Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun uygulandığı Birinci TBMM döneminde, meclis hükümeti sisteminin bir gereği olarak yürütme erki "İcra Vekilleri Heyeti" aracılığıyla kullanılmıştır. Bu sistemin kurumsal yapısı ve işleyişi, Cumhuriyet’in ilanı ve Anayasası ile geçilen "kabine sistemi"nden (karma sistem) teknik ve hukuki açıdan temel bazı yönleriyle ayrılmaktadır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasası'nda benimsenen meclis hükümeti sisteminin, yürütme organının oluşumu ve sorumluluğu açısından Anayasası’ndaki uygulamadan temel farkını ortaya koymaktadır?
- İcra vekillerinin her birinin meclis tarafından doğrudan ve tek tek seçilmesi, kolektif bir hükümet programı yerine bireysel sorumluluğun ön planda olmasıCevap
- BCumhurbaşkanının başbakanı ataması ve bakanlar kurulunun meclis dışından seçilebilmesine imkan tanınması
- CYürütme yetkisinin meclisten tamamen bağımsız, ayrı bir "Devlet Başkanlığı" makamına devredilmiş olması
- DBakanlar kurulunun meclise karşı sadece siyasi değil, aynı zamanda doğrudan adli bir sorumluluk taşıması
- EBaşbakanın meclis içinden seçilip kendi kabinesini oluşturarak meclisten güvenoyu istemesi
Cevap
İcra vekillerinin (bakanların) her birinin meclis tarafından doğrudan ve tek tek seçilmesi, kolektif bir hükümet programı yerine bireysel sorumluluğun ön planda olmasıdır.
Doğru seçenek olan ifadedeki gibi, Anayasası döneminde uygulanan meclis hükümeti sisteminde "İcra Vekilleri Heyeti" (hükümet), meclis içinden her bir üyenin tek tek oylanmasıyla oluşturulurdu. Bu sistemde ortak bir kabine programı veya kolektif sorumluluk (dayanışma) hukuken şart değildi; her vekil meclise karşı bireysel olarak sorumluydu. Anayasası ile geçilen karma sistemde (kabine sistemi) ise başbakanın belirlenmesi ve bakanlar kurulunun topluca güvenoyuna sunulması esası getirilerek yürütme daha bütünsel bir yapıya kavuşturulmuştur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Meclis Hükümeti Sistemi ile Kabine Sistemi Arasındaki Teknik Farklar
Alternatif Yöntem
Soruya yaklaşırken 'Meclis Üstünlüğü' ilkesini hatırlayın. Eğer meclis her şeyi (bakanları bile) tek tek belirliyorsa bu meclis hükümeti sistemidir. Bir lider (Başbakan/Cumhurbaşkanı) ekibini kendi seçiyorsa bu kabine sistemine geçişin işaretidir.
Tahmini Süre:2m 0s