Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de Seçim Sistemleri ve Uygulamaları

Türkiye'de uygulanan seçim mevzuatına göre, milletvekili genel seçimlerinde hiçbir ittifaka dâhil olmayan siyasi partilerin milletvekili çıkarabilmesi için geçerli oyların %7'si olan ülke barajını geçmeleri gerekmektedir. Barajı geçen partilerin milletvekili dağılımı ise D'Hondt sistemine göre yapılmaktadır.

4 milletvekili çıkaracak olan bir seçim çevresinde, hiçbir ittifaka dâhil olmayan dört siyasi partinin aldığı oylar ve ülke genelindeki oy oranları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Siyasi PartiSeçim Çevresindeki Oy SayısıÜlke Geneli Oy Oranı
A Partisi100.000% 5,5
B Partisi65.000% 12,0
C Partisi38.000% 9,5
D Partisi15.000% 10,2

Bu seçim çevresindeki geçerli oyların sadece bu dört partiye ait olduğu varsayıldığında, D'Hondt sistemine göre partilerin çıkaracağı milletvekili sayıları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A
    A Partisi: 2, B Partisi: 1, C Partisi: 1, D Partisi: 0
  2. A Partisi: 0, B Partisi: 3, C Partisi: 1, D Partisi: 0Cevap
  3. C
    A Partisi: 0, B Partisi: 2, C Partisi: 1, D Partisi: 1
  4. D
    A Partisi: 0, B Partisi: 2, C Partisi: 2, D Partisi: 0
  5. E
    A Partisi: 1, B Partisi: 1, C Partisi: 1, D Partisi: 1

Cevap

A Partisi %7'lik ülke barajını geçemediği için milletvekili çıkaramaz. Geriye kalan partiler arasında D'Hondt sistemine göre yapılan bölme işlemi sonucunda B Partisi 3, C Partisi 1 milletvekili çıkarır.
Seçim kanununa göre, geçerli oyların %7'sini geçemeyen hiçbir parti (veya ittifak) milletvekili çıkaramaz. A Partisi %5,5 ile baraj altında kaldığı için 100.000 oyuna bakılmaksızın vekil çıkaramaz. Kalan partilerin oyları D'Hondt sistemine göre sırasıyla 1, 2, 3 ve 4'e bölünür. Bölüm sonuçları büyükten küçüğe sıralandığında en yüksek dört değer şöyledir: 65.000 (B Partisi), 38.000 (C Partisi), 32.500 (B Partisi) ve 21.666 (B Partisi). Bu durum B Partisi'ne 3, C Partisi'ne ise 1 milletvekili kazandırır.

Adım Adım Çözüm

1
Ülke barajını geçemeyen partilerin tespit edilmesi.
A Partisi, ülke genelinde %5,5 oy alarak %7'lik ülke barajının altında kalmıştır. Seçim çevresinde en yüksek oyu almış olsa bile milletvekili çıkaramaz.
Mevzuata göre barajı geçemeyen partiler (veya ittifaklar) o seçim çevresinde D'Hondt hesaplamasına dâhil edilmez.
2
Barajı geçen partilerin oylarının D'Hondt sistemine göre sırasıyla 1'e, 2'ye, 3'e ve 4'e bölünmesi.
B Partisi: 65.000/1=65.00065.000 / 1 = 65.000, 65.000/2=32.50065.000 / 2 = 32.500, 65.000/3≈21.66665.000 / 3 \approx 21.666, 65.000/4=16.25065.000 / 4 = 16.250
C Partisi: 38.000/1=38.00038.000 / 1 = 38.000, 38.000/2=19.00038.000 / 2 = 19.000
D Partisi: 15.000/1=15.00015.000 / 1 = 15.000
D'Hondt sistemi, her partinin oyunu sırasıyla 1, 2, 3, 4 vb. sayılara bölerek en yüksek bölüm değerlerine (paylara) göre milletvekili tahsis eder.
3
Elde edilen bölüm değerlerinin en büyükten küçüğe doğru sıralanarak 4 milletvekilliğinin dağıtılması.
1. vekillik: 65.00065.000 (B Partisi)
2. vekillik: 38.00038.000 (C Partisi)
3. vekillik: 32.50032.500 (B Partisi)
4. vekillik: 21.66621.666 (B Partisi)
Milletvekili sayısı 4 olduğu için en yüksek 4 değere sahip olan partiler vekillik kazanır.
4
Toplam milletvekili sayılarının belirlenmesi.
B Partisi 3, C Partisi 1 milletvekili kazanmıştır. A ve D partileri vekil çıkaramamıştır.
Hesaplama sonuçlarına göre kesin dağılım ortaya çıkarılmıştır.

Anahtar Kavram

Türkiye'de uygulanan nispi temsil (D'Hondt) sistemi ve %7'lik ülke barajı uygulaması
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Seçim Sistemleri ve Uygulamaları