Soru

Zorluk: Çok zorKısmi ve Çoklu Korelasyon Katsayıları

Bir eğitim araştırmacısı, lise öğrencilerinin üniversiteye giriş sınavı başarı puanlarını (YY) yordayan faktörleri incelemek amacıyla bir çoklu doğrusal regresyon modeli kurmuştur.

Modele ilk olarak öğrencilerin günlük ortalama çalışma süreleri (X1X_1) ve çözdükleri deneme sınavı sayıları (X2X_2) dahil edilmiş ve bu iki değişkenin başarı puanındaki değişimin %64\%64'ünü açıkladığı (RY.122=0,64R_{Y.12}^2 = 0,64) görülmüştür.

Daha sonra modele öğrencilerin uyku kalitesi puanı (X3X_3) da eklendiğinde, üç değişkenin birlikte başarı puanındaki değişimi açıklama oranının %73\%73'e (RY.1232=0,73R_{Y.123}^2 = 0,73) yükseldiği tespit edilmiştir.

Buna göre, çalışma süresi ve deneme sınavı sayısı sabit tutulduğunda, uyku kalitesi puanı ile başarı puanı arasındaki kısmi korelasyon katsayısının mutlak değeri (rY3.12|r_{Y3.12}|) aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    0,09
  2. B
    0,25
  3. C
    0,30
  4. 0,50Cevap
  5. E
    0,85

Cevap

Uyku kalitesi puanı ile başarı puanı arasındaki kısmi korelasyon katsayısının mutlak değeri 0,50'dir.
Kısmi korelasyon katsayısının karesi (kısmi belirleme katsayısı), modele yeni bir değişken eklendiğinde, mevcut değişkenlerin açıklayamadığı varyansın ne kadarının bu yeni değişken tarafından açıklandığını gösterir.

Bunun hesaplanmasında aşağıdaki formül kullanılır:
rY3.122=RY.1232RY.1221RY.122 r_{Y3.12}^2 = \frac{R_{Y.123}^2 - R_{Y.12}^2}{1 - R_{Y.12}^2}

Verilen değerleri formülde yerine koyduğumuzda:
rY3.122=0,730,6410,64=0,090,36=0,25 r_{Y3.12}^2 = \frac{0,73 - 0,64}{1 - 0,64} = \frac{0,09}{0,36} = 0,25

Bu değer kısmi belirleme katsayısıdır. Bizden kısmi korelasyon katsayısının mutlak değeri istendiği için elde edilen sonucun karekökü alınır:
rY3.12=0,25=0,50 |r_{Y3.12}| = \sqrt{0,25} = 0,50

Adım Adım Çözüm

1
Kısmi belirleme katsayısının formülünü belirleme
rY3.122=RY.1232RY.1221RY.122r_{Y3.12}^2 = \frac{R_{Y.123}^2 - R_{Y.12}^2}{1 - R_{Y.12}^2}
Modele yeni eklenen bir değişkenin (X3X_3) kısmi korelasyonu, mevcut değişkenlerin (X1X_1 ve X2X_2) açıklayamadığı varyansın ne kadarını yeni değişkenin açıkladığı ile ölçülür.
2
Değişkenin modele marjinal katkısını (pay kısmını) hesaplama
0,730,64=0,090,73 - 0,64 = 0,09
X3X_3 değişkeni eklendiğinde açıklanan toplam varyanstaki artış miktarıdır (yarı-kısmi korelasyonun karesi).
3
Önceki modelin açıklayamadığı varyansı (payda kısmını) hesaplama
10,64=0,361 - 0,64 = 0,36
Kısmi korelasyon bulunurken, yeni eklenen değişkenin katkısı tüm varyansa değil, önceki değişkenlerin açıklayamadığı (geriye kalan) varyansa oranlanmalıdır.
4
Kısmi belirleme katsayısını (r2r^2) bulma
rY3.122=0,090,36=0,25r_{Y3.12}^2 = \frac{0,09}{0,36} = 0,25
Marjinal katkı, açıklanamayan varyansa bölünerek X3X_3'ün net açıklayıcılık gücü tespit edilir.
5
Kısmi korelasyon katsayısının mutlak değerini bulma
rY3.12=0,25=0,50|r_{Y3.12}| = \sqrt{0,25} = 0,50
Soru bizden katsayının karesini (kısmi belirleme katsayısını) değil, korelasyon katsayısının mutlak değerini istediği için sonucun karekökü alınır.

Anahtar Kavram

Kısmi ve Çoklu Korelasyon Katsayıları Arasındaki Matematiksel İlişki
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla