Examkin

Soru

Zorluk: ZorLijphart'ın Demokrasi Modelleri (Çoğunlukçu ve Oydaşmacı)

Bir devletin siyasal kurumlarının, Arend Lijphart'ın tipolojisinde yer alan "oydaşmacı (uzlaşmacı)" demokrasi modeline bütünüyle uygun bir şekilde tasarlandığı varsayılmaktadır. Lijphart'ın analizinde demokratik rejimlerin kurumsal mimarisi "yürütme-partiler" ve "federal-üniter" olmak üzere iki temel boyutta on değişken üzerinden incelenmektedir.

Buna göre, bütünüyle oydaşmacı modele dayanan bu devletin "yürütme-partiler" ve "federal-üniter" boyutlarında taşıması beklenen kurumsal özellikler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru eşleştirilmiştir?

  1. Yürütme-Partiler Boyutu: Korporatist çıkar grubu sistemi ve geniş tabanlı koalisyonlar — Federal-Üniter Boyutu: Güçlü anayasa yargısı ve simetrik iki meclislilikCevap
  2. B
    Yürütme-Partiler Boyutu: Çoğulcu (pluralist) çıkar grubu sistemi ve çok partili yapı — Federal-Üniter Boyutu: Federal ademimerkeziyet ve katı anayasa
  3. C
    Yürütme-Partiler Boyutu: Nispi temsil seçim sistemi ve yürütme-yasama dengesi — Federal-Üniter Boyutu: Üniter devlet yapısı ve parlamenter egemenlik
  4. D
    Yürütme-Partiler Boyutu: Bağımsız merkez bankası ve katı (yazılı) anayasa — Federal-Üniter Boyutu: Nispi temsil ve korporatist çıkar ağları
  5. E
    Yürütme-Partiler Boyutu: Yürütmenin yasamaya tahakkümü ve dar bölge çoğunluk sistemi — Federal-Üniter Boyutu: Asimetrik iki meclislilik ve esnek anayasa

Cevap

Oydaşmacı modelin yürütme-partiler boyutunda korporatist çıkar sistemi ve koalisyon kabineleri; federal-üniter boyutunda ise güçlü anayasa yargısı ve simetrik iki meclislilik bulunur.
Arend Lijphart'ın tipolojisinde oydaşmacı (consensus) demokrasi, iktidarın olabildiğince çok aktör arasında paylaştırılmasını öngörür. Doğru eşleştirmede 'Yürütme-Partiler' boyutunda yer alan korporatist çıkar grubu sistemi (rekabet yerine sosyal tarafların uzlaşması) ve geniş tabanlı koalisyonlar oydaşmacı modelin tam özellikleridir. 'Federal-Üniter' boyutunda yer alan ve iktidarı kurumsal olarak sınırlayan güçlü anayasa yargısı ile meclislerin birbirini dengelediği simetrik iki meclislilik (bicameralism) de yine oydaşmacı modele ait kurumlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Lijphart'ın analizindeki iki ana boyutu ve her boyuta ait 5'er değişkeni hatırlamak.
Yürütme-Partiler boyutunun gücün yatay paylaşımını (kabineler, parti sistemi, seçim sistemi, çıkar grupları vb.), Federal-Üniter boyutun ise gücün dikey ve kurumsal dağılımını (merkez-yerel, meclis yapısı, anayasa, yargı, merkez bankası) kapsadığı tespit edilir.
Seçeneklerdeki değişkenlerin doğru boyuta ait olup olmadığını filtrelemek için sınıflandırmanın bilinmesi şarttır.
2
Oydaşmacı (uzlaşmacı) modelin 'Yürütme-Partiler' boyutundaki kurumsal özelliklerini belirlemek.
Geniş tabanlı koalisyonlar, yürütme-yasama dengesi, çok partili sistem, nispi temsil ve korporatist (eşgüdümlü) çıkar grubu sistemi özellikleri bulunur.
Modelin toplumsal uzlaşıyı kurumsallaştıran siyasi ve aktörel mekanizmaları bu boyutta yer alır.
3
Oydaşmacı (uzlaşmacı) modelin 'Federal-Üniter' boyutundaki kurumsal özelliklerini belirlemek.
Federal (ademimerkeziyetçi) yapı, simetrik (dengeli) iki meclislilik, katı (yazılı) anayasa, güçlü anayasa yargısı ve bağımsız merkez bankası özellikleri bulunur.
Modelin devlet yapısındaki gücü kurumsal düzeyde sınırlandıran ve bölen mekanizmaları bu boyutta yer alır.
4
Seçeneklerdeki eşleştirmeleri hem model türü hem de boyut kategorisi açısından çapraz kontrole tabi tutmak.
Sadece doğru seçenekte hem tüm özellikler oydaşmacı modele aittir hem de yürütme-partiler ile federal-üniter ayrımına doğru yerleştirilmiştir.
Çeldiricilerde ya boyutlar ters çevrilmiş, ya çoğunlukçu model özellikleri araya karışmış ya da tamamen çoğunlukçu model verilmiştir.

Anahtar Kavram

Lijphart'ın Demokrasi Modelleri (Çoğunlukçu ve Oydaşmacı)
Bu soruyu puanla

Konular

Lijphart'ın Demokrasi Modelleri (Çoğunlukçu ve Oydaşmacı)

Bu konudan daha fazla soru