Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de Siyasal Partiler ve Parti Sistemleri

Türkiye'de Tek Parti Dönemi'nde (19231923-19451945) çok partili siyasal hayata geçiş amacıyla kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF) ve Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF), Türk demokrasi tarihinin kurumsallaşma çabaları içerisinde farklı akıbetlere uğramışlardır. Bu iki partinin hukuki varlıklarının sona erme süreçleri, dönemin siyasal rejimi ve hukuk düzeni hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.

Buna göre, TCF ve SCF'nin "siyasal varlıklarının sona erme biçimleri" arasındaki temel fark aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?

  1. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın Takrir-i Sükûn Kanunu'na dayanılarak Bakanlar Kurulu kararıyla kapatılması; Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın ise bizzat kurucusu Fethi Okyar tarafından feshedilmesi.Cevap
  2. B
    Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın laiklik ilkesine aykırı faaliyetleri nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılması; Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın ise halkın tepkisi üzerine seçim barajını geçemeyerek dağılması.
  3. C
    Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın Şeyh Sait İsyanı ile doğrudan bağı olduğu gerekçesiyle İstiklal Mahkemelerince kapatılması; Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın ise Cumhuriyet Halk Fırkası ile birleşmesi.
  4. D
    Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurucularının istifasıyla kendiliğinden sona ermesi; Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın ise 19301930 yerel seçimlerinde usulsüzlük yaptığı gerekçesiyle hükümet tarafından kapatılması.
  5. E
    Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın Menemen Olayı sonrasında yasaklanması; Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın ise kurucularının yurt dışına sürgün edilmesiyle faaliyetlerine son vermesi.

Cevap

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın Takrir-i Sükûn Kanunu'na dayanılarak Bakanlar Kurulu kararıyla kapatılması, Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın ise kurucusu tarafından feshedilmesidir.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, 19251925 yılında çıkarılan Takrir-i Sükûn Kanunu kapsamında, dini siyasete alet ettiği ve isyana zemin hazırladığı gerekçesiyle Bakanlar Kurulu tarafından kapatılmıştır. Serbest Cumhuriyet Fırkası ise 19301930 yılında kurucusu Fethi Okyar'ın, partinin Mustafa Kemal Atatürk ile karşı karşıya gelmesinden endişe etmesi üzerine kendi kararıyla feshedilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın (TCF) akıbetini inceleyin.
TCF, 33 Haziran 19251925 tarihinde Şeyh Sait İsyanı sonrası çıkarılan Takrir-i Sükûn Kanunu'na dayanılarak Bakanlar Kurulu (Hükümet) kararıyla kapatılmıştır.
Partinin isyanla ilişkili olduğu ve rejime tehdit oluşturduğu düşünülmüştür.
2
Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın (SCF) akıbetini inceleyin.
SCF, 1717 Kasım 19301930 tarihinde kurucusu Fethi Okyar tarafından Dahiliye Vekaleti'ne verilen bir dilekçe ile feshedilmiştir.
Parti içinde Gazi Mustafa Kemal'e karşı bir muhalefet oluşmasını ve siyasal çatışmayı önlemek hedeflenmiştir.
3
İki partinin son bulma biçimlerini karşılaştırın.
Birinci parti devlet müdahalesiyle (kapatılma), ikinci parti ise kendi rızasıyla (fesih) siyasetten çekilmiştir.
Bu temel fark, Tek Parti Dönemi'ndeki demokratikleşme denemelerinin hukuki ve siyasi karakterini belirler.

Anahtar Kavram

Türkiye'de Çok Partili Hayat Denemelerinde Parti Kapatma ve Fesih Mekanizmaları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Siyasal Partiler ve Parti Sistemleri