Examkin

Soru

Zorluk: Orta1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye) ve Meclis Hükümeti Sistemi

Anayasa hukukunda devletin temel organları arasındaki ilişkiler, benimsenen hükümet sistemini belirler. Yeni Türk devletinin temellerinin atıldığı olağanüstü savaş şartlarında; hızlı karar alıp uygulayabilmek amacıyla yasama ve yürütme güçlerinin teklik prensibi etrafında şekillendiği, bakanların meclis genel kurulu tarafından tek tek oylanarak göreve getirildiği ve meclis başkanının aynı zamanda hükümete de liderlik ettiği bir anayasal düzen kurulmuştur.

Yukarıda temel işleyiş mantığı ve dönemin siyasal şartları betimlenen 1921 Anayasası'ndaki (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) sistem dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu modelin bir özelliği veya doğrudan sonucudur?

  1. Yürütme görevinin meclis adına hareket eden İcra Vekilleri Heyeti tarafından yerine getirilmesi ve ayrı bir devlet başkanlığı makamının bulunmamasıCevap
  2. B
    Bakanlar Kurulunun, meclis içinden atanan bir başbakan tarafından oluşturularak meclisten toplu güvenoyu alması
  3. C
    Devletin başı statüsündeki Cumhurbaşkanının, anayasal kurumlar arasında uyumu sağlamak üzere meclis dışından da seçilebilmesi
  4. D
    I. TBMM'nin köklü inkılapları kesintisiz gerçekleştirmek amacıyla yasama dönemini kendi kararıyla süresiz olarak uzatması
  5. E
    Yürütme organının, güçler dengesini sağlamak adına olağanüstü durumlarda yasama organını feshederek seçimleri yenileyebilmesi

Cevap

1921 Anayasası'nda kurumsal bir devlet başkanlığı makamının bulunmaması ve yürütme işlerinin İcra Vekilleri Heyeti eliyle yürütülmesi.
Doğru cevap, 1921 Anayasası'nın getirdiği meclis hükümeti sisteminin en temel özelliklerini yansıtmaktadır. Bu sistemde egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olması ve mecliste tecelli etmesi prensibi gereği, yasama ve yürütme yetkileri TBMM'de toplanmıştır (Güçler Birliği). Yürütme görevi, meclisin kendi üyeleri arasından tek tek seçtiği İcra Vekilleri Heyeti tarafından yerine getirilir. Padişahlığın durumu belirsizliğini korurken, yeni bir makam yaratılmamış, dolayısıyla devletin başı statüsünde kurumsal bir 'Devlet Başkanlığı' (veya Cumhurbaşkanlığı) makamına 1923 yılındaki anayasa değişikliğine kadar yer verilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki sistemin tanımlanması
Soru metninde anlatılan sistemin 'Meclis Hükümeti Sistemi' olduğu ve 1921 Anayasası'nın temel mantığını yansıttığı tespit edilir.
Sorunun çözüm anahtarı, güçler birliği ve meclis üstünlüğü prensiplerinin özelliklerini bilmektir.
2
Seçeneklerde Meclis Hükümeti Sistemi'nin özelliklerinin aranması
Başbakanlık, toplu güvenoyu, Cumhurbaşkanlığı veya fesih yetkisi gibi kavramların meclis hükümeti sisteminde yer almadığı belirlenir.
Yanlış seçenekler 1924 karma sisteminin veya parlamenter sistemin unsurlarını içermektedir.
3
Doğru ifadenin tespiti
Meclis üstünlüğünün bir sonucu olarak yürütmenin meclis içinden seçilen heyetçe yürütülmesi ve ayrı bir devlet başkanı olmaması özelliğinin doğru olduğu kesinleştirilir.
1921 Anayasası'nın en belirgin yönü, meclisin üzerinde veya dışında hiçbir güç (devlet başkanı dahil) tanımamasıdır.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sistemi ve Güçler Birliği İlkesi
Bu soruyu puanla

Konular

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye) ve Meclis Hükümeti Sistemi

Bu konudan daha fazla soru