Soru

Zorluk: Orta1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet

18761876 tarihli Kanun-i Esasi’nin 19091909 değişiklikleri ile yürütme organının (Heyet-i Vükela) yapısında ve işleyişinde parlamenter sisteme geçişi simgeleyen köklü dönüşümler yaşanmıştır. Bu anayasa değişikliği sonrasında hükümetin kuruluşu ve padişah ile olan ilişkisi bakımından getirilen yeni düzenlemeye göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Sadrazam ve Şeyhülislam Padişah tarafından atanır; diğer bakanlar ise Sadrazam tarafından seçilerek Padişah'ın onayına sunulur.Cevap
  2. B
    Heyet-i Vükela üyelerinin tamamı Padişah tarafından münferiden seçilir ve her biri yalnızca Padişah'a karşı bireysel olarak sorumludur.
  3. C
    Bakanlar Kurulu üyeleri Meclis-i Mebusan tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla seçilerek doğrudan göreve başlar.
  4. D
    Hükümet, yalnızca Padişah'ın güvenine dayalı olarak görev yapar ve Meclis'in hükümeti düşürme yetkisi bulunmaz.
  5. E
    Sadrazam, Meclis-i Mebusan Başkanı tarafından atanır ve hükümet programı Padişah tarafından onaylanmadıkça yürürlüğe girmez.

Cevap

Sadrazam ve Şeyhülislam Padişah tarafından atanır; diğer bakanlar ise Sadrazam tarafından seçilerek Padişah'ın onayına sunulur.
Doğru ifade edilen seçenek, 19091909 Anayasa Değişiklikleri ile yürürlüğe giren ve hükümetin kurulma sürecini düzenleyen Madde 2727 hükmüne dayanmaktadır. Bu düzenlemeyle Padişah'ın her bakanı tek tek seçme yetkisi sona ermiş, Sadrazam kendi ekibini (kabinesini) kurma yetkisine sahip olmuştur. Bu durum, hükümetin bir kurul (heyet) niteliği kazanmasını ve parlamenter sistemdeki 'hükümetin dayanışması' ilkesini güçlendirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
1876 Kanun-i Esasi'nin ilk halindeki yürütme yetkisini analiz etme.
Bakanlar Padişah tarafından tek tek seçiliyordu ve sadece ona karşı sorumluydu (Monist yapı).
Değişikliğin temelindeki farkı anlamak için başlangıç noktasını bilmek gerekir.
2
1909 Anayasa değişikliklerinin getirdiği 'Hükümetin Kuruluşu' maddesini (Madde 27) inceleme.
Padişah sadece Sadrazam ve Şeyhülislam'ı belirler; kabineyi Sadrazam kurar.
Bu adım, yürütmenin Padişah'tan özerkleşmesini ve parlamenter sisteme yaklaşılmasını sağlar.
3
Siyasi sorumluluk ilkesini uygulama.
Hükümet artık Padişah'a değil, Meclis-i Mebusan'a karşı 'müştereken' (topluca) sorumlu hale gelmiştir.
Doğru seçeneğin parlamenter demokrasi kurallarına uygunluğunu teyit eder.

Anahtar Kavram

Meşruti Monarşide Parlamenter Dönüşüm

Daha Fazla Pratik

1909 değişiklikleri ile getirilen 'Padişah'ın meclisi fesih yetkisinin şarta bağlanması' ve 'Ayan Meclisi'nin bu süreçteki rolü' konusunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla