Soru

Zorluk: OrtaTanzimat Fermanı (1839)

Türk anayasa tarihi incelendiğinde, iktidarın sınırlandırılmasına yönelik belgelerin hangi usulle yürürlüğe girdiği, o belgenin hukuki mahiyetini belirleyen temel ölçüttür. 18391839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı, padişahın kendi yetkilerini tek taraflı olarak sınırladığını beyan ettiği bir 'otolimitasyon' (kendi kendini sınırlama) örneğidir.

Buna göre Tanzimat Fermanı'nın, 18081808 tarihli Sened-i İttifak'tan ayrılan temel hukuki özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Padişahın yetkilerini herhangi bir pazarlık olmaksızın, tek taraflı bir irade beyanıyla (ferman) sınırlamış olmasıCevap
  2. B
    Padişah ile yerel güç odakları (ayanlar) arasında imzalanan bir sözleşme (pactum) niteliği taşıması
  3. C
    Osmanlı Devleti'nin ilk yazılı anayasası olarak temel devlet yapısını ve meclisi düzenlemesi
  4. D
    Sadece gayrimüslim tebaanın can, mal ve namus güvenliğini yasal güvence altına alması
  5. E
    Halkın seçtiği bir kurucu meclis tarafından hazırlanarak padişahın onayına sunulmuş olması

Cevap

Padişahın yetkilerini herhangi bir pazarlık olmaksızın, tek taraflı bir irade beyanıyla (ferman) sınırlamış olması
Tanzimat Fermanı, Padişah Abdülmecid'in tek taraflı iradesiyle ilan edilmiş bir belgedir. Bu niteliğiyle hukuki literatürde 'otolimitasyon' (iktidarın kendi rızasıyla sınırlanması) olarak adlandırılır. Sened-i İttifak ise padişah ile ayanlar arasında imzalanan karşılıklı bir 'pactum' (sözleşme) olduğu için Tanzimat'tan temel usul farkıyla ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Belgelerin hukuki niteliklerini karşılaştırın.
Tanzimat Fermanı bir 'ferman' (tek taraflı işlem), Sened-i İttifak ise bir 'pactum' (karşılıklı sözleşme) niteliğindedir.
Anayasal gelişim sürecinde iktidarın sınırlanma usulü belgenin karakterini belirler.
2
Tanzimat Fermanı'nın 'otolimitasyon' özelliğini analiz edin.
Padişah Abdülmecid, herhangi bir güç odağıyla pazarlık yapmadan kendi mutlak yetkilerini kanun gücüyle sınırlamıştır.
Hukukun üstünlüğü ilkesine geçişte padişahın kendi iradesi esastır.
3
Sened-i İttifak'ın farkını saptayın.
Sened-i İttifak'ta padişah, ayanlarla (yerel güçlerle) masaya oturmuş ve yetkilerini karşılıklı bir sözleşme ile kısıtlamıştır.
Tanzimat'ın tek taraflı (unilateral) olması onu Sened-i İttifak'tan ayıran temel hukuki farktır.

Anahtar Kavram

Otolimitasyon (Kendi Kendini Sınırlama) ve Ferman Niteliği
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla