Hukuk devleti anlayışının temel unsurlarından biri, yöneticilerin de koydukları kurallara bizzat bağlı kalmasıdır. Osmanlı siyasal hayatında, kanun gücünün her şeyin üstünde olduğu ilkesi ilk kez padişahın mutlak otoritesini yine kendi isteğiyle sınırlandırdığı bir beyanname ile kabul edilmiştir. Bu yönüyle karşılıklı bir pazarlık veya hukuki bir sözleşme (pactum) neticesinde değil, monarkın tek taraflı bir ihsanı (ferman) olarak ortaya çıkan ve tebaaya can, mal, namus güvenliği gibi temel güvenceler getiren tarihi belge aşağıdakilerden hangisidir?
- ASened-i İttifak
- BKanun-i Esasi
- Tanzimat FermanıCevap
- DIslahat Fermanı
- ETeşkilat-ı Esasiye Kanunu
Cevap
Padişahın tek taraflı iradesiyle kendi yetkilerini sınırlandırarak hukukun üstünlüğünü kabul ettiği ve sözleşme değil ihsan niteliği taşıyan belge Tanzimat Fermanı'dır.
Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümayunu), Osmanlı padişahının hiçbir zorlama olmaksızın kendi iradesiyle (otolimitasyon) yetkilerini sınırlandırdığı, vazolunacak kanunlara bizzat uyacağına dair yemin ettiği ve herkesin can, mal, namus güvenliğini sağlayan, hukuki niteliği itibarıyla tek taraflı bir fermandır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Otolimitasyon (Kendi kendini sınırlama) ve Hukuk Devleti İlkesine Geçiş