Examkin

Soru

Zorluk: Çok zor1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet

18761876 Kanun-i Esasi’nin 19091909 Değişiklikleri, Osmanlı devlet yapısında Padişah'ın yasama organı üzerindeki mutlak otoritesini sınırlayarak 'Meclis Üstünlüğü' ilkesini güçlendirmiştir. Özellikle yasaların yapım sürecinde Padişah'a tanınan veto yetkisinin niteliği ve kapsamı bu dönemde köklü bir değişime uğramıştır.

Buna göre, 19091909 Anayasa Değişiklikleri sonrasında Padişah'ın kendisine gönderilen bir kanun tasarısını iade etmesi ve Meclis-i Mebusan'ın bu konudaki hukuki konumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Padişah tarafından iade edilen bir kanun tasarısı, Meclis-i Mebusan'da üçte iki çoğunlukla aynen kabul edilirse Padişah bu kanunu tasdik ve ilan etmeye mecburdur.Cevap
  2. B
    Padişah, Meclis'ten gelen kanun tasarılarını tasdik etmek veya iade etmek için anayasal bir süreyle kısıtlanmamış olup, bu konudaki takdir yetkisi mutlak niteliğini korumuştur.
  3. C
    Meclis-i Mebusan'ın Padişah'ın iade kararını aşabilmesi için Heyet-i Ayan ile ortak bir komisyon kurması ve salt çoğunlukla yeni bir metin hazırlaması gerekir.
  4. D
    Padişah'ın iade ettiği kanunların yeniden görüşülmesi, sadece bir sonraki yasama döneminde mümkün kılınarak yasama sürecinin kontrolü Padişah'ta tutulmuştur.
  5. E
    19091909 değişikliği ile Padişah'ın yasaları iade yetkisi tamamen kaldırılmış, Meclis kararları doğrudan kanunlaşma statüsü kazanmıştır.

Cevap

Padişah tarafından iade edilen bir kanun tasarısının Meclis-i Mebusan tarafından üçte iki çoğunlukla aynen kabul edilmesi durumunda Padişah'ın bu kanunu onaylama zorunluluğu bulunmaktadır.
1909 Anayasa Değişiklikleri ile Kanun-i Esasi’nin 35. maddesinde yapılan düzenleme sonucunda, Padişah’ın yasama üzerindeki mutlak veto yetkisi sona ermiştir. Yeni düzende Padişah, bir kanun tasarısını iade ettiğinde Meclis-i Mebusan bu metni yeniden görüşüp üye tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla aynen kabul ederse, Padişah bu kanunu onaylamak ve ilan etmek zorunda bırakılmıştır. Bu durum, yasama organının yürütme karşısındaki üstünlüğünün ve parlamenter sistemin güçlendiğinin en somut göstergesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Veto yetkisinin 1876 metni ile 1909 değişikliği arasındaki farkını analiz et.
1876 metninde Padişah'ın kanunları onaylama veya reddetme konusunda süre sınırı ve Meclis'in ısrar hakkı yoktur (Mutlak Veto).
Değişikliğin getirdiği temel hukuksal dönüşümü anlamak için başlangıç noktasını belirlemek gerekir.
2
1909 Anayasa Değişikliği Madde 35 hükmünü incele.
Padişah kanunları iki ay içinde onaylamalı veya iade etmelidir; Meclis üçte iki çoğunlukla ısrar ederse Padişah onaylamak zorundadır.
Veto yetkisinin 'geciktirici' niteliğe büründüğünü ve Meclis'in iradesinin üstün kılındığını teyit etmek için ilgili madde esastır.
3
Seçenekleri bu anayasal prosedürle karşılaştır.
Üçte iki çoğunlukla Meclis'in Padişah'ın iradesini aşabildiğini belirten seçeneğin anayasal metinle tam uyumlu olduğu görülür.
Doğru seçeneği hukuki dayanakla doğrulamak.

Anahtar Kavram

Geciktirici Veto (Suspensive Veto) Mekanizması

Alternatif Yöntem

1876 metnindeki 'mutlakiyetçi' yapı ile 1909'daki 'parlamenter' yapı arasındaki denge değişimini hatırlamak soruyu çözmekte kolaylık sağlar. Padişah'ın mutlak iradesinin yerini, Meclis'in nitelikli çoğunluğuna bırakması parlamenter monarşinin temelidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet

Bu konudan daha fazla soru