Bir kamu kurumu, yeni inşa edilecek bir barajın kapasitesine (d_1: Küçük, d_2: Büyük) kara… — KPSS İstatistik

Bir kamu kurumu, yeni inşa edilecek bir barajın kapasitesine ( $d_1$ : Küçük, $d_2$ : Büyük) karar verecektir. Barajın yıllık getirisi, bölgedeki yağış miktarına ( $s_1$ : Az, $s_2$ : Çok) bağlıdır. Kurumun elinde gelecekteki yağış miktarlarının gerçekleşme olasılıklarına dair herhangi bir sayısal veri veya objektif/subjektif tahmin bulunmamaktadır. Alternatiflerin doğa durumlarına göre yıllık ekonomik getirileri (milyon TL) aşağıdaki matriste verilmiştir:

Karar Alternatifleri	$s_1$ (Az Yağış)	$s_2$ (Çok Yağış)
$d_1$ (Küçük Baraj)	150	150
$d_2$ (Büyük Baraj)	100	250

Bu karar problemi ve karar verme ortamları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A
Kurumun elinde olasılık bilgisi bulunmadığı için bu problem 'Belirsizlik' ortamında bir karar problemidir.
B
Eğer kurum geçmiş verilere dayanarak yağış durumlarının olasılıklarını hesaplayabilseydi, 'Risk' ortamında karar veriyor olurdu.
C
Kurum hangi yılın kesin olarak az veya çok yağışlı geçeceğini önceden bilseydi, karar 'Belirlilik' ortamında verilirdi.
D
Kararın sonucu sadece doğa durumlarına değil, aynı zamanda rakip bir su yönetiminin kararlarına da bağlı olsaydı, 'Çatışma' ortamı söz konusu olurdu.
Belirsizlik ortamında olan bu kurum, beklenen parasal değer (EMV) ölçütünü kullanarak kararını vermelidir.Cevap

Cevap

Beklenen parasal değer (EMV) ölçütünün belirsizlik ortamında kullanılacağını belirten ifade yanlıştır.

Beklenen parasal değer (EMV) ölçütü, her bir doğa durumunun gerçekleşme olasılığı ile o durumdaki getirinin çarpılıp toplanması (ağırlıklı ortalama) esasına dayanır. Bu ölçütün hesaplanabilmesi için doğa durumlarının gerçekleşme olasılıklarının bilinmesi zorunludur. Ancak soruda kurumun elinde olasılık verisi olmadığı açıkça belirtilmiştir. Bu durum bir 'Belirsizlik' ortamıdır ve belirsizlik ortamında EMV yerine olasılık bilgisi gerektirmeyen Maximin, Maximax veya Laplace (eşit olasılık varsayımıyla) gibi ölçütler kullanılır. Dolayısıyla EMV'nin bu ortamda kullanılması gerektiğini söyleyen ifade hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

Mevcut karar ortamının belirlenmesi

Belirsizlik Ortamı

Soru metninde olasılık bilgilerinin bilinmediği belirtilmiştir.

Karar verme ortamlarının tanımlarının analizi

Tanımların doğrulanması

Belirlilik (tam bilgi), Risk (olasılıklı bilgi), Belirsizlik (olasılık yok) ve Çatışma (rakip var) ortamlarının tanımları seçeneklerle karşılaştırılır.

Karar ölçütlerinin uygunluğunun kontrolü

EMV ölçütünün elenmesi

Beklenen Parasal Değer (EMV) hesaplaması için

P(s_j)

olasılıkları gereklidir. Olasılıkların olmadığı belirsizlik ortamında bu ölçüt kullanılamaz; bunun yerine Laplace, Maximin gibi ölçütler tercih edilir.

Anahtar Kavram

Karar Verme Ortamları (Belirlilik, Risk, Belirsizlik, Çatışma)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru