Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÇoklu Karşılaştırma (Post-Hoc) Testleri

Bir tarımsal araştırma enstitüsünde, buğday verimini artırmak amacıyla yeni geliştirilen 33 farklı biyolojik gübre ile halihazırda bölgede yaygın olarak kullanılan standart bir kimyasal gübrenin (kontrol grubu) etkileri tamamen rastgele tasarım planı ile karşılaştırılmaktadır.

Yapılan tek yönlü varyans analizi (ANOVA) sonucunda, grupların ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<0,05p < 0,05). Verilerin normal dağılım gösterdiği ve varyansların homojen olduğu Levene testi ile doğrulanmıştır (p>0,05p > 0,05).

Araştırmacının temel amacı gruplar arası tüm olası ikili karşılaştırmaları incelemek değil, **yalnızca yeni geliştirilen 33 biyolojik gübrenin her birini standart kimyasal gübre (kontrol) ile karşılaştırmaktır.**

Buna göre, araştırmacının Tip I hata oranını (family-wise error rate) kontrol altında tutarak bu spesifik karşılaştırmaları yapabilmesi için aşağıdaki çoklu karşılaştırma (post-hoc) testlerinden hangisini kullanması en uygundur?

  1. A
    Tukey HSD testi
  2. B
    Games-Howell testi
  3. Dunnett testiCevap
  4. D
    Scheffe testi
  5. E
    Fisher'ın LSD testi

Cevap

Araştırmanın amacı yalnızca deney gruplarını kontrol grubu ile karşılaştırmak olduğundan, bu amaç için özel olarak geliştirilmiş olan Dunnett testi en uygun yöntemdir.
Araştırmacının amacı deney gruplarını (yeni gübreler) kendi aralarında değil, sadece önceden belirlenmiş bir kontrol grubuyla (standart kimyasal gübre) karşılaştırmaktır. Ayrıca varyansların homojenliği varsayımı sağlanmıştır. Tip I hata oranını (family-wise error rate) korurken, yalnızca kontrol grubu ile yapılan ikili karşılaştırmalar için özel olarak tasarlanmış ve istatistiksel gücü (power) diğer çoklu karşılaştırma testlerine (örneğin Tukey veya Scheffe) göre daha yüksek olan test Dunnett testidir.

Adım Adım Çözüm

1
Araştırmanın istatistiksel varsayımlarının incelenmesi.
Levene testi sonucuna göre (p>0,05p > 0,05) varyansların homojen olduğu ve normal dağılım varsayımının sağlandığı belirlenir.
Varyansların homojenliği, seçilecek post-hoc testin parametrik özelliklerini belirler (örneğin Games-Howell elenir).
2
Araştırmacının temel karşılaştırma hipotezinin analizi.
Tüm grupların birbiriyle (ör. Biyolojik Gübre 1 vs Biyolojik Gübre 2) değil, yalnızca deney gruplarının kontrol grubuyla (Standart Gübre) karşılaştırılacağı tespit edilir.
Karşılaştırma stratejisi (tüm ikililer mi, yoksa sadece kontrole karşı mı) post-hoc testin gücünü doğrudan etkiler.
3
Hipoteze ve varsayımlara en uygun testin belirlenmesi.
Varyansların homojen olduğu ve yalnızca kontrol grubu karşılaştırmalarının hedeflendiği durumlar için Tip I hata oranını koruyan en güçlü testin Dunnett testi olduğuna karar verilir.
Tukey veya Scheffe gibi testler gereksiz karşılaştırmaları da modele kattığı için kontrol grubuna odaklı çalışmalarda daha düşük istatistiksel güce sahiptir.

Anahtar Kavram

Çoklu Karşılaştırma Testi Seçimi ve Dunnett Testi
Bu soruyu puanla

Konular

Çoklu Karşılaştırma (Post-Hoc) Testleri

Bu konudan daha fazla soru