Examkin

Soru

Zorluk: OrtaBloklamanın Mantığı ve Blok Seçimi

Bir üretim tesisinde, dört farklı kalibrasyon yönteminin CNC tezgahlarının kesim hassasiyeti üzerindeki etkisini incelemek amacıyla bir deney tasarlanmaktadır. Tezgahların üretim yıllarının (yaşlarının) kesim hassasiyetini etkileyen önemli bir bozucu (nuisance) faktör olduğu bilindiğinden, araştırmacı deneyi Rastgele Blok Tasarımı (RBT) ile yürütmeye karar vermiştir.

Bu tasarım kapsamında blokların oluşturulması ve deneyin kurgulanması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Oluşturulacak her bir blok içindeki tezgahların üretim yılları birbirine olabildiğince yakın (homojen), bloklar arasındaki üretim yılı farkları ise olabildiğince büyük (heterojen) olmalıdır.Cevap
  2. B
    Tezgahların üretim yılları araştırmanın ana faktörü olarak modele dahil edilmeli ve kalibrasyon yöntemleri ile üretim yılları arasındaki etkileşimin istatistiksel anlamlılığı test edilmelidir.
  3. C
    Bloklama işlemine gerek duyulmaksızın tüm tezgahlar kalibrasyon yöntemlerine tamamen şansa bağlı atanmalı ve her bir yöntem farklı tezgahlarda tekrarlanarak bozucu etki giderilmelidir.
  4. D
    Deneyin faktörü olan üretim yılları ile bu faktörün düzeyleri olan kalibrasyon yöntemleri her bir deneme biriminde eşit ağırlıkta yer alacak şekilde eşleştirilmelidir.
  5. E
    Deney sonucunda elde edilen verilerde blok içi grup varyanslarının heterojen olduğu tespit edilse bile, bloklamanın sağladığı avantajdan dolayı bu varsayım ihlali analizde göz ardı edilmelidir.

Cevap

Rastgele blok tasarımında blok içi birimlerin homojen, bloklar arası grupların ise heterojen olması gerektiğini savunan ifade doğrudur.
Rastgele Blok Tasarımının (RBT) birincil amacı, deneysel hatayı (hata varyansını) küçülterek F testinin gücünü ve duyarlılığını artırmaktır. Bu amaca ulaşmak için deneme birimleri (CNC tezgahları), deneyin sonucunu etkilediği bilinen bozucu faktöre (üretim yılı) göre gruplandırılır. İdeal bir bloklamada, aynı blok içinde yer alan deneme birimleri birbirine olabildiğince benzer (homojen) olmalıdır ki, blok içi hata varyasyonu minimuma insin. Diğer yandan, bloklar arası farklılıkların büyük (heterojen) olması tercih edilir; böylece bozucu faktörün toplam varyasyon içindeki payı başarılı bir şekilde hesaplanıp ayrıştırılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen deney tasarımı probleminin amacını ve değişkenlerini saptamak.
Araştırmanın amacı dört farklı kalibrasyon yöntemini (faktör) karşılaştırmaktır. CNC tezgahlarının üretim yılı ise kontrol altına alınmak istenen bozucu faktördür (blok değişkeni).
Değişkenlerin rollerinin netleşmesi, doğru istatistiksel tasarım prensibinin seçilebilmesi için gereklidir.
2
Rastgele Blok Tasarımında varyans ayrıştırma mantığını ve blok seçim kriterlerini değerlendirmek.
Deneysel hatanın (hata kareler ortalaması) en aza indirilebilmesi için aynı blok içindeki deneme birimlerinin özelliklerinin birbirine olabildiğince yakın olması gerektiği kuralı hatırlanır.
Blok içi homojenlik ne kadar yüksek olursa, bozucu faktörün deneyin bağımlı değişkeni üzerindeki etkisi o kadar iyi izole edilir ve varyans analizinin gücü artar.

Anahtar Kavram

Rastgele Blok Tasarımında Blok İçi Homojenlik ve Bloklar Arası Heterojenlik İlkesi
Bu soruyu puanla

Konular

Bloklamanın Mantığı ve Blok Seçimi

Bu konudan daha fazla soru