Soru

Zorluk: Zor12 Eylül 1980 Askeri Darbesi ve Milli Güvenlik Konseyi Dönemi

12 Eylül 1980 askerî müdahalesinin ardından siyasi iktidarı devralan Millî Güvenlik Konseyi (MGK) dönemi ve sonrasındaki demokratik düzene geçiş sürecinin siyasal-hukuki yapısıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. Yeni dönemde sivil siyasete geçişi sağlamak amacıyla 1983 yılında çıkarılan Siyasi Partiler Kanunu ile, 12 Eylül öncesi faaliyet gösteren siyasi parti liderlerinin siyaset yapma yasakları kaldırılarak seçime girmelerine olanak tanınmıştır.Cevap
  2. B
    MGK tarafından yeni anayasayı hazırlamak üzere oluşturulan Kurucu Meclis'in sivil kanadı olan Danışma Meclisinde, 1961 Anayasası'nın hazırlık sürecinden farklı olarak hiçbir siyasi parti temsilcisine yer verilmemiştir.
  3. C
    1982 Anayasası'nın halk oylamasına sunulmasıyla birlikte, anayasanın kabulü halinde MGK Başkanı'nın kendiliğinden yedi yıllık bir süre için Cumhurbaşkanı sıfatını kazanması geçici bir maddeyle hüküm altına alınmıştır.
  4. D
    MGK'nin fiilen yasama yetkisini kullandığı dönemde çıkardığı kanunlar ve aldığı kararlar aleyhine, anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamayacağı kuralı getirilmiştir.
  5. E
    1983 yılında sivil idareye geçiş amacıyla yapılan ilk genel seçimlere, yalnızca kurucu üyeleri MGK tarafından veto edilmeyen ve Konseyin onayından geçen belirli siyasi partilerin katılmasına müsaade edilmiştir.

Cevap

12 Eylül öncesi faaliyet gösteren siyasi parti liderlerinin siyaset yapma yasaklarının 1983 yılında kaldırıldığını ifade eden seçenek yanlıştır.
1982 Anayasası'nın getirdiği katı siyasi yasaklar (Geçici 4. madde), 1983 yılında çıkarılan Siyasi Partiler Kanunu ile kaldırılmamıştır. 12 Eylül dönemi öncesinin siyasi aktörlerinin siyasete dönüşü ancak 1987 yılında yapılan anayasa referandumu (halk oylaması) ile mümkün olabilmiştir. Bu nedenle söz konusu ifade tarihsel ve hukuki olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerde yer alan ifadelerin 1980-1983 arası MGK döneminin siyasal ve hukuki kurallarıyla uyumlu olup olmadığını analiz etmek.
Meclis yapısı, birleştirilmiş oylama, yargı muafiyeti ve veto yetkisinden bahseden diğer seçeneklerin dönemin otoriter hukuki yapısını doğru yansıttığı tespit edilir.
Sorunun 'yanlış' olan ifadeyi bulmamızı istemesi.
2
12 Eylül öncesi siyasi parti liderlerinin siyaset yapma yasaklarının tam olarak ne zaman kalktığını tarihsel sürece göre değerlendirmek.
Siyasi yasakların 1983'te değil, ancak 1987 yılında yapılan anayasa referandumu sonucunda kaldırıldığı tespit edilerek yanlış olan ifadenin bu olduğu sonucuna ulaşılır.
Siyasi yasakların seyri, 1980 sonrası Türk siyasal hayatının en temel kırılma noktalarından biridir.

Anahtar Kavram

12 Eylül Askeri Darbesi Sonrası Siyasal ve Hukuki Yapılanma
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla