Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünde, basımı tamamlanan madeni paraların standart ağırlıkları istatistiksel kalite kontrol grafikleri kullanılarak izlenmektedir. Kalite mühendisinin yaptığı son periyodik incelemede; sürecin istatistiksel olarak tam kontrol altında olduğu, örneklem istatistiklerinin alt ve üst kontrol sınırları içinde rastgele bir dağılım gösterdiği saptanmıştır. Ancak kalite denetim raporlarına göre, üretilen paraların ağırlık ölçümlerinin önemli bir bölümünün, yasal mevzuatla önceden belirlenmiş tolerans (spesifikasyon) sınırlarının dışında kaldığı ve hurdaya ayrıldığı görülmüştür.
Buna göre, karşılaşılan bu durumun istatistiksel açıklaması aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde ifade edilmiştir?
- Süreç yalnızca şansa bağlı (genel) değişkenliklerin etkisi altındadır, ancak sürecin doğal yayılımı yasal tolerans aralığından daha geniştir.Cevap
- BKontrol sınırları, belirlenen spesifikasyon sınırlarını aştığı için süreç istatistiksel olarak kontrolden çıkmıştır.
- CSürecin spesifikasyon dışı hatalı üretim yapması, sistemde acilen bulunup müdahale edilmesi gereken özel (atanabilir) nedenlerin varlığını kanıtlar.
- DSüreçteki bu uyumsuzluk, sürekli nicel veriler için ortalama grafiği yerine kategorik veriler için niteliksel kontrol grafiğinin seçilmesi gerektiğini gösterir.
- EBu durum, sürecin kontrol altında görünmesine rağmen hatalı üretim yapılarak Tip 2 (Tüketici Riski) hatasına düşüldüğünü gösterir.
Cevap
Süreç istatistiksel olarak kontrol altında olmasına rağmen hatalı üretim gerçekleştiriyorsa, süreç yalnızca şansa bağlı (genel) değişkenliklerin etkisi altındadır ancak doğal yayılımı yasal tolerans aralığından daha geniştir.
İstatistiksel kalite kontrolde çok net bir ayrım vardır: 'Kontrol altında olmak' sürecin kararlı olduğunu ve gelecekteki davranışının tahmin edilebilir olduğunu (sadece genel/şansa bağlı nedenler içerdiğini) gösterir. Ancak tahmin edilebilir olmak, iyi ürün üretmek demek değildir. Eğer sürecin doğal dağılım genişliği (genellikle sürecin 'sı), yasal tolerans (spesifikasyon) genişliğinden daha büyükse, süreç saat gibi tıkır tıkır işlese ve tam kontrol altında olsa dahi sürekli olarak spesifikasyon dışı hatalı parça üretmeye devam edecektir. Bu duruma 'sürecin yeterli (capable) olmaması' denir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İstatistiksel Kontrol ile Süreç Yeterliliği (Capability) Arasındaki Fark