Bir elektrik motoru üretim bandında millerin çap uzunlukları istatistiksel kalite kontrol grafikleri ile izlenmektedir. Fabrika müdürü, üretimdeki dalgalanmalar nedeniyle bazı ürünlerin müşteri taleplerini yansıtan spesifikasyon sınırlarının (LSL ve USL) dışına çıkmasından endişe etmektedir. Bu durumu engellemek amacıyla kalite mühendisine, "Kontrol grafiğimizdeki kontrol sınırlarını (LCL ve UCL) doğrudan spesifikasyon sınırlarımızla aynı olacak şekilde ayarlayalım, böylece spesifikasyon dışı bir üretim olduğunda grafikten hemen görüp müdahale edebiliriz." talimatını verir.
Kalite mühendisinin bu talimata istatistiksel ilkeler doğrultusunda vereceği en doğru yanıt aşağıdakilerden hangisidir?
- Kontrol sınırları sürecin istatistiksel olarak hesaplanan doğal değişkenliğini yansıtır ve spesifikasyon sınırlarına eşitlenemez; bu iki sınırın kavramsal hedefleri ve hesaplanma yöntemleri birbirinden tamamen farklıdır.Cevap
- BBu talimat yerindedir; çünkü kontrol sınırlarının temel amacı, müşteri tarafından belirlenen spesifikasyon sınırlarının üretim hattına istatistiksel bir kural olarak aynen yansıtılmasını sağlamaktır.
- CSınırları eşitlemek Tip 1 hatayı, yani süreç kontrolden çıktığı halde bunu fark edememe riskini tamamen sıfırlayacağı için kalite kontrolde her zaman uygulanması gereken asıl yöntemdir.
- DSınırları değiştirmek yerine, kontrol grafiğindeki şansa bağlı dalgalanmalara her rastlandığında makinelere anında ayar yapılarak sürecin spesifikasyon dışına çıkması kalıcı olarak engellenmelidir.
- ESınırları değiştirmek yerine, veri toplama aşamasındaki sistematik ölçüm hataları (örnekleme dışı hatalar) sürecin doğal değişkenliği gibi şansa bağlı örnekleme hatası olarak varsayılıp kabul edilmelidir.
Cevap
Kontrol sınırları (LCL ve UCL) sürecin kendi ürettiği veriler üzerinden hesaplanan doğal dalgalanmaları (şansa bağlı değişkenliği) ifade eder. Spesifikasyon sınırları (LSL ve USL) ise müşteri gereksinimlerine dayalı olarak dışarıdan sabit olarak belirlenir. Bu nedenle yöneticinin talep ettiği gibi kontrol sınırları spesifikasyon sınırlarına keyfi olarak eşitlenemez.
Doğru yanıt, istatistiksel kalite kontrolün en temel ayrımını ifade etmektedir: Kontrol sınırları, sürecin mevcut verilerinden yararlanılarak hesaplanır ve sürecin 'kendi sesini' (doğal değişkenliğini) yansıtır. Spesifikasyon sınırları ise müşteri toleranslarıdır ve 'müşterinin sesini' yansıtır. Süreç sınırları matematiksel ve istatistiksel bir gerçekliktir, müşteri taleplerine uyması için manuel olarak değiştirilemez veya keyfi olarak eşitlenemez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kontrol Sınırları ve Spesifikasyon Sınırları Ayrımı