Soru

Zorluk: Zorİnsan İlişkileri Yaklaşımı (Hawthorne Araştırmaları)

Hawthorne Araştırmaları'nın "Seri Bağlama Gözlem Odası" (Bank Wiring Observation Room) aşamasında, işçilerin yönetim tarafından sunulan ekonomik teşviklere dayalı "parça başı ücret" sistemine rağmen, kendi aralarında belirledikleri bir üretim kotasının dışına çıkmadıkları gözlemlenmiştir. Bu süreçte, grubun belirlediği normun üzerinde üretim yapanlar "ayak kaydıran" (rate buster), normun altında kalanlar ise "kaytarıcı" (chiseler) olarak nitelendirilerek sosyal baskıya maruz bırakılmıştır. Araştırmacılar, çalışanların bireysel ekonomik çıkarlarından ziyade grup birliğini ve sosyal kabulü önemsediklerini saptamışlardır.

Bu deneyin sonuçları dikkate alındığında, İnsan İlişkileri Yaklaşımı'nın yönetim literatürüne kazandırdığı temel varsayım aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    İş bölümü ve uzmanlaşma, çalışan motivasyonunu ve verimliliği artıran en temel rasyonel araçtır.
  2. Örgüt, yalnızca teknik ve ekonomik bir yapı değil; informal normların ve sosyal ilişkilerin belirleyici olduğu bir sistemdir.Cevap
  3. C
    Çalışanlar, rasyonel-ekonomik aktörler oldukları için sadece maddi ödüller ve cezalar aracılığıyla kontrol edilebilirler.
  4. D
    Fiziksel çalışma koşullarındaki (ışık, sıcaklık, nem) iyileştirmeler, sosyal etkileşimlerden bağımsız olarak verimliliği doğrudan artırır.
  5. E
    İdeal bir yönetim yapısı, duygusallıktan tamamen arındırılmış ve sadece hiyerarşik otorite ile yazılı kurallara dayalı olmalıdır.

Cevap

Örgütün yalnızca teknik ve ekonomik bir yapı değil, aynı zamanda informal normların ve sosyal ilişkilerin belirleyici olduğu bir sistem olduğu varsayımıdır.
Doğru seçenek, örgütün sadece teknik/ekonomik değil, sosyal bir sistem olduğunu vurgular. Hawthorne Araştırmaları'nın en önemli katkısı, iş yerinde yönetim tarafından kurulan resmi (formel) yapının altında, çalışanların kendi aralarında oluşturdukları kayıt dışı (informal) bir yapının ve bu yapının verimlilik üzerinde hiyerarşiden daha etkili olan sosyal normlarının bulunduğunu keşfetmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Bank Wiring Observation Room deneyindeki verileri analiz et.
Çalışanların yönetimin maddi teşviklerini (ekonomik çıkar) reddederek grup normlarına (sosyal aidiyet) uydukları tespit edilir.
Bu durum, klasik kuramın varsaydığı 'ekonomik insan' modelinin geçersizliğini gösterir.
2
Grup içindeki sosyal yaptırımları (rate buster, chiseler) değerlendir.
İş yerinde yönetimden bağımsız, yazılı olmayan kurallara sahip 'informal bir örgüt' yapısının varlığı anlaşılır.
Sosyal dışlanma korkusunun, daha fazla para kazanma isteğinden daha güçlü bir motivasyon kaynağı olduğu saptanır.
3
Bulguları yönetim teorisiyle ilişkilendir.
Örgütün bir 'sosyal sistem' olduğu ve verimliliğin sadece teknik düzenlemelerle değil, sosyal dinamiklerle belirlendiği sonucuna varılır.
Bu, İnsan İlişkileri Yaklaşımı'nın (Neoklasik Kuram) temel paradigmasını oluşturur.

Anahtar Kavram

İnformal Örgüt ve Sosyal Sistem

Daha Fazla Pratik

Hawthorne etkisinin (deney grubunun gözlemlendiğini bilmesinin yarattığı verimlilik artışı) yöntem bilimsel eleştirilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla