Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen ve Resmî Gazete’de yayımlanan bir anayasa değişikliği kanununun, Anayasa'nın ilk üç maddesinde güvence altına alınan ilkelere aykırı hükümler içerdiği iddia edilmektedir.
1982 Anayasası’na göre, söz konusu anayasa değişikliğinin Anayasa Mahkemesince denetlenmesi usulüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Yalnızca şekil bakımından denetlenebilir ve bu dava, yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri oranındaki milletvekillerince açılabilir.Cevap
- Bİptal davası, yayımlandığı tarihten itibaren altmış gün içinde Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisinde en çok üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından esas bakımından açılabilir.
- CHerhangi bir mahkemede görülmekte olan bir davada uygulanacak olması hâlinde, tarafların Anayasaya aykırılık itirazı üzerine somut norm denetimi yoluyla Anayasa Mahkemesinin önüne taşınabilir.
- DYalnızca şekil bozukluğuna dayanılarak iptali istenebilir ve bu iptal davasını açma yetkisi münhasıran Türkiye Büyük Millet Meclisinde en çok üyeye sahip iki siyasi parti grubuna aittir.
- ETali kurucu iktidar işlemi niteliği taşıdığından, yargısal denetim alanının tamamen dışında tutulmuş olup Anayasa Mahkemesinin bu düzenlemeyi denetleme yetkisi hiçbir şekilde bulunmamaktadır.
Cevap
Anayasa değişikliklerinin yalnızca şekil bakımından Anayasa Mahkemesinin denetimine tabi olduğu ve bu davanın Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 10 gün içinde Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri oranındaki milletvekillerince açılabileceği ifadesi doğrudur.
1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre Anayasa Mahkemesi, anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından inceler ve denetler. Aynı Anayasa'nın 148. ve 150. maddeleri gereğince, şekil bozukluğuna dayalı iptal davası, anayasa değişikliğinin Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde açılmalıdır. Bu davayı açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanına veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri (1/5) oranındaki milletvekillerine tanınmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Anayasa Değişikliklerinin Yargısal Denetimi (Soyut Norm Denetimi İstisnaları)