Examkin

Soru

Zorluk: Zor1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet

18761876 tarihli Kanun-i Esasi’de 19091909 yılında yapılan kapsamlı değişiklikler, mutlak monarşik yapıdan parlamenter sisteme geçişin en önemli aşaması olarak kabul edilir. Bu düzenlemelerle Padişahın yürütme üzerindeki mutlak otoritesi sınırlandırılmış ve yasama organı dengeleyici bir güç haline getirilmiştir. Bu bağlamda, 19091909 değişikliklerine göre Padişahın Meclis-i Mebusan’ı feshetme yetkisini kullanabilmesi için yerine getirilmesi gereken temel anayasal şart aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Hükümet ile Meclis arasında çıkan bir ihtilaf nedeniyle hükümetin istifası sonrası kurulan yeni kabinenin de aynı konuda ısrar etmesi ve Meclis-i Ayan’ın onayının alınmasıCevap
  2. B
    Meclis’in kendi üye tam sayısının salt çoğunluğu ile Padişah’ın yönetiminden memnun olmadığına dair bir karar alması
  3. C
    Sadrazamın talebi üzerine Şeyhülislam’ın uygunluk fetvası vermesi ve Padişahın bu fetvaya dayanarak irade-i seniyye yayımlaması
  4. D
    Padişahın veto ettiği bir kanun tasarısının Meclis tarafından nitelikli çoğunlukla aynen kabul edilerek yasalaşması üzerine oluşan siyasi tıkanıklık
  5. E
    Devletin güvenliğinin tehlikeye düştüğü hallerde Padişahın hiçbir makama danışmadan doğrudan seçimlerin yenilenmesine karar vermesi

Cevap

Hükümet ile Meclis arasında çıkan bir ihtilaf nedeniyle hükümetin istifası sonrası kurulan yeni kabinenin de aynı konuda ısrar etmesi ve Meclis-i Ayan’ın onayının (muvafakat) alınmasıdır.
Doğru cevapta belirtilen süreç, 1909 Anayasa değişikliği ile getirilen ve parlamenter rejimin 'denge-denetleme' mekanizmasını simgeleyen bir usuldür. 18761876 Anayasası'nın orijinal metninde Padişah meclisi dilediği zaman feshedebilirken, 19091909 düzenlemesiyle bu yetki ancak Heyet-i Vükela (Hükümet) ile Meclis-i Mebusan arasında bir uzlaşmazlık çıkması ve bu uzlaşmazlığın yeni kurulan hükümetçe de sürdürülmesi halinde, Meclis-i Ayan'ın (Senato) 'muvafakati' (onayı) ile kullanılabilir hale gelmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
1876 Kanun-i Esasi'nin orijinal fesih yetkisini incele.
Padişah, herhangi bir şart olmaksızın Meclis-i Mebusan'ı feshedebilmekteydi (Mutlak yetki).
Orijinal metinde yürütmenin başı olan Padişah, yasama üzerinde tam kontrole sahipti.
2
1909 Anayasa değişikliği ile 35. maddede yapılan revizyonu analiz et.
Fesih yetkisi, hükümet (Heyet-i Vükela) ve meclis arasındaki çözülemeyen ihtilaflara ve Meclis-i Ayan'ın onayına bağlanmıştır.
Parlamenter sistemin ruhuna uygun olarak yasamanın yürütme tarafından haksız yere dağıtılması engellenmek istenmiştir.
3
Şartları maddeler halinde belirle.
1. Hükümet-Meclis ihtilafı, 2. Hükümetin istifası, 3. Yeni hükümetin aynı konuda ısrarı, 4. Meclis-i Ayan'ın onayı.
Bu çok aşamalı süreç, feshin sadece son çare ve denetimli bir mekanizma olmasını sağlar.

Anahtar Kavram

1909 Anayasa Değişikliklerinde Fesih Yetkisinin Sınırlandırılması

Daha Fazla Pratik

1909 değişiklikleri ile Padişahın 'Sürgün Yetkisi' (113. madde) ve 'Veto Yetkisi'nde yapılan diğer önemli kısıtlamaları tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet

Bu konudan daha fazla soru