Soru

Zorluk: Orta1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet

18761876 tarihli Kanun-i Esasi’de 19091909 yılında yapılan kapsamlı değişikliklerle, yürütme organının kuruluşu ve siyasi sorumluluğu yeniden düzenlenerek parlamenter monarşiye geçiş yolunda en önemli adım atılmıştır.

**Buna göre, 19091909 değişiklikleri sonrası hükümetin (Heyet-i Vükela) yapısı ve Meclis-i Mebusan karşısındaki hukuki statüsüne ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?**

  1. Sadrazam ve Şeyhülislam dışındaki bakanların Sadrazam tarafından seçilmesi usulü getirilmiş ve hükümet meclise karşı topluca sorumlu kılınmıştır.Cevap
  2. B
    Padişah’ın bakanları doğrudan atama ve azletme yetkisi korunmuş, hükümetin meclise karşı sadece mali konularda sorumlu olduğu belirtilmiştir.
  3. C
    Hükümet üyelerinin tamamının Meclis-i Mebusan içinden ve gizli oyla seçilmesi kuralı getirilerek Meclis Hükümeti sistemine geçilmiştir.
  4. D
    Bakanlar Kurulu'nun hem Padişah’a hem de Meclis-i Mebusan’a karşı aynı anda sorumlu tutulduğu ikili sorumluluk esası kabul edilmiştir.
  5. E
    Sadrazamlık makamı sembolik hale getirilmiş, tüm icra yetkileri Meclis Başkanı ve Padişah arasında paylaştırılmıştır.

Cevap

Sadrazam ve Şeyhülislam dışındaki bakanların Sadrazam tarafından seçilmesi usulünün getirilmesi ve hükümetin Meclis-i Mebusan’a karşı topluca sorumlu tutulması.
18761876 Kanun-i Esasi'nin 19091909 revizyonu, Osmanlı siyasal sistemini 'Mutlak Monarşi' görüntüsünden kurtarıp 'Parlamenter Monarşi'ye dönüştürmüştür. Bu doğrultuda yapılan en kritik değişiklik, hükümetin kuruluşunda Padişah'ın mutlak iradesinin sınırlandırılması (sadece Sadrazam ve Şeyhülislam'ı seçmesi) ve hükümetin meclis karşısında gensoru ile düşürülebilen siyasi bir sorumluluk altına girmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
18761876 Kanun-i Esasi'nin orijinal metnindeki yürütme yapısını analiz et.
Orijinal metinde bakanlar (vükela) Padişah tarafından atanır ve sadece ona karşı sorumludur.
19091909 öncesi sistemin mutlakiyetçi karakterini saptamak için gereklidir.
2
19091909 Anayasa Değişiklikleri'nin (Madde 2727 ve 3030) getirdiği yeni usulü incele.
Padişah'ın sadece Sadrazam ve Şeyhülislam'ı atayacağı, diğer bakanların Sadrazam tarafından seçileceği ve Heyet-i Vükela'nın meclise karşı topluca sorumlu olacağı belirlenmiştir.
Parlamenter sistemin "hükümetin meclis denetimine tabi olması" ilkesinin yasal dayanağını bulmak gerekir.
3
Seçenekler arasında parlamenter monarşinin bu iki temel unsurunu (atama usulü ve siyasi sorumluluk) birleştiren ifadeyi belirle.
Bakanların Sadrazamca seçilmesi ve toplu sorumluluk içeren seçeneğin doğruluğu onaylanır.
Soru kökündeki "yapı ve sorumluluk" vurgusuyla tam uyum sağlanır.

Anahtar Kavram

Hükümetin (Heyet-i Vükela) Parlamenter Sorumluluğu
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla