Soru

Zorluk: OrtaTanzimat Fermanı (1839)

1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı'nda Padişah Abdülmecid; "vazolunacak kanunlara bizzat kendisinin de uyacağını" açıkça beyan etmiştir. Bu irade beyanı ve belgenin tek taraflı bir işlemle yürürlüğe konulması dikkate alındığında, Tanzimat Fermanı'nın Türk anayasacılık tarihindeki konumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Padişahın kendi iktidarını tek taraflı bir iradeyle sınırlandırdığı (otolimitasyon) ve hukukun üstünlüğü anlayışının benimsendiği bir haklar fermanıdır.Cevap
  2. B
    Padişah ile yerel güçler (ayanlar) arasında karşılıklı taahhütlere dayanan bir sözleşme (pactum) niteliğindedir.
  3. C
    Devletin temel organlarını ve yasama-yürütme ilişkisini düzenleyen şekli anlamda ilk anayasa metnidir.
  4. D
    Egemenliğin kaynağını hükümdardan alıp millete devreden asli kurucu bir iktidar tasarrufudur.
  5. E
    Padişahın yetkilerini halk tarafından seçilen bir meclis ile paylaştığı meşruti monarşi düzenini başlatan metindir.

Cevap

Tanzimat Fermanı, padişahın kendi iktidarını tek taraflı bir iradeyle sınırlandırdığı (otolimitasyon) ve hukukun üstünlüğü anlayışının benimsendiği bir haklar fermanıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, Tanzimat Fermanı'nın tek taraflı bir irade beyanı (ferman) olduğunu ve padişahın kendi iktidarını kanunlarla sınırlandırmayı kabul ederek (otolimitasyon) hukukun üstünlüğü ilkesini tanıdığını doğru şekilde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Belgenin hukuki kaynağını analiz etme
Belge, padişahın tek taraflı iradesiyle (ferman yoluyla) ilan edilmiştir, bir sözleşme (pactum) değildir.
Tanzimat Fermanı'nın niteliğini Sened-i İttifak'tan ayıran en temel özellik tek taraflı olmasıdır.
2
Hukuki içeriği ve sınırlama biçimini değerlendirme
Padişahın kanunlara uyacağını söylemesi 'otolimitasyon' (kendi kendini sınırlama) kavramını karşılar.
Padişahın üstünde bir güç olmadığı halde kanuna uyma sözü vermesi anayasacılık hareketlerinde hukuk devletine geçişin ilk adımıdır.

Anahtar Kavram

Tanzimat Fermanı'nın hukuki niteliği (Otolimitasyon ve Tek Taraflılık)

Daha Fazla Pratik

Tanzimat Fermanı ile Islahat Fermanı arasındaki temel farkları, özellikle azınlık hakları ve dış baskı unsurları açısından inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla