Bir Orman Bölge Müdürlüğü, yeni geliştirilen üç farklı gübre çeşidinin çam fidanlarının büyüme hızı üzerindeki etkisini incelemek istemektedir. Ancak dikim yapılacak arazilerin toprak yapısı, eğimi ve güneşe maruz kalma süreleri farklılık göstermektedir. Bu dışsal değişkenlerin deneyin hata varyansını şişirmesini engellemek amacıyla araştırmacı, araziyi benzer özellikler gösteren alt parsellere (bloklara) ayırarak 'rastgele blok tasarımı' uygulamaya karar verir.
Buna göre, araştırmacının bu deneyde uygulayacağı bloklama mantığı ve blok seçimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Her bir blok kendi içindeki deney birimleri bakımından mümkün olduğunca homojen olmalı, bloklar arası özellikler ise birbirinden olabildiğince heterojen olmalıdır.Cevap
- BDeneyin duyarlılığını artırmak için aynı gübre çeşidi aynı blok içindeki tüm fidanlara tekrarlı olarak uygulanmalı ve sadece bloklar arasında rastgelelik sağlanmalıdır.
- CBloklar, deneyde incelenen bağımsız değişkenin alt seviyelerini temsil edecek şekilde oluşturulmalı ve her bir gübre çeşidi ayrı bir blok olarak değerlendirilmelidir.
- DDeneydeki hata varyansını tamamen ortadan kaldırmak için hem blok içindeki fidanlar hem de blokların tamamı birbiriyle bütünüyle homojen özelliklere sahip olacak biçimde seçilmelidir.
- EBlok etkisi ile muamele etkisinin istatistiksel olarak birbirine karışmasını (confounding) sağlamak amacıyla her bir alt parsele (bloğa) yalnızca bir gübre çeşidi rastgele atanmalıdır.
Cevap
Her bir blok kendi içindeki deney birimleri bakımından mümkün olduğunca homojen olmalı, bloklar arası özellikler ise birbirinden olabildiğince heterojen olmalıdır.
Rastgele blok tasarımında (RCBD) temel amaç, deney birimlerindeki mevcut heterojenliği kontrol altına alarak deneysel hatayı küçültmektir. Bunun için deney birimleri, incelenen bağımlı değişken üzerinde benzer etki yaratacak şekilde gruplara (bloklara) ayrılır. İdeal bir bloklamada, her bir blok kendi içinde birbirine olabildiğince benzeyen (homojen) birimlerden oluşurken, blokların birbirleri arasındaki farkların ise büyük (heterojen) olması istenir. Böylece birimler arası doğal heterojenlik, 'blok etkisi' olarak istatistiksel modelde ayrıştırılır ve kalıntı (hata) varyansından arındırılmış olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Rastgele blok tasarımında; deneysel hata varyansını küçültmek amacıyla, her bir bloğun kendi içinde (blok içi) homojen, blokların birbirleri arasında (bloklar arası) ise heterojen olması istenir.
Tahmini Süre:1m 0s