Bir kamu kurumu, vatandaşların hizmet memnuniyetini etkileyen 25 farklı gösterge üzerinden bir araştırma yürütmektedir. Literatür taraması, bu göstergelerin altında yatan gizil (latent) boyutların (örneğin; kurumsal güven, hizmet hızı, personel iletişimi) doğaları gereği birbiriyle orta veya yüksek düzeyde ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Kurumdaki veri analisti, veri setine Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulayarak döndürülmemiş faktör çözümünü elde etmiş ve ardından Thurstone'un 'basit yapı' (simple structure) ilkesini sağlamak ve faktörlerin yorumlanabilirliğini artırmak amacıyla bir faktör döndürme (rotation) işlemi gerçekleştirmeye karar vermiştir.
Bu senaryo ve faktör döndürme yöntemlerinin teorik özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AAraştırmanın yapısına en uygun yöntem Varimax veya Quartimax olup, bu dik (orthogonal) yöntemler kullanıldığında faktörlerin birbiriyle korelasyonlu olmasına olanak tanınarak basit yapıya ulaşılır.
- BDöndürme işlemi sonucunda, modelin açıkladığı toplam varyans miktarı döndürülmemiş başlangıç çözümüne kıyasla her zaman artış gösterirken, faktörlerin tek tek açıkladığı varyans payları sabit kalır.
- Gizil boyutlar (faktörler) arasında teorik bir ilişki öngörüldüğü için, analistin eksenlerin birbirine dikliğini zorunlu kılmayan Promax veya Direct Oblimin gibi eğik (oblique) döndürme yöntemlerini tercih etmesi istatistiksel açıdan uygundur.Cevap
- DDöndürme işleminin temel amacı, değişkenlerdeki ortak varyansı (communality) artırıp benzersiz (spesifik) varyansı sıfırlayarak süreci bir Temel Bileşenler Analizi (TBA) yapısına dönüştürmektir.
- EAnalist Quartimax yöntemini seçerse, faktör eksenleri arasındaki açı daraltılarak (eğikleştirilerek) her bir değişkenin olabildiğince çok sayıda faktörle yüksek korelasyon vermesi hedeflenir.