Soru

Zorluk: Orta1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet

18761876 tarihli Kanun-i Esasi'de 19091909 yılında yapılan kapsamlı değişiklikler, Osmanlı siyasal sistemini gerçek bir parlamenter monarşiye yaklaştırmayı hedeflemiştir. Bu düzenlemelerle Padişah'ın yürütme ve yasama üzerindeki mutlak otoritesi sınırlandırılırken, halkın temsilcilerinden oluşan Meclis-i Mebusan'ın ağırlığı artırılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 19091909 yılında yapılan anayasa değişiklikleri arasında yer alan ve 'yürütmenin yasama üzerindeki vesayetini' kısıtlayan düzenlemelerden biri değildir?

  1. A
    Meclis başkanının doğrudan milletvekilleri tarafından seçilmesi usulüne geçilmesi
  2. B
    Padişah'ın, Meclis-i Umumi önünde Kanun-i Esasi'ye ve millet iradesine sadakat yemini etmesi kuralının getirilmesi
  3. Sadrazam ve Şeyhülislam dışındaki tüm hükümet üyelerinin bizzat Padişah tarafından serbestçe seçilmesi usulünün korunmasıCevap
  4. D
    Mebusların kanun teklifi sunabilmek için Padişah'tan önceden izin alma zorunluluğunun yürürlükten kaldırılması
  5. E
    Heyet-i Vükela'nın (Bakanlar Kurulu) icraatlarından dolayı Meclis-i Mebusan'a karşı kolektif olarak sorumlu tutulması

Cevap

Sadrazam ve Şeyhülislam dışındaki tüm hükümet üyelerinin bizzat Padişah tarafından serbestçe seçilmesi usulünün korunması ifadesi yanlıştır; çünkü 19091909 değişiklikleri ile bu yetki Sadrazam'a devredilmiştir.
Doğru cevap olan ifade, bir 19091909 değişikliğini değil, aksine o dönemde terk edilen bir uygulamayı anlatmaktadır. 19091909 anayasa revizyonu öncesinde (18761876 ilk metni), tüm bakanlar bizzat Padişah tarafından seçilir ve görevden alınırdı. Ancak 19091909 değişikliği ile Padişah'ın bu yetkisi sadece Sadrazam ve Şeyhülislam ile sınırlandırılmış, diğer bakanları seçme yetkisi Sadrazam'a verilmiştir. Bu nedenle bu yetkinin 'korunması' söz konusu değildir.

Adım Adım Çözüm

1
19091909 Anayasa Değişikliklerinin temel felsefesini hatırla.
Padişah'ın yetkileri kısıtlanmış, meclis ve hükümet güçlendirilmiştir.
Değişikliklerin hangi yönde (parlamenterleşme) yapıldığını saptamak için gereklidir.
2
Hükümetin (Heyet-i Vükela) kuruluş aşamasını incele.
18761876'da tüm bakanları Padişah seçerken, 19091909'da sadece Sadrazam ve Şeyhülislam'ı seçmeye başlamıştır.
Yürütme organının oluşumundaki demokratikleşme adımını doğrulamak için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki 'korunması' veya 'sürdürülmesi' gibi ifadelerin doğruluğunu test et.
Hükümet üyelerinin Padişah tarafından serbestçe seçilmesi usulü korunmamış, Sadrazam'ın teklifine bağlanarak kısıtlanmıştır.
Hangi düzenlemenin bir 'değişiklik' olmadığını veya yanlış ifade edildiğini bulmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

19091909 Değişiklikleri ile parlamenter monarşiye geçiş ve yürütme içindeki yetki paylaşımı.

Daha Fazla Pratik

19091909 değişikliklerinin getirdiği 'fesih yetkisi' sınırlamalarını ve 'geciktirici veto' prosedürünü incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla