Examkin

Soru

Zorluk: OrtaBloklamanın Mantığı ve Blok Seçimi

Bir tarım il müdürlüğünde görevli ziraat mühendisi, 4 farklı buğday çeşidinin verim üzerindeki etkisini karşılaştırmak amacıyla bir tarla deneyi tasarlamaktadır. Deneyin yapılacağı arazide doğudan batıya doğru belirgin bir toprak nemi eğimi (değişimi) olduğu önceden bilinmektedir. Mühendis, bu nem farklılığının deney sonuçlarını saptırmasını önlemek için 'Rastgele Blok Tasarımı' kullanmaya karar verir.

Buna göre, mühendisin blokları arazide oluştururken uygulaması gereken temel prensip ve bu prensibin istatistiksel amacı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?

  1. Blok içi parsellerin nem düzeyi bakımından olabildiğince benzer (homojen), bloklar arasının ise farklı (heterojen) seçilmesiyle bozucu faktörün etkisinin izole edilip deneysel hatanın en aza indirilmesi.Cevap
  2. B
    Toprak neminin buğday çeşitleriyle olan ortaklaşa etkisini (etkileşimini) istatistiksel olarak ölçebilmek için nemin ikinci bir ana faktör olarak modele dahil edilmesi.
  3. C
    Blok içi parsellerin nem düzeyi bakımından olabildiğince heterojen, bloklar arasının ise homojen oluşturularak buğday çeşitleri arasındaki verim farklılıklarının belirginleştirilmesi.
  4. D
    Arazi üzerindeki parsellerin buğday çeşitlerine tamamen şansa bağlı atanması yoluyla tarafsızlığın sağlanması ve böylece deneysel hatanın doğrudan ölçülebilmesi.
  5. E
    Toprak neminin bir faktör, buğday çeşitlerinin ise bu faktörün düzeyleri olarak tanımlanıp aralarındaki ilişkinin varyans analizi ile değerlendirilmesi.

Cevap

Mühendis, blok içi parsellerin olabildiğince homojen, bloklar arasının ise heterojen olduğu bir yerleşim planı yaparak deneysel hatayı küçültmelidir.
Doğru yaklaşım, her bir bloğun kendi içindeki deneme birimlerinin (parsellerin) bozucu faktör (nem) açısından birbirine olabildiğince benzemesini (homojen olmasını) sağlamaktır. Doğudan batıya uzanan bir nem eğiminde, kuzey-güney ekseninde şeritler halinde bloklar oluşturulur. Böylece her bloğun içi benzer neme sahip olurken (homojen), doğudan batıya gidildikçe bloklar arası nem farklılığı yüksek (heterojen) olur. Bu tasarım, nemin yarattığı farklılığı hata varyansından (MSE) koparıp alarak muamele etkisinin (FF istatistiği) daha hassas bir şekilde test edilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Araştırmanın ana hedefini ve bozucu faktörünü belirle.
Ana faktör: Buğday çeşitleri. Bozucu faktör: Toprak nemi eğimi.
Varyans analizi modelinde hangi değişkenin muamele, hangisinin yerel kontrol (blok) aracı olduğunu ayırmak gerekir.
2
Rastgele Blok Tasarımının (RBT) çalışma mekanizmasını değerlendir.
RBT'de toplam varyans; muamele (çeşit), blok (nem) ve hata varyanslarına ayrıştırılır.
Hata varyansının (MSE) küçük olması, F testinin gücünü artırır ve gerçek farklılıkların tespit edilmesini kolaylaştırır.
3
Blok oluşturma (homojenlik/heterojenlik) kuralını uygula.
Nem eğimine dik (veya nem bantlarına paralel) bloklar çizilerek, her bloğun kendi içinde aynı neme (homojen) sahip olması, bloklar arası nem farklılığının ise yüksek (heterojen) olması sağlanır.
Blok içi heterojenlik olursa, bu farklılık doğrudan hata varyansına karışarak bloklamanın amacını boşa çıkarır.

Anahtar Kavram

Rastgele Blok Tasarımında Blok İçi Homojenlik ve Hata Varyansının İzolasyonu
Bu soruyu puanla

Konular

Bloklamanın Mantığı ve Blok Seçimi

Bu konudan daha fazla soru