Soru

Zorluk: Orta1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye) ve Meclis Hükümeti Sistemi

Milli Mücadele'nin olağanüstü savaş koşullarında hızlı karar alıp uygulayabilmek amacıyla hazırlanan 1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), devleti yönetecek mekanizmalar için kendine özgü bir anayasal rejim öngörmüştür.

Buna göre, 1921 Anayasası'nın benimsediği "Meclis Hükümeti Sistemi"nin özellikleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. Yürütme görevinin, meclis içinden seçilen bir Cumhurbaşkanı ve onun atadığı kabine tarafından yerine getirilmesiCevap
  2. B
    Yasama ve yürütme yetkilerinin doğrudan doğruya Türkiye Büyük Millet Meclisinde toplanması
  3. C
    Ayrı ve bağımsız bir devlet başkanlığı makamının bulunmaması, meclis başkanının hükümetin de başkanı sayılması
  4. D
    İcra vekillerinin (bakanların) meclis tarafından kendi üyeleri arasından tek tek oylanarak seçilmesi
  5. E
    Meclisin üzerinde hiçbir gücün kabul edilmemesi ve meclisin yürütme kurulunu her an denetleyip görevden alabilmesi

Cevap

Yürütme görevinin, meclis içinden seçilen bir Cumhurbaşkanı ve onun atadığı kabine tarafından yerine getirilmesi
1921 Anayasası'nın (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) benimsediği 'Meclis Hükümeti Sistemi'nde ayrı bir devlet başkanlığı makamı (Cumhurbaşkanı) ve bir başbakanın bakanları seçerek oluşturduğu 'kabine sistemi' kesinlikle bulunmamaktadır. Bakanlar bizzat meclis genel kurulu tarafından tek tek oylanarak seçilir. Cumhurbaşkanlığı makamı ve kabine sistemi, 1923'te Cumhuriyet'in ilanı ile Türk siyasal sistemine girmiş ve 1924 Anayasası'nda 'Karma Hükümet Sistemi' (kuvvetler ayrılığı görevde, kuvvetler birliği temelde) olarak kurumsallaşmıştır. Dolayısıyla bu özellik 1921 Anayasası'nın değil, 1924 Anayasası'nın ve 1923 değişikliklerinin bir özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın olağanüstü koşullarda kurduğu hükümet sisteminin temel mantığı tanımlanır.
Sistem, güçler birliği ve meclis üstünlüğüne dayalı 'Meclis Hükümeti Sistemi'dir.
Savaş ortamında hızlı karar almak için yasama ve yürütme tek elde toplanmıştır.
2
Seçeneklerdeki kurumsal yapılar Meclis Hükümeti Sistemi ile karşılaştırılır.
Meclis Hükümeti Sisteminde kabine usulü (başbakanın bakanları seçmesi) ve ayrı bir devlet başkanlığı makamı yoktur. Bakanlar meclisce tek tek seçilir.
Meclisin üzerinde veya dışında bir otoritenin varlığı meclis üstünlüğü ilkesine aykırıdır.
3
Yanlış olan özellik tespit edilir.
Cumhurbaşkanı ve kabine sistemini öngören ifade 1921 Anayasası'nın ilk haline değil, 1923 Anayasa değişikliğine ve 1924 Anayasası'na aittir.
1924 Anayasası meclis hükümeti ile parlamenter sistem arasında karma bir sistem benimsemiştir.

Anahtar Kavram

1921 Anayasası Meclis Hükümeti Sistemi Özellikleri
Bu soruyu puanla