Soru

Zorluk: ZorToplumsal Hareketlilik (Yatay ve Dikey Hareketlilik)

Toplumsal tabakalaşma sistemlerinde bireylerin konumlarındaki değişimleri inceleyen bir sosyolog; kırsal alanda geçimlik tarım yapan bir ailenin çocuğu olan (I) Ali Bey’in, merkezi sınavla bir kamu kurumuna müfettiş yardımcısı olarak atanmasını ve bu görevdeyken (II) kurum içi bir düzenlemeyle özlük hakları ve statüsü değişmeksizin başka bir hizmet birimine nakledilmesini raporuna not etmiştir.

Buna göre sosyolog, Ali Bey’in durumlarını toplumsal hareketlilik türleri açısından aşağıdakilerin hangisiyle tanımlamalıdır?

  1. I: Kuşaklararası dikey hareketlilik - II: Kuşakiçi yatay hareketlilikCevap
  2. B
    I: Kuşakiçi dikey hareketlilik - II: Kuşakiçi yatay hareketlilik
  3. C
    I: Kuşaklararası dikey hareketlilik - II: Kuşakiçi dikey hareketlilik
  4. D
    I: Kuşaklararası yatay hareketlilik - II: Kuşakiçi dikey hareketlilik
  5. E
    I: Yapısal hareketlilik - II: Kuşaklararası dikey hareketlilik

Cevap

Birinci durum Ali Bey'in statüsünü ailesinin statüsüyle karşılaştırdığı için kuşaklararası dikey hareketlilik, ikinci durum ise Ali Bey'in kendi kariyer süreci içinde statüsü değişmeden yer değiştirmesini ifade ettiği için kuşakiçi yatay hareketliliktir.
Kuşaklararası dikey hareketlilik ve kuşakiçi yatay hareketlilik kavramlarını birleştiren seçenek doğrudur. Ali Bey'in babasının mesleğinden farklı ve daha üst bir statüde işe başlaması (I) kuşaklar arasındaki dikey (yukarı doğru) geçişi; çalışırken statüsü değişmeden farklı bir birime geçmesi ise (II) kendi hayat seyri içindeki yatay yer değiştirmeyi ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci durumdaki ilişkiyi analiz etme
Ali Bey (Müfettiş Yard.) ile Ailesi (Çiftçi) karşılaştırılmaktadır. Bu 'kuşaklararası' bir durumdur.
Bireyin konumunun ebeveynlerinin konumuyla kıyaslanması kuşaklararası hareketliliği tanımlar.
2
Birinci durumdaki hareketin yönünü belirleme
Çiftçilikten Müfettiş Yardımcılığına geçiş, prestij ve sosyal tabaka artışı anlamına geldiği için 'yukarı doğru dikey' hareketliliktir.
Toplumsal hiyerarşide tabaka değiştirme dikey hareketliliktir.
3
İkinci durumdaki süreci analiz etme
Ali Bey'in müfettiş yardımcısıyken başka bir birime aynı haklarla geçmesi incelenmektedir. Bu 'kuşakiçi' bir durumdur.
Bireyin kendi yaşam süresi boyunca gerçekleşen değişimler kuşakiçi hareketliliktir.
4
İkinci durumdaki hareketin yönünü belirleme
Statü ve özlük hakları değişmediği için bu 'yatay' hareketliliktir.
Sosyal hiyerarşide tabaka değişmeksizin yapılan coğrafi veya mesleki konum değişikliği yatay hareketliliktir.

Anahtar Kavram

Toplumsal Hareketlilik Türleri (Yön ve Zaman Boyutu)

Daha Fazla Pratik

Bireyin işten çıkarılıp daha düşük prestijli bir işe girmesi durumunda 'aşağı doğru dikey hareketlilik' kavramını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla