Bir araştırmacı, farklı illerin sosyo-ekonomik yapılarını analiz etmek amacıyla aşağıdaki üç değişkeni içeren bir veri seti üzerinde Temel Bileşenler Analizi (TBA) uygulayacaktır:
| Değişken | Birim | Ortalama | Varyans |
|---|---|---|---|
| Ortalama Konut Fiyatı | Bin TL | 2.500 | 450.000 |
| Okullaşma Oranı | % | 85 | 25 |
| Nüfus Yoğunluğu | Kişi/km² | 120 | 1.600 |
Değişkenlerin ölçüm birimlerinin ve varyanslarının birbirinden oldukça farklı olduğu göz önüne alındığında, analizde kovaryans matrisi () yerine korelasyon matrisinin () kullanılmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Korelasyon matrisinin kullanılması, konut fiyatı gibi büyük varyanslı değişkenlerin analiz sonuçlarını haksız yere domine etmesini engeller ve toplam varyans değişken sayısına (3) eşit olur.Cevap
- BKovaryans veya korelasyon matrisi kullanımı sadece bir teknik tercih olup, her iki durumda da elde edilecek özdeğerler ve açıklanan toplam varyans oranları birbirine özdeş çıkacaktır.
- CKorelasyon matrisi kullanıldığında toplam varyans (matrisin izi), orijinal değişkenlerin varyanslarının toplamı olan 451.625 değerine eşit kalmaya devam eder.
- DBirimler farklı olsa dahi kovaryans matrisinin kullanılması, değişkenler arasındaki ham ilişkileri koruduğu için temel bileşenlerin yorumlanmasında daima daha güvenilir sonuçlar verir.
- EKorelasyon matrisi üzerinden yapılan analizde, elde edilen ilk temel bileşenin açıklayacağı varyans miktarı, orijinal değişkenlerden varyansı en büyük olan konut fiyatının varyansından (450.000) daha küçük olamaz.
Cevap
Farklı ölçeklerdeki değişkenlerin baskınlığını önlemek için korelasyon matrisi tercih edilmeli ve bu durumda toplam varyans değişken sayısına eşitlenmelidir.
Değişkenler farklı ölçüm birimlerine sahip olduğunda, kovaryans matrisi kullanmak büyük sayısal değerlere sahip değişkenlerin (örneğin konut fiyatı) analiz sonuçlarını yapay olarak domine etmesine neden olur. Korelasyon matrisi kullanıldığında tüm değişkenler standardize edilmiş olur (varyansları 1 yapılır). Bu durumda matrisin köşegen elemanlarının toplamı olan 'iz' (trace), toplam varyansı verir ve bu değer analizdeki değişken sayısına (bu soruda 3) eşittir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
TBA'da Ölçek Bağımlılığı ve Matris Seçimi