2017 Anayasa değişiklikleri ile Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) yürütme üzerindeki bilgi edinme ve denetim yetkileri önemli ölçüde yeniden yapılandırılmıştır. Buna göre, güncel anayasal hükümler uyarınca TBMM'nin denetim yollarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Meclis soruşturması açılmasına dair önerge TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğuyla verilir; yazılı sorular ise Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar tarafından on beş gün içinde cevaplandırılmak zorundadır.Cevap
- BMeclis soruşturması açılmasına üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir; yazılı soru önergeleri ise doğrudan Cumhurbaşkanına yöneltilen denetim mekanizmasıdır.
- CMeclis araştırması, ticari sırlar hariç olmak üzere her türlü devlet sırrını kapsayacak şekilde açılabilir; gensoru mekanizması ise sadece Bakanlar Kurulu aleyhine işletilebilir.
- DMeclis soruşturması sonucunda ilgili kişinin Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının beşte üçü ile alınır; yazılı soruların cevaplanmaması durumunda ilgili bakan hakkında otomatik olarak soruşturma açılır.
- EGenel görüşme talebi sadece siyasi parti grupları tarafından yapılabilir; sözlü soru ise yürütme organının meclis önünde hesap vermesini sağlayan en etkili denetim yoludur.
Cevap
Meclis soruşturması önergesinin üye tamsayısının salt çoğunluğuyla verilmesi ve yazılı soruların 15 gün içinde muhatapları tarafından cevaplanması zorunluluğunu içeren ifade doğrudur.
Anayasa'nın güncel hükümleri uyarınca Meclis soruşturması süreci üç aşamalı bir sayısal yeter sayıya bağlanmıştır: Önerge için 301 (salt çoğunluk), soruşturma açılması için 360 (3/5) ve Yüce Divan'a sevk için 400 (2/3) oy gereklidir. Yazılı soru mekanizmasında ise Cumhurbaşkanı'na soru sorulamaz; sorular yardımcılarına veya bakanlara yöneltilir ve cevaplanma süresi kesin olarak 15 gündür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
TBMM Denetim Yolları ve 2017 Anayasa Değişiklikleri