Soru

Zorluk: ZorIslahat Fermanı (1856)

1856 Islahat Fermanı'nın hükümleri, Tanzimat Fermanı ile başlayan modernleşme süreci ve dönemin uluslararası siyasi konjonktürü (1856 Paris Antlaşması) dikkate alındığında, bu belgeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Gayrimüslimlerin il genel meclislerine üye olabilmelerine imkan tanıyarak yerel yönetimlerde temsil hakkı öngörmüştür.
  2. Gayrimüslim tebaanın dini ve mezhepsel ayrıcalıklarını tamamen sona erdirerek tüm vatandaşları Nizamiye mahkemelerinde tek tip yargılamaya tabi tutmuştur.Cevap
  3. C
    Müslüman olmayan tebaanın devlet memurluğuna kabul edilmesi ve askeri okullara girebilmesi yönündeki engelleri kaldırmıştır.
  4. D
    Tanzimat Fermanı tüm Osmanlı tebaasına hitap ederken, Islahat Fermanı ağırlıklı olarak gayrimüslim tebaanın haklarını genişletmeye odaklanmıştır.
  5. E
    Fermanın ilanı, Paris Barış Antlaşması görüşmeleri sırasında Avrupalı devletlerin iç işlerine müdahalesini engellemek amacıyla diplomatik bir hamle olarak gerçekleştirilmiştir.

Cevap

Gayrimüslimlerin dini ve mezhepsel ayrıcalıklarını tamamen sona erdirerek tüm vatandaşları tek tip yargılamaya tabi tuttuğu ifadesi yanlıştır.
Islahat Fermanı, gayrimüslimlerin dini ve mezhepsel imtiyazlarını kaldırmamış, aksine bu imtiyazların aynen devam edeceğini hükme bağlamıştır. Fermanla birlikte gayrimüslimlerle Müslümanlar arasındaki davalar için 'Karma Mahkemeler' kurulmuş olsa da, gayrimüslimlerin kendi aralarındaki uyuşmazlıklarda cemaat mahkemelerinin yetkisi korunmuştur. Dolayısıyla tüm vatandaşların tek bir mahkeme sistemine (hukuk birliğine) tabi tutulması söz konusu değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Islahat Fermanı'nın yargı ve cemaat hakları ile ilgili maddelerini inceleyin.
Fermanın, dini cemaatlerin sahip olduğu eski ayrıcalıkları (imtiyazları) koruduğu ve cemaat mahkemelerinin yetkilerinin devam ettiğini görün.
Islahat Fermanı hukuk birliği sağlamak yerine, gayrimüslimlerin mevcut statülerini güçlendirip yeni haklar eklemiştir.
2
Fermanın 'eşitlik' kavramına yaklaşımını analiz edin.
Eşitliğin hukuk birliği yoluyla değil, gayrimüslimlere Müslümanlarla aynı hakların (memuriyet, okul, yerel yönetim) verilmesi yoluyla sağlandığını saptayın.
Hukuk birliği ancak çok daha sonraki süreçlerde gündeme gelecektir; Islahat döneminde çok hukukluluk (cemaat mahkemeleri, konsolosluk mahkemeleri vb.) devam etmektedir.

Anahtar Kavram

Islahat Fermanı'nın Cemaat Ayrıcalıkları ve Hukuki Yapısı

İpuçları

1
Islahat Fermanı'nın sadece yeni haklar mı getirdiğini yoksa eski yapıları mı yıktığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Tanzimat ve Islahat fermanlarını, kapsadıkları kitle (evrensellik vs. azınlık odaklılık) ve hukuk birliği tartışmaları açısından karşılaştırın.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla