Türk anayasal tarihinde iktidarın sınırlandırılması sürecinde önemli bir dönüm noktası olan 1839 tarihli Tanzimat Fermanı, hukuki niteliği bakımından bir 'otolimitasyon' (kendi kendini sınırlama) belgesi olarak kabul edilir.
Buna göre, Tanzimat Fermanı'nı kendisinden önceki anayasal belge olan Sened-i İttifak'tan ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
- Padişah ile bir başka güç odağı arasındaki pazarlığa dayanan bir sözleşme (pactum) değil, hükümdarın tek taraflı irade beyanı olmasıCevap
- BPadişahın mutlak otoritesinin yerel güçler (Ayanlar) ile yapılan bir iş birliği sonucunda ilk kez kısıtlanmış olması
- CHukuk devleti ilkesinden ziyade, sadece gayrimüslim tebaanın haklarını korumaya yönelik bir 'imtiyaz belgesi' niteliği taşıması
- DEgemenliğin kaynağını halka devrederek mutlak monarşiden meşruti monarşiye geçişi sağlayan ilk anayasa olması
- EHükümdarın yasama yetkisini halk tarafından seçilen bir meclis ile paylaşmayı kabul etmesi
Cevap
Tanzimat Fermanı, hükümdarın başka bir güçle pazarlık yapmadan kendi iradesiyle yetkilerini sınırladığı tek taraflı bir işlem (ferman) olmasıyla, bir sözleşme niteliğinde olan Sened-i İttifak'tan ayrılır.
Tanzimat Fermanı, Padişah Abdülmecid'in tek taraflı iradesiyle yayımlanan ve hükümdarın kendi yetkilerini kanun gücüyle sınırladığını (otolimitasyon) ilan eden bir belgedir. Sened-i İttifak ise padişah ile Ayanlar arasında yapılan bir pazarlığın ürünü olan bir sözleşmedir (misak/pactum). Dolayısıyla en temel fark, belgenin oluşumundaki irade yapısıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tanzimat Fermanı'nın Tek Taraflı (Ferman) ve Otolimitasyon Niteliği
Daha Fazla Pratik
Tanzimat Fermanı'nın 'kanun üstünlüğü' vurgusu ile 1876 Kanun-i Esasi'nin 'anayasal üstünlük' vurgusu arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s