Kurumsal bir sanayi tesisi, yüksek teknoloji içeren yeni üretim bandı yatırımlarından sonra aktifinde yer alan duran varlıklar için azalan bakiyeler (hızlandırılmış) amortisman yöntemini tercih etmiş ve dönemsel stok değer düşüklükleri için ihtiyatlılık kavramı gereği yüksek oranlarda karşılık ayırmıştır. Aynı hesap döneminin sonunda şirket genel kurulu, elde edilen net dönem kârının önemli bir kısmını dağıtmayarak olağanüstü yedekler hesabına aktarma kararı almıştır.
Finansal yönetimin amaçları ve finansman kaynaklarının yapısı dikkate alındığında, işletmenin yürüttüğü bu uygulamalara ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi en doğrudur?
- Hızlandırılmış amortisman yöntemi ve stok karşılıkları işletmede vergi matrahını küçülterek gizli otofinansman yaratırken; net kârdan ayrılan olağanüstü yedekler açık otofinansman niteliğindedir ve bu strateji, şirketin kredi veya yeni ortak arayışına girmesini önleyerek kontrol yapısının korunmasını sağlar.Cevap
- BOlağanüstü yedek ayrılması şirketin kâr payı dağıtım oranını artırarak Dış Kaynak İhtiyacını (DKİ) yükseltirken, amortisman uygulamaları sadece borçlanma maliyetini düşüren bir dış finansman aracıdır.
- CAmortisman giderleri fon çıkışı gerektirmemesi sebebiyle doğrudan kasa hesabında nakit artışı yaratır ve nakit akım tablosunda şirketin birincil kısa vadeli yabancı kaynağı olarak raporlanır.
- DAyrılan olağanüstü yedekler tıpkı banka kredilerinde olduğu gibi işletmeye doğrudan nakit girişi sağlamasa da, özkaynak maliyetini sıfırladığı için kurumlar vergisi matrahından indirim (vergi kalkanı) avantajı sunar.
- EStok değer düşüklüğü karşılıkları ile yaratılan gizli otofinansman, bilançoda raporlanan net kârı hissedarlara dağıtılmak üzere yapay olarak en üst düzeye çıkardığı için şirket içindeki temsil (vekalet) maliyetlerini tamamen ortadan kaldırır.
Cevap
Doğru değerlendirme, hızlandırılmış amortismanın gizli, yedeklerin açık otofinansman yarattığını ve bu durumun dışa bağımlılığı (yeni ortak/kredi) engelleyerek şirketin kontrol yapısını koruduğunu ifade eden seçenektir.
İşletmenin uyguladığı hızlandırılmış amortisman ve stok karşılıkları yöntemleri, yasal sınırlar dahilinde giderleri artırıp kârı düşük göstererek işletme dışına vergi veya temettü olarak çıkacak fonları engeller; bu 'gizli otofinansman'dır. Öte yandan, kârın açıkça dağıtılmayıp yedeklere alınması 'açık otofinansman'dır. Şirket bu içsel kaynaklara dayanarak borçlanma (kredi) veya hisse senedi ihracı (yeni ortak) ihtiyacını azaltır, böylece mevcut hakimiyet yapısını ve esnekliğini korur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Açık ve Gizli Otofinansman (İçsel Kaynak) Türleri ve Finansal Kontrol Etkisi