Soru

Zorluk: OrtaEtkinlik (Efficiency) ve Göreli Etkinlik

Bir kamu araştırma hastanesine gelen ardışık iki acil servis vakası arasındaki sürenin, parametresi θ\theta olan Üstel dağılıma uygun olduğu saptanmıştır. Bu sürelere ilişkin X1X_1 ve X2X_2 gibi iki bağımsız gözlem sonucunda θ\theta parametresini tahmin etmek amacıyla aşağıdaki yansız tahmin ediciler önerilmiştir:

T1=X1+X22T_1 = \frac{X_1 + X_2}{2}
T2=X1+3X24T_2 = \frac{X_1 + 3X_2}{4}

Buna göre, T1T_1 tahmin edicisinin T2T_2 tahmin edicisine göre göreli etkinliği (relative efficiency) kaçtır?

  1. 1,25Cevap
  2. B
    0,80
  3. C
    0,625
  4. D
    1,56
  5. E
    1,00

Cevap

İki yansız tahmin edici arasındaki göreli etkinlik, varyanslarının ters oranlanmasıyla hesaplanır ve bu senaryo için sonuç 1,25'tir.
Doğru yanıt olan 1,25 değeri, T2T_2 tahmin edicisinin varyansı (0,625θ20,625\theta^2) ile T1T_1 tahmin edicisinin varyansının (0,5θ20,5\theta^2) oranlanmasıyla elde edilir (0,625/0,5=1,250,625 / 0,5 = 1,25). Bu durum, örneklem ortalamasının bu ağırlıklı ortalamaya göre daha etkin olduğunu matematiksel olarak kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Dağılımın istatistiksel özelliklerini belirleme
XExp(θ)E[X]=θX \sim Exp(\theta) \Rightarrow E[X] = \theta ve Var(X)=θ2Var(X) = \theta^2
Varyans hesaplamaları için temel kitle parametreleri gereklidir.
2
T1T_1 tahmin edicisinin varyansını hesaplama
Var(T1)=Var(X1+X22)=14(Var(X1)+Var(X2))=2θ24=0,5θ2Var(T_1) = Var(\frac{X_1 + X_2}{2}) = \frac{1}{4}(Var(X_1) + Var(X_2)) = \frac{2\theta^2}{4} = 0,5\theta^2
Örneklem ortalamasının varyansı σ2n\frac{\sigma^2}{n} formülüyle bulunur.
3
T2T_2 tahmin edicisinin varyansını hesaplama
Var(T2)=Var(X1+3X24)=116(Var(X1)+9Var(X2))=10θ216=0,625θ2Var(T_2) = Var(\frac{X_1 + 3X_2}{4}) = \frac{1}{16}(Var(X_1) + 9Var(X_2)) = \frac{10\theta^2}{16} = 0,625\theta^2
Ağırlıklı ortalamanın varyansı, katsayıların kareleri toplamıyla kitle varyansının çarpımıdır.
4
T1T_1'in T2T_2'ye göre göreli etkinliğini hesaplama
RE(T1,T2)=Var(T2)Var(T1)=0,625θ20,5θ2=1,25RE(T_1, T_2) = \frac{Var(T_2)}{Var(T_1)} = \frac{0,625\theta^2}{0,5\theta^2} = 1,25
Göreli etkinlik, karşılaştırılan tahmin edicinin varyansının, hedef tahmin edicinin varyansına bölünmesiyle elde edilir.
5
Cramer-Rao Alt Sınırı (CRLB) ile mutlak etkinliği teyit etme
I(θ)=1θ2CRLB=1nI(θ)=θ22=0,5θ2I(\theta) = \frac{1}{\theta^2} \Rightarrow CRLB = \frac{1}{n I(\theta)} = \frac{\theta^2}{2} = 0,5\theta^2
Bu sonuç T1T_1'in mutlak etkinliğinin 11 (veya %100\%100) olduğunu ve en iyi yansız tahmin edici (UMVUE) olduğunu gösterir.

Anahtar Kavram

İki yansız tahmin edici karşılaştırılırken, varyansı daha küçük olan tahmin edici daha etkindir. Göreli etkinlik RE(T1,T2)>1RE(T_1, T_2) > 1 ise T1T_1 daha etkindir.
Bu soruyu puanla