Soru

Zorluk: OrtaMemurların Ödevleri ve Sorumlulukları

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 11. maddesinde düzenlenen "Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları" hükümleri uyarınca; bir amir tarafından verilen emrin mevzuat hükümlerine aykırı olması ile bu emrin konusu itibarıyla "suç" teşkil etmesi durumları arasındaki hukuki sorumluluk farkı göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Konusu suç teşkil eden emir, amir tarafından yazılı olarak yenilenmiş olsa dahi hiçbir suretle yerine getirilmez; emri yerine getiren memur sorumluluktan kurtulamaz.Cevap
  2. B
    Mevzuata aykırı emir memur tarafından amirine bildirildikten sonra amir emrinde ısrar ederse, emrin suç teşkil edip etmediğine bakılmaksızın tüm sorumluluk emri verene geçer.
  3. C
    Amirin emrini yazılı olarak yenilemesi durumunda, memur bu emri yerine getirmekle yükümlüdür ve fiil suç teşkil etse dahi memur disiplin soruşturmasından muaf tutulur.
  4. D
    Hiyerarşik amirin verdiği suç teşkil eden emirler, idari vesayet denetimi kapsamında olmadığı için memur tarafından sorgulanamaz ve doğrudan uygulanması gerekir.
  5. E
    Konusu suç teşkil eden bir emir yazılı olarak bildirilmişse, memur sadece adli makamlara karşı sorumlu olurken idari yönden 'sadakat' ödevini yerine getirmiş sayılır.

Cevap

Konusu suç teşkil eden emrin hiçbir suretle yerine getirilmeyeceği ve yerine getirenin de sorumluluktan kurtulamayacağı yönündeki hüküm doğrudur.
657 sayılı DMK'nın 11. maddesi ve Anayasa'nın 137. maddesi uyarınca, konusu suç teşkil eden bir emir hiçbir şekilde yerine getirilemez. Eğer yerine getirilirse, emri yerine getiren kişi emrin yazılı olması veya amirinin ısrarı gibi gerekçelerle sorumluluktan kurtulamaz. Bu durum, idari hiyerarşideki itaat ödevinin sınırını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Emrin niteliğini belirle
Emrin sadece 'mevzuata aykırı' mı yoksa 'suç teşkil eden' bir fiil mi olduğu ayırt edilmelidir.
DMK 11. maddede bu iki durum için farklı hukuki sonuçlar öngörülmüştür.
2
Yazılı emrin etkisini değerlendir
Mevzuata aykırı emirde yazılı ısrar sorumluluğu amire yüklerken, suç teşkil eden emirde yazılı ısrar memuru kurtarmaz.
Kamu düzenini korumak amacıyla suç teşkil eden fiillerde mutlak itaatsizlik kuralı geçerlidir.
3
Hukuki sonucu tespit et
Suç teşkil eden emri yerine getiren memur, amiriyle birlikte cezai ve disiplin yönünden sorumlu olur.
Anayasa Madde 137 ve DMK Madde 11'in emredici hükmü budur.

Anahtar Kavram

Kanunsuz Emir ve Suç Teşkil Eden Emir Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Anayasa Madde 137 (Kanunsuz Emir) ile DMK Madde 11 arasındaki paralelliği ve Türk Ceza Kanunu'ndaki 'Amirin Emri' hukuka uygunluk nedenini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla