Soru

Zorluk: KolayBloklamanın Mantığı ve Blok Seçimi

Bir eğitim kurumu, üç farklı öğretim tekniğinin öğrencilerin başarı puanları üzerindeki etkisini test etmek istemektedir. Öğrencilerin başlangıçtaki bilgi seviyelerinin (ön test puanları) başarıyı etkileyebileceği düşünüldüğünden, araştırmacı öğrencileri bilgi seviyelerine göre gruplandırarak 'Rastgele Blok Tasarımı' kullanmaya karar vermiştir. Bu deneyde blokların oluşturulması ve seçimiyle ilgili temel mantık aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Her bir blok (bilgi seviyesi grubu) kendi içinde benzer öğrencilerden oluşmalı, bloklar arasında ise belirgin bilgi seviyesi farkı bulunmalıdır.Cevap
  2. B
    Her bir blok kendi içinde farklı bilgi seviyelerindeki öğrencileri barındırmalı, blok ortalamaları ise birbirine benzer olmalıdır.
  3. C
    Blok sayısı, her zaman öğretim tekniklerinin (faktör) düzey sayısından bağımsız olarak toplam öğrenci sayısının yarısı kadar seçilmelidir.
  4. D
    Bloklama yapıldığında, öğrencilerin öğretim tekniklerine atanması sırasında rastgelelik ilkesinin uygulanmasına gerek kalmaz.
  5. E
    Bloklar, sadece varyansların homojenliği varsayımı ihlal edildiğinde bu hatayı matematiksel olarak ortadan kaldırmak için seçilir.

Cevap

Bloklar kendi içinde homojen (benzer birimler), bloklar arasında ise heterojen (farklı gruplar) olacak şekilde oluşturulmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, bloklamanın 'yerel kontrol' ilkesine tam olarak uymaktadır. Rastgele Blok Tasarımında temel amaç, gürültü yaratan değişkenin (bilgi seviyesi) etkisini modelden çekip çıkarmaktır. Bunun için her bir blok içindeki deneme birimleri birbirine mümkün olduğunca benzer (homojen) seçilirken, bloklar gürültü faktörünün farklı düzeylerini temsil edecek şekilde birbirinden farklı (heterojen) kurgulanır.

Adım Adım Çözüm

1
Bloklama değişkenini (nuisance factor) tanımlayın.
Bu senaryoda bloklama değişkeni öğrencilerin 'başlangıç bilgi seviyesi'dir.
Başarı puanlarını etkileyen ancak asıl merak edilen faktör (öğretim tekniği) olmayan bu değişkenin etkisi kontrol edilmelidir.
2
Blok içi yapıyı belirleyin.
Aynı blok içindeki öğrenciler benzer bilgi seviyesine sahip olmalıdır.
Blok içi homojenlik, deneme birimleri arasındaki dışsal farkları minimize ederek asıl faktörün (öğretim tekniği) etkisinin daha net görülmesini sağlar.
3
Bloklar arası ilişkiyi değerlendirin.
Farklı bloklar (örneğin 'Düşük' ve 'Yüksek' seviye grupları) birbirinden farklı olmalıdır.
Bloklar arası heterojenlik, sistematik değişkenliğin blok etkisi olarak modelden ayrıştırılmasına ve hata teriminin (MSE) küçülmesine olanak tanır.

Anahtar Kavram

Yerel Kontrol ve Blok İçi Homojenlik
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla