Bir araştırmacı, çalışanların iş tatminini ölçmek amacıyla geliştirdiği çok boyutlu bir ölçek üzerinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulamış ve özdeğeri 1'den büyük olan 4 faktör elde etmiştir. Kuramsal çerçeve ve literatür taraması, iş tatminini oluşturan alt boyutların (ücret, yönetim, çalışma ortamı vb.) birbirleriyle yüksek düzeyde ilişkili olduğunu göstermektedir. Araştırmacı, her bir maddenin yalnızca bir faktörde yüksek yük değerine sahip olmasını (basit yapı) sağlamak ve faktörleri daha anlamlı yorumlayabilmek için bir döndürme (rotation) işlemi uygulamaya karar vermiştir.
Buna göre, araştırmacının kuramsal yapıyı dikkate alarak tercih etmesi gereken döndürme yöntemi türü ve döndürme işleminin başlangıçtaki toplam açıklanan varyans üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- AVarimax veya Quartimax gibi dik (orthogonal) döndürme yöntemleri tercih edilmelidir; döndürme işlemi sonucunda toplam açıklanan varyans değişmez, yalnızca faktörlerin açıkladığı varyans oranları yeniden dağıtılır.
- BPromax veya Direct Oblimin gibi eğik (oblique) döndürme yöntemleri tercih edilmelidir; yapı daha iyi temsil edildiği için döndürme işlemi sonucunda toplam açıklanan varyans artar.
- Promax veya Direct Oblimin gibi eğik (oblique) döndürme yöntemleri tercih edilmelidir; döndürme işlemi sonucunda toplam açıklanan varyans değişmez, yalnızca faktörlerin açıkladığı varyans oranları yeniden dağıtılır.Cevap
- DVarimax veya Quartimax gibi dik (orthogonal) döndürme yöntemleri tercih edilmelidir; döndürme işlemi faktörleri birbirinden bağımsız hale getirdiği için toplam açıklanan varyans maksimize edilir.
- EPromax veya Direct Oblimin gibi eğik (oblique) döndürme yöntemleri tercih edilmelidir; faktörler arası korelasyon hesaba katıldığı için toplam açıklanan varyans azalır, ancak basit yapıya ulaşılır.