Toplumsal hareketlilik; bireylerin veya grupların toplumsal tabakalar arasındaki yer değiştirmesini ifade eden 'dikey hareketlilik' ve aynı tabaka içinde kalarak gerçekleştirilen statü ya da mekân değişikliklerini ifade eden 'yatay hareketlilik' olarak iki ana türe ayrılmaktadır. Bu değişimler bireyin kendi yaşam süresini kapsadığında 'kuşakiçi', ebeveynleri ile olan statü farkını yansıttığında ise 'kuşaklararası' hareketlilik olarak adlandırılır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kuşakiçi dikey hareketliliğe bir örnektir?
- ABir maden işçisinin çocuğunun üniversite eğitimini tamamlayarak mühendis olarak göreve başlaması
- BBir lisede görev yapan tarih öğretmeninin, tayin sonucu başka bir ildeki bir lisede öğretmenlik yapmaya devam etmesi
- Bir bankada gişe görevlisi olarak işe başlayan bir bireyin, zamanla gösterdiği başarılar sonucunda aynı bankada şube müdürlüğüne yükselmesiCevap
- DBir tekstil fabrikasında çalışan bir işçinin, benzer çalışma koşulları ve ücretle başka bir tekstil fabrikasına geçmesi
- EBir çiftçi ailesinin kızının hukuk fakültesini bitirerek bir kamu kurumunda avukat olarak çalışmaya başlaması
Cevap
Bir bankada gişe görevlisi olarak başlayıp şube müdürlüğüne yükselen bireyin durumu, kendi yaşam süresi içinde gerçekleşen bir dikey hareketlilik örneğidir.
Doğru seçenek olan banka çalışanının terfi etmesi durumu, bireyin aynı yaşam süresi içinde daha yüksek bir toplumsal statüye (dikey) geçmesini sağladığı için kuşakiçi dikey hareketlilik tanımına tam olarak uymaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kuşakiçi ve dikey toplumsal hareketliliğin ayırt edilmesi
İpuçları
1
Hareketliliğin 'dikey' olması için bireyin gelirinde, gücünde veya saygınlığında belirgin bir değişim (artış veya azalış) olmalıdır.
2
'Kuşakiçi' ifadesi, değişimin bireyin kendi çalışma hayatı süresince gerçekleştiği durumları kapsar. Anne-babadan çocuğa olan fark kuşaklararasıdır.
Daha Fazla Pratik
Bireyin aynı meslek içinde sadece coğrafi yer değiştirmesi ile statü değiştirmesi arasındaki farkı pekiştirmek için yeni bir senaryo kurgulanabilir.
Tahmini Süre:50s