Türk anayasacılık hareketlerinde iktidarın sınırlandırılması süreci incelendiğinde; Sened-i İttifak bir denge belgesi, Tanzimat Fermanı ise bir 'Haklar Fermanı' olarak değerlendirilir. Tanzimat Fermanı'nı, Sened-i İttifak’tan ayıran temel hukuki nitelik (ferman-pactum ayrımı) ve bu belgenin kapsadığı kitleyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Tanzimat Fermanı, padişahın tek taraflı iradesine dayanan bir belge (ferman) olup tüm tebaayı kapsaması; Sened-i İttifak'ın ise padişah ile ayanlar arasında karşılıklı rıza ile imzalanan bir sözleşme (pactum) olması.Cevap
- BTanzimat Fermanı'nın kurucu iktidar tarafından hazırlanan ilk 'şekli anayasa' olması; Sened-i İttifak'ın ise sadece bir 'idari düzenleme' niteliği taşıması.
- CTanzimat Fermanı'nın halkın temsilcileri tarafından hazırlanmış bir 'toplumsal sözleşme' olması; Sened-i İttifak'ın ise padişahın mutlak emriyle yürürlüğe girmesi.
- DTanzimat Fermanı'nın sadece gayrimüslim tebaaya yeni imtiyazlar tanıması; Sened-i İttifak'ın ise dini ayrım gözetmeksizin tüm tebaaya eşit haklar getirmesi.
- ETanzimat Fermanı'nın egemenliğin kaynağını padişahtan alıp doğrudan millete devretmesi; Sened-i İttifak'ın ise egemenliği sembolik hale getirmesi.
Cevap
Tanzimat Fermanı'nın tek taraflı bir ferman olması ve genel kapsamlılığı, Sened-i İttifak'ın ise karşılıklı bir sözleşme (pactum) olması ve sınırlı kapsamlılığıdır.
Tanzimat Fermanı, padişahın mutlak yetkilerini başka bir güçle paylaşmadan, kendi iradesiyle (tek taraflı) ve kanun üstünlüğünü kabul ederek sınırlandırdığı bir belgedir (ferman). Buna karşın Sened-i İttifak, merkezi otoritenin zayıflaması sonucu padişah ile ayanlar arasında imzalanan iki taraflı bir sözleşmedir (pactum). Ayrıca Tanzimat, dini fark gözetmeksizin tüm Osmanlı tebaasına haklar tanıyarak 'genel' bir nitelik taşırken; Sened-i İttifak sadece ayanların statüsünü düzenleyen 'özel' bir niteliğe sahiptir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tanzimat Fermanı'nın tek taraflı irade (ferman) ve otolimitasyon niteliği.
Tahmini Süre:1m 30s