Soru

Zorluk: Orta1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet

18761876 tarihli Kanun-i Esasi’de 19091909 yılında yapılan köklü anayasa değişiklikleri ile yürütme organının padişah karşısındaki konumu yeniden düzenlenmiş ve Heyet-i Vükela’nın (Bakanlar Kurulu) oluşumu parlamenter sistemin esaslarına daha uygun hale getirilmiştir. Buna göre, 19091909 değişikliklerinden sonra hükümetin kurulma usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Sadrazam ve Şeyhülislam padişah tarafından atanırken, diğer bakanların bizzat Sadrazam tarafından seçilip padişahın onayına sunulmasıCevap
  2. B
    Bakanlar Kurulu üyelerinin tamamının Meclis-i Mebusan tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek padişaha bildirilmesi
  3. C
    Hükümetin her bir üyesinin (nazır) doğrudan padişah tarafından münferiden seçilmesi ve padişahın bu üyeleri her an görevden alabilme yetkisinin sürmesi
  4. D
    Hükümet üyelerinin meclis dışından seçilme zorunluluğunun getirilerek yasama ve yürütme organlarının birbirinden tamamen bağımsız kılınması
  5. E
    Sadrazamın Meclis-i Mebusan tarafından güvenoyu esasına göre belirlenmesi ve padişahın bu atamada hiçbir takdir yetkisinin bulunmaması

Cevap

1909 Anayasa değişiklikleri ile Sadrazam ve Şeyhülislam'ın padişah tarafından, diğer bakanların ise Sadrazam tarafından seçilerek padişahın onayına sunulması kuralı benimsenmiştir.
19091909 yılında Kanun-i Esasi'nin 2727. maddesinde yapılan değişiklikle, Sadrazamın padişah tarafından atanması, diğer bakanların (nazırların) ise Sadrazam tarafından seçilip padişahın tasdikine sunulması esası getirilmiştir. Bu düzenleme, bakanların tek başına padişahın memuru olmaktan çıkıp, Sadrazamın liderliğinde bir 'kabine' (Heyet-i Vükela) olarak meclise karşı sorumlu olmalarının önünü açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
18761876 Anayasası'nın ilk halindeki yürütme yapısını hatırla.
18761876'da padişah tüm bakanları tek tek seçiyor ve hükümet sadece padişaha karşı sorumlu tutuluyordu.
Değişikliğin temel amacını ve başlangıç noktasını anlamak için gereklidir.
2
19091909 revizyonunun hükümetin kuruluşu üzerindeki etkisini analiz et.
19091909 yılında Sadrazama kendi kabinesini kurma yetkisi verilmiş, böylece hükümetin bir bütün olarak hareket etmesi hedeflenmiştir.
Yürütmenin padişahtan bağımsızlaşma sürecini ve parlamenter niteliğini doğrulamak için gereklidir.
3
Seçenekleri bu yeni hukuk kuralı çerçevesinde değerlendir.
Hükümetin oluşumunda Sadrazamın belirleyici rol oynadığı ve padişahın sadece onay makamı olduğu seçenek doğrudur.
Doğru hukuki tanımı içeren şıkkı tespit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

1909 Değişiklikleri ile Yürütme Organının Demokratikleşmesi
Bu soruyu puanla