Examkin

Soru

Zorluk: ZorTBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

19821982 Anayasası’nda 20172017 yılında yapılan değişiklikler ile parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmiş; bu süreçte yasama organının yürütme üzerindeki bilgi edinme ve denetim yetkileri yeniden yapılandırılmıştır. Bu yeni düzende denetim yollarının bazıları kaldırılmış, bazılarının ise işleyiş usulleri ve karar yeter sayıları değiştirilmiştir.

Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler ışığında TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Meclis araştırması; ticari sırlar ve devlet sırları kapsamındaki konular hariç olmak üzere, toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konuda bilgi edinilmesi amacıyla yürütülür.
  2. B
    Milletvekilleri; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı soru yöneltebilirken, devletin başı ve yürütmenin tek sahibi olan Cumhurbaşkanı'na yazılı soru soramazlar.
  3. C
    Meclis soruşturması süreci, üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) tarafından verilen bir önergeyle başlar ve Genel Kurulda üye tamsayısının beşte üçünün (360360) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verilir.
  4. Soruşturma komisyonunun raporunu sunmasının ardından, hakkında soruşturma açılan bakanın Yüce Divan'a sevkine TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının beşte üçünün (360360) kabul oyu ile karar verilir.Cevap
  5. E
    20172017 yılı anayasa değişiklikleri ile yürütme organının siyasi sorumluluğuna dayanan 'gensoru' ve denetim aracı olan 'sözlü soru' mekanizmaları tamamen kaldırılarak denetim yolları sadeleştirilmiştir.

Cevap

Soruşturma komisyonu raporu sonrası Yüce Divan'a sevk kararı için gereken çoğunluk beşte üç (360360) değil, üçte iki (400400) olarak belirlenmiştir.
Meclis soruşturması sürecinde Yüce Divan'a sevk kararı, sürecin en kritik aşamasıdır ve 19821982 Anayasası'nın güncel metnine göre üye tamsayısının üçte ikisinin (400400 milletvekili) gizli oyunu gerektirir. Beşte üçlük (360360) çoğunluk ise sadece soruşturmanın açılmasına karar verilmesi aşamasında yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis Soruşturması quorums (yeter sayıları) analizi.
Önerge için 301301 (salt çoğunluk), soruşturma açılması kararı için 360360 (beşte üç) ve Yüce Divan'a sevk için 400400 (üçte iki) oy gerekir.
Anayasa'nın 105105 ve 106106. maddeleri bu süreçleri kademeli zorlukta nitelikli çoğunluklara bağlamıştır.
2
Yazılı soru ve diğer denetim araçlarının kapsamını kontrol etme.
Yazılı soru sadece yardımcılar ve bakanlara yöneltilir (1515 gün içinde cevaplanmalıdır). Meclis araştırmasında devlet sırları ve yargısal süreçler (devam eden davalar) kapsam dışıdır.
Yürütme ve yargı bağımsızlığı ilkeleri gereği denetim araçlarına sınırlar getirilmiştir.
3
Yanlış olan yeter sayıyı tespit etme.
Seçenekte belirtilen 360360 sayısı soruşturma açılması için yeterlidir ancak Yüce Divan'a sevk için en az 400400 kabul oyu şarttır.
Yüce Divan süreci bir ceza yargılaması başlangıcı olduğu için en yüksek nitelikli çoğunluk aranmıştır.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Bilgi Edinme Yollarında 2017 Değişiklikleri

İpuçları

1
Meclis soruşturması sürecindeki üç farklı aşama için farklı karar yeter sayıları (301,360,400301, 360, 400) belirlendiğini hatırlayın.
2
Yüce Divan'a sevk kararı, bir bakanın görevine son verilmesine (seçilmeye engel suçlarda) yol açabilecek kadar ağır bir sonuç doğurduğu için en yüksek çoğunluk aranır.

Daha Fazla Pratik

Meclis Soruşturması sonucunda Yüce Divan'da mahkum olan bir bakanın hukuki durumunu ve bakanlığının düşme şartlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

Bu konudan daha fazla soru