Türk anayasacılık hareketlerinin gelişiminde 1839 Tanzimat Fermanı, hükümdarın tebaasına karşı can, mal ve ırz güvenliği gibi temel hakları garanti altına alacağını tek taraflı bir iradeyle beyan etmesi nedeniyle merkezi bir öneme sahiptir. Bu belgenin hazırlanış usulü, iktidarın kaynağı ve sınırlandırılma yöntemi dikkate alındığında; Tanzimat Fermanı'nın hukuki mahiyeti hakkında yapılabilecek en isabetli değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?
- İktidarın meşruiyet kaynağını değiştirmeden, hükümdarın kendi mutlak yetkilerini kanunların otoritesine tabi kıldığı tek taraflı bir 'otolimitasyon' (kendi kendini sınırlama) işlemidir.Cevap
- BHükümdar ile yerel otoriteler (Ayanlar) arasında iktidarın paylaşımına dayanan ve karşılıklı rıza ile vücut bulan iki taraflı bir 'pactum' (sözleşme) niteliğindeki belgedir.
- CDevletin temel organlarını ve işleyişini belirleyen, normlar hiyerarşisinin en tepesinde yer alan ilk 'şekli anlamda anayasa' metnidir.
- DYasama ve yürütme yetkilerini birbirinden kesin çizgilerle ayıran, parlamenter sistemin ilk kurumlarını ve denetim yollarını hayata geçiren bir yönetim reformudur.
- EEgemenlik yetkisinin Padişah'tan alınarak millete verildiğini ilan eden ve 'milli hakimiyet' ilkesini hukuki zemine oturtan asli kurucu bir metindir.
Cevap
İktidarın meşruiyet kaynağını değiştirmeden, hükümdarın kendi mutlak yetkilerini kanunların otoritesine tabi kıldığı tek taraflı bir 'otolimitasyon' (kendi kendini sınırlama) işlemidir.
Tanzimat Fermanı, Padişahın mutlak otoritesini başka bir irade ile pazarlık yapmadan, tamamen kendi özgür iradesiyle sınırlandırdığı bir 'otolimitasyon' örneğidir. Bu belgeyle Padişah, kanunların üstünlüğünü kabul ederek 'hukuk devleti' yolunda ilk büyük adımı atmıştır ancak egemenliğin kaynağında bir değişiklik yapmamıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Otolimitasyon ve Kanunun Üstünlüğü
Tahmini Süre:2m 0s