, kâr dağıtımını sınırlandırarak şirket içinde ek fon tutulmasını sağlar.

Bahsedilen bu uygulamalar bütünü, aşağıdaki finansman kavramlarından hangisini ifade eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gizli otofinansman

Cevap

Gizli otofinansman
Sorudaki metin, işletmenin bilançosunda doğrudan bir 'yedek akçe' veya 'dağıtılmamış kâr' kalemi yaratmadan, varlıkları düşük veya borçları yüksek göstererek vergi ve kâr payı çıkışını önleyip bünyesinde fon tutmasını açıklamaktadır. Amortismanların hızlandırılması, stokların düşük değerlenmesi gibi bilançoda görünmeyen (örtülü) özkaynak yaratma işlemlerinin tamamı literatürde gizli otofinansman olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen finansman sağlama yönteminin özelliklerini analiz et.
Yöntemin dışarıdan borç/sermaye bulmak yerine, şirket içi muhasebe uygulamaları (fazla amortisman, yüksek karşılık) ile kârı düşük gösterip içeride fon tutmak olduğu belirlendi.
Kavramsal tanımın hangi finansman türüne ait olduğunu teşhis etmek için temel özelliklerin ayrıştırılması gerekir.
2
Otofinansman türleri (açık ve gizli) arasındaki farkı değerlendir.
Açık otofinansmanda kâr, yedek akçe olarak bilançoda şeffafça görünür. Soruda ise değerleme farkları ve amortisman oyunlarıyla 'bilinçli düşük kâr raporlanmasından' bahsedildiği için bilançoda görünmeyen (gizli) bir finansman yaratılmaktadır.
Çeldirici kavram olan açık otofinansmanı elemek ve doğru terime ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

İşletmelerin varlıklarını gerçek değerinden düşük veya borçlarını yüksek değerleyerek bilançoda doğrudan belli olmayan, kâr dağıtımını engelleyerek bünyede fon bıraktığı sisteme gizli otofinansman denir.
Soru 2Soru →

Bir üretim işletmesinin yönetim kurulu, dış kaynakların (kredi veya tahvil) getireceği yüksek faiz yükünden ve anapara geri ödeme zorunluluklarından kaçınmak amacıyla yeni yatırım projelerini tamamen içsel kaynaklarla finanse etme kararı almıştır. Bu doğrultuda, duran varlıklar için normal amortisman yerine azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman) yöntemine geçilmesi ve tahsili şüpheli alacaklar için yasal sınırların en üst seviyesinden karşılık ayrılması muhasebe departmanından talep edilmiştir.

Bu işletmenin uyguladığı finansman politikası ve hedeflenen sonuçlar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletme, giderleri yüksek göstererek vergi matrahını küçültmüş ve vergi kalkanı sayesinde fonların şirket dışına çıkmasını engelleyerek bir 'gizli otofinansman' yaratmıştır.

Cevap

Doğru cevap, işletmenin giderleri yüksek göstererek vergi avantajı sağlamasını ve bu yolla fonları şirket içinde tutmasını ifade eden seçenektir. Bu işlem muhasebe ve finans literatüründe 'gizli otofinansman' olarak bilinir.
İşletmenin hızlandırılmış amortisman ve yüksek karşılık ayırma politikası, nakit çıkışı gerektirmeyen (gayrinakdi) giderleri artırır. Giderlerin bilançoda ve gelir tablosunda yüksek gösterilmesi, vergi öncesi kârı (vergi matrahını) küçültür ve ödenecek vergi tutarını düşürür. Vergi kalkanı adı verilen bu etki sayesinde, vergi olarak şirket dışına çıkacak olan fonlar işletme bünyesinde kalır. Aktiflerin değerinin düşük veya giderlerin yüksek gösterilmesiyle sağlanan bu içsel fon yaratma sürecine 'gizli otofinansman' denir. Senaryoda açıkça dış kaynakların dezavantajlarından kaçınılarak içsel bir muhasebe stratejisi geliştirildiği vurgulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryoda açıklanan muhasebe hamlelerinin (hızlandırılmış amortisman ve yüksek karşılık) finansal tablolara etkisinin analiz edilmesi.
Bu işlemlerin nakit çıkışı gerektirmeyen gider kalemlerini artırarak vergi öncesi kârı (vergi matrahını) düşürdüğü tespit edilir.
Uygulanan muhasebe politikasının vergi kalkanı etkisi yaratıp yaratmadığını belirlemek için.
2
Dış kaynak kullanımı yerine tercih edilen bu içsel fon yaratma yönteminin sınıflandırılması.
Dönem kârının tespitinden sonra dağıtılmayıp yedeklere ayrılması 'açık otofinansman' iken; değerleme esneklikleri kullanılarak kârın gizlenmesi ve vergi tasarrufu sağlanmasının 'gizli otofinansman' olduğu saptanır.
Açık ve gizli otofinansman arasındaki yapısal farkın doğru uygulanması için.

Anahtar Kavram

Gizli ve Açık Otofinansman (İçsel Kaynaklarla Finansman)
Soru 3Soru →

Büyüme evresindeki bir teknoloji şirketi, yeni AR-GE yatırımlarının finansmanında asimetrik bilgi sorunları ve ihraç maliyetleri (flotation costs) nedeniyle dışsal özkaynak veya borçlanma yerine bütünüyle içsel kaynaklara (otofinansman) yönelmeyi kararlaştırmıştır. Bu amaçla şirket genel kurulu, kâr dağıtım oranını sıfıra indirerek tüm dönem net kârını olağanüstü yedeklere aktarmış; eş zamanlı olarak yönetim kurulu, şirketin sahip olduğu teknolojik donanımlar için normal amortisman usulünden azalan bakiyeler (hızlandırılmış) amortisman usulüne geçiş yapmıştır.

Şirketin uyguladığı bu bütünleşik finansman stratejisinin niteliği ve finansal tablolara ile sermaye maliyetine yansıması hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi teorik olarak kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kârın yedeğe ayrılması özkaynakları doğrudan artıran bir 'açık otofinansman' uygulaması iken; azalan bakiyeler usulü, vergi ve kâr payı çıkışlarını erteleyerek şirkette nakit alıkoyan bir 'gizli otofinansman' mekanizmasıdır ve alıkonulan bu kârların maliyeti, yeni hisse senedi ihraç maliyetinden ihraç giderleri kadar düşüktür.

Cevap

Kârın yedeğe ayrılmasının 'açık otofinansman', azalan bakiyeler amortismanının vergi kalkanı yoluyla 'gizli otofinansman' yarattığını ve bu içsel kaynakların maliyetinin yeni hisse senedi ihracından daha düşük olduğunu belirten ifade kesinlikle doğrudur.
İşletmelerde otofinansman temelde iki şekilde gerçekleşir. Birincisi; elde edilen kârın dağıtılmayarak doğrudan yedek akçelere eklenmesidir ki bu bilançoda net olarak görülebilen 'açık otofinansman'dır. İkincisi ise; hızlandırılmış amortisman uygulamak, şüpheli alacaklar veya stok değer düşüklüğü için aşırı karşılık ayırmak gibi muhasebe politikalarıyla dönem kârının kâğıt üzerinde düşük gösterilmesidir. Kârın düşük görünmesi ödenecek vergiyi ve dağıtılacak kâr payını azaltarak fonların işletme dışına çıkmasını engeller. Bilançoda doğrudan bir 'otofinansman' kalemi olarak görünmeyen bu fona 'gizli otofinansman' denir. Hiyerarşi (Pecking Order) teorisine göre işletmeler finansman sağlarken öncelikle içsel kaynakları tercih ederler; çünkü dağıtılmayan kârların maliyeti, dışarıdan sağlanacak yeni özkaynağın maliyetinden ihraç giderleri (flotation costs) tutarında daha ucuzdur.

Adım Adım Çözüm

1
Otofinansman türlerini stratejiyle eşleştir.
Kârın olağanüstü yedeklere aktarılması, bilançoda açıkça görülen ve özkaynağı artıran bir 'açık otofinansman'dır.
Açık otofinansman, kârın dağıtılmayarak yasal, statü veya olağanüstü yedekler olarak şirket bünyesinde tutulmasıdır.
2
Amortisman usulü değişikliğinin etkisini analiz et.
Hızlandırılmış amortisman, ilk yıllarda giderleri yüksek göstererek vergi matrahını ve raporlanan kârı düşürür, nakit çıkışını (vergi ve temettü) önler.
Muhasebe politikalarıyla (yüksek amortisman, fazla karşılık ayırma vb.) varlıkların düşük, borçların yüksek gösterilmesi yoluyla şirkette tutulan fonlara 'gizli otofinansman' denir.
3
İçsel kaynakların (otofinansmanın) maliyetini dışsal kaynaklarla karşılaştır.
Dağıtılmayan kârların bir fırsat maliyeti vardır ancak bu maliyet (ksk_s), yeni ihraç edilecek hisse senedinin maliyetinden (kek_e) her zaman daha düşüktür.
Yeni hisse senedi ihracında yüklenimci komisyonları, yasal harçlar vb. ihraç giderleri (flotation costs) ortaya çıkar. İçsel kaynak kullanımında bu giderler sıfırdır.

Anahtar Kavram

Açık ve Gizli Otofinansman Mekanizmaları ve Sermaye Maliyeti Karşılaştırması
Soru 4Soru →

İşletmelerin kendi faaliyetleri sonucunda yarattıkları fonları şirket bünyesinde tutarak finansman ihtiyaçlarını karşılaması otofinansman (içsel finansman) olarak adlandırılır. Otofinansman, bilançodaki görünürlüğüne göre 'açık' ve 'gizli' olarak sınıflandırılabildiği gibi, amortismanlar da geniş anlamda bu kaynağın önemli bir parçasıdır.

Buna göre, işletmelerde otofinansman kaynakları ve uygulamaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Varlıkların bilançoda rayiç değerlerinden daha düşük gösterilmesi veya borçların gerçekte olduğundan daha yüksek değerlenmesi yoluyla işletme bünyesinde "gizli otofinansman" yaratılır.

Cevap

Doğru ifade, varlıkların bilançoda gerçek değerinden daha düşük gösterilmesi veya borçların daha yüksek değerlenmesi yoluyla gizli otofinansman yaratıldığını belirten ifadedir.
Gizli otofinansman, işletmenin sahip olduğu gerçek özkaynak değerinin bilançoda gösterilenden daha fazla olması durumudur. Bu durum, ihtiyatlılık kavramı gereği varlıkların rayiç bedelinden daha düşük bir değerle bilançoya yansıtılması (örneğin aşırı amortisman ayrılması) veya karşılıklar ile borçların gerçekleşmesi beklenenden daha yüksek tutarlarda hesaplanması sonucunda oluşur. Böylece işletme, ortaklara dağıtmayarak şirket bünyesinde tuttuğu gizli bir fon yaratmış olur.

Adım Adım Çözüm

1
Otofinansman türlerini ve bilançodaki etkilerini analiz et.
Açık otofinansman bilançoda yedekler ve dağıtılmamış kârlar olarak net şekilde görülürken; gizli otofinansman, muhasebe politikaları gereği varlıkların düşük (örn. hızlandırılmış amortisman) veya borçların yüksek gösterilmesiyle oluşan görünmez özkaynak artışıdır.
Seçeneklerdeki açık ve gizli otofinansman farkını doğru tanımlamak kavramsal bütünlük için şarttır.
2
Amortismanın finansman kaynağı olarak niteliğini değerlendir.
Amortisman nakit çıkışı gerektirmeyen bir giderdir. Kârı ve ödenecek vergiyi düşürerek fonların işletme içinde kalmasını sağlar, ancak doğrudan bir nakit girişi sağlamaz.
Amortismanın nakit akışı ile fon akışı arasındaki yapısal farkını ayırt etmek.
3
Otofinansman ile kâr payı dağıtımı (temettü) ilişkisini kur.
Otofinansman, dağıtılmayan kârları ifade eder. Dağıtım oranı ne kadar yüksekse, otofinansman o kadar düşüktür.
Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) hesaplamasındaki ters orantılı ilişkiyi test etmek.
4
Özkaynak ve yabancı kaynakların avantaj/dezavantajlarını (vergi kalkanı) karşılaştır.
Borçların faizi vergiden düşülebilirken (vergi kalkanı), otofinansman bir özkaynak olduğundan vergi avantajı sağlamaz.
Farklı finansman kaynaklarının maliyet yapılarını analiz etmek.

Anahtar Kavram

İçsel Kaynaklarla Finansman (Otofinansman), Gizli Otofinansman ve Amortismanların Etkisi
Soru 5Soru →

Uluslararası piyasalardaki dalgalanmalar nedeniyle dış fonlama maliyetlerinin arttığı bir dönemde, halka açık bir enerji şirketi yeni rüzgâr santrali yatırımını tamamen içsel kaynaklarla (otofinansman) finanse etme kararı almıştır. Finansman yöneticisinin hazırladığı eylem planında şu adımlar yer almaktadır:

I. Dönem kârının yasal sınırlar dâhilinde maksimum oranda olağanüstü yedeklere aktarılması.
II. Mevcut maddi duran varlıklar için normal amortisman yönteminden azalan bakiyeler (hızlandırılmış) amortisman yöntemine geçilmesi.
III. Aktifte yer alan bazı iştirak paylarının ve arsaların güncel piyasa değerleri yerine tarihi maliyet bedelleriyle raporlanmaya devam edilmesi.

Bu şirketin uyguladığı finansman stratejisi ve içsel fon yaratma mekanizmaları değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi finansal yönetim ilkeleri açısından kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. adım bilançoda özkaynaklar altında net olarak izlenebilen açık otofinansman uygulaması iken; II. ve III. adımlar vergi kalkanı veya kâr gizleme yoluyla fonları şirket bünyesinde tutan gizli otofinansman mekanizmalarıdır.

Cevap

I. adımın açık otofinansman, II. ve III. adımların ise gizli otofinansman olduğunu belirten seçenek doğrudur.
İşletmelerin faaliyetleri sonucunda elde ettikleri kârın dağıtılmayarak yedek akçe şeklinde tutulması bilançoda şeffafça izlenebildiği için 'Açık Otofinansman'dır. Buna karşılık, hızlandırılmış amortisman uygulayarak vergi öncesi kârı düşük göstermek veya varlıkları tarihi maliyette tutarak değer artış kârlarını beyan etmemek, işletme dışına vergi veya temettü olarak çıkacak fonları görünmez bir şekilde içeride tuttuğu için 'Gizli Otofinansman' olarak adlandırılır. Doğru seçenek bu sınıflandırmayı eksiksiz yapmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Eylem planındaki 1. adımın finansal tablolardaki niteliğini değerlendir.
Dönem kârının yedeklere ayrılması, bilançoda özkaynaklar grubunda 'Kâr Yedekleri' altında açıkça görülür. Bu nedenle 'Açık Otofinansman' statüsündedir.
Otofinansmanın görünürlüğü, türünü (açık/gizli) belirleyen temel unsurdur.
2
Eylem planındaki 2. ve 3. adımların finansal yapıya etkisini incele.
Hızlandırılmış amortisman giderleri artırıp vergi matrahını düşürür (vergi kalkanı). Varlıkların düşük bedelle değerlenmesi ise fiktif kâr oluşumunu engeller. Her ikisi de bilançoda ayrı bir fon kalemi olarak görünmeden işletmede nakit tutulmasını sağlar.
Bilanço kalemlerinde doğrudan 'fon' olarak görünmeyip, muhasebe politikalarıyla kârın veya nakdin içeride tutulması 'Gizli Otofinansman' tanımıdır.
3
Otofinansmanın avantaj ve dezavantajlarını dış kaynaklarla karşılaştırarak diğer ifadelerin doğruluğunu test et.
Dağıtılmayan kârlar Dış Kaynak İhtiyacını (DKİ) azaltır, sermaye maliyeti (fırsat maliyeti) sıfır değildir ve borçlanmaya kıyasla vergi avantajı yaratmaz. Ayrıca otofinansman kullanımı finansal riski (kaldıracı) düşürür.
Finansal yönetimde hiçbir kaynağın maliyetsiz olmadığı (fırsat maliyeti) ve risk-getiri dengesi (finansal kaldıraç etkisi) dikkate alınmalıdır.

Anahtar Kavram

Açık ve Gizli Otofinansman Mekanizmaları ile Sermaye Maliyeti İlişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

Kurumsal bir sanayi tesisi, yüksek teknoloji içeren yeni üretim bandı yatırımlarından sonra aktifinde yer alan duran varlıklar için azalan bakiyeler (hızlandırılmış) amortisman yöntemini tercih etmiş ve dönemsel stok değer düşüklükleri için ihtiyatlılık kavramı gereği yüksek oranlarda karşılık ayırmıştır. Aynı hesap döneminin sonunda şirket genel kurulu, elde edilen net dönem kârının önemli bir kısmını dağıtmayarak olağanüstü yedekler hesabına aktarma kararı almıştır.

Finansal yönetimin amaçları ve finansman kaynaklarının yapısı dikkate alındığında, işletmenin yürüttüğü bu uygulamalara ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi en doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hızlandırılmış amortisman yöntemi ve stok karşılıkları işletmede vergi matrahını küçülterek gizli otofinansman yaratırken; net kârdan ayrılan olağanüstü yedekler açık otofinansman niteliğindedir ve bu strateji, şirketin kredi veya yeni ortak arayışına girmesini önleyerek kontrol yapısının korunmasını sağlar.

Cevap

Doğru değerlendirme, hızlandırılmış amortismanın gizli, yedeklerin açık otofinansman yarattığını ve bu durumun dışa bağımlılığı (yeni ortak/kredi) engelleyerek şirketin kontrol yapısını koruduğunu ifade eden seçenektir.
İşletmenin uyguladığı hızlandırılmış amortisman ve stok karşılıkları yöntemleri, yasal sınırlar dahilinde giderleri artırıp kârı düşük göstererek işletme dışına vergi veya temettü olarak çıkacak fonları engeller; bu 'gizli otofinansman'dır. Öte yandan, kârın açıkça dağıtılmayıp yedeklere alınması 'açık otofinansman'dır. Şirket bu içsel kaynaklara dayanarak borçlanma (kredi) veya hisse senedi ihracı (yeni ortak) ihtiyacını azaltır, böylece mevcut hakimiyet yapısını ve esnekliğini korur.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman ve stok karşılıklarının finansman niteliğini belirle.
Gider yazılan hızlandırılmış amortismanlar ve ayrılan değer düşüklüğü karşılıkları, kârı muhasebesel olarak azaltarak vergi dışı bırakılan ve işletmede kalan fonlar yaratır. Bu durum bilançoda açıkça 'yedek' olarak görünmediğinden 'gizli otofinansman'dır.
İşletmenin varlıklarını olduğundan düşük veya giderlerini olduğundan yüksek göstererek bünyesinde tuttuğu kaynakların doğasını kavramak.
2
Net kârın olağanüstü yedeklere aktarılmasının finansman niteliğini belirle.
Elde edilen net kârın ortaklara dağıtılmayarak özkaynaklar altındaki yedekler hesaplarında açıkça tutulması 'açık otofinansman' (kâr alıkoyma) uygulamasıdır.
Bilanço kalemleri üzerinden finansman politikalarının tasnifini doğru yapmak.
3
Otofinansmanın dış kaynaklara kıyasla avantajlarını değerlendir.
İçsel kaynaklarla finansman, borçlanmanın getirdiği sabit faiz/anapara yükünü ortadan kaldırır ve hisse senedi ihracı gibi yeni ortak alımlarını engelleyerek mevcut ortakların şirket üzerindeki kontrol gücünün seyreltilmesini önler.
Farklı finansman kararlarının kurumsal yönetim ve finansal risk üzerindeki sonuçlarını analiz etmek.

Anahtar Kavram

Açık ve Gizli Otofinansman (İçsel Kaynak) Türleri ve Finansal Kontrol Etkisi
Otofinansman (İçsel Kaynaklarla Finansman) Alıştırma Soruları — KPSS İşletme | Examkin