Soru

Zorluk: OrtaFaktör Döndürme (Rotation) Yöntemleri

Bir ölçek geliştirme çalışmasında, faktörler arasındaki ilişkinin teorik olarak sıfırdan farklı olduğu (faktörlerin birbiriyle korelasyonlu olduğu) varsayılmaktadır. Bu çalışmada, faktör yüklerini 'basit yapı' (simple structure) kriterine göre optimize etmek ve faktörler arası mevcut ilişkiyi koruyarak yorumlamak isteyen bir araştırmacı için en uygun döndürme (rotation) yöntemi ve bu işlemin toplam açıklanan varyans üzerindeki etkisi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

  1. A
    Varimax - Toplam açıklanan varyans artar
  2. Promax - Toplam açıklanan varyans değişmezCevap
  3. C
    Quartimax - Toplam açıklanan varyans azalır
  4. D
    Oblimin - Toplam açıklanan varyans artar
  5. E
    Varimax - Toplam açıklanan varyans değişmez

Cevap

En uygun yöntem Promax olup, döndürme işlemi sonucunda toplam açıklanan varyans değişmez.
Faktörler arasındaki teorik veya gözlenen korelasyonun dikkate alınması gereken durumlarda eğik döndürme yöntemleri (Promax, Direct Oblimin vb.) kullanılır. Ayrıca, faktör analizi literatüründe temel bir kural olarak; döndürme (rotation) işlemi varyansın faktörler üzerindeki yüklenimlerini değiştirerek 'basit yapıya' ulaşmayı sağlar ancak toplam açıklanan varyans miktarı ile değişkenlerin ortak varyans (communality) değerleri bu işlemden etkilenmez, sabit kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Faktörler arası ilişki varsayımının değerlendirilmesi
Eğik (Oblique) döndürme yöntemleri seçilmelidir.
Teorik olarak faktörlerin birbiriyle ilişkili olduğu varsayıldığı için dik (orthogonal) yöntemler uygun değildir.
2
Yöntemlerin sınıflandırılması
Promax ve Oblimin eğik; Varimax ve Quartimax dik yöntemlerdir.
Soruda istenen 'basit yapı' ve 'ilişkiyi koruma' hedefleri için Promax veya Oblimin tercih edilmelidir.
3
Döndürme işleminin varyans üzerindeki etkisinin analizi
Toplam açıklanan varyans ve ortak varyans (communality) değerleri sabit kalır.
Döndürme işlemi sadece faktörlerin eksenlerini kaydırarak varyansın faktörler arasındaki dağılımını değiştirir, toplam miktarı etkilemez.

Anahtar Kavram

Faktörler arası korelasyon varsa eğik (oblique) döndürme (Promax, Oblimin) kullanılır ve döndürme toplam varyansı değiştirmez.

Daha Fazla Pratik

Faktör çıkarma yöntemleri (Temel Bileşenler vs. Temel Eksen Faktörleme) arasındaki farkları inceleyerek hata terimi varsayımlarını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla