1982 Anayasası'nın Temel İlkeleri

180 soru

$1982$ Anayasası'nın "Kanun önünde eşitlik" başlıklı $10$ . maddesinde $2004$ ve $2010$ yıllarında yapılan anayasa değişiklikleri ile "pozitif ayrımcılık" uygulamalarına anayasal bir zemin oluşturulmuştur. Bu düzenlemelere göre, devletin belirli toplumsal gruplar lehine alacağı tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı yorumlanamayacağı veya sayılamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, aşağıda belirtilen gruplardan hangisi için alınacak özel tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılamayacağı Anayasa'nın $10$ . maddesinde açıkça sayılan kesimlerden biri değildir?

Kadınlar

Çocuklar ve yaşlılar

Engelliler ile malul ve gaziler

Harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri

Eğitim gören başarılı ve yardıma muhtaç öğrenciler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eğitim gören başarılı ve yardıma muhtaç öğrenciler

Cevap

Eğitim gören başarılı ve yardıma muhtaç öğrenciler

Doğru yanıt olan seçenek, yani eğitim gören öğrenciler, Anayasa'nın

10

. maddesinde pozitif ayrımcılık kapsamında sayılan özel gruplar arasında yer almamaktadır. Anayasa'nın bu maddesinde sadece kadınlar, çocuklar, yaşlılar, engelliler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler açıkça belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

10

. maddesinin

2

. fıkrasını analiz etme

2004

değişikliği ile "Kadınlar"ın bu kapsama alındığı görülür.

Kadın-erkek eşitliğini sağlamaya yönelik tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı yorumlanamayacağını belirlemek için.

Anayasa'nın

10

. maddesinin

3

. fıkrasını analiz etme

2010

değişikliği ile çocuklar, yaşlılar, engelliler, şehit dul ve yetimleri ile malul ve gazilerin eklendiği görülür.

Hangi grupların lehine yapılacak düzenlemelerin eşitlik ilkesine aykırı "sayılamayacağını" tespit etmek için.

Seçenekleri anayasal metinle karşılaştırma

Öğrencilerin sosyal devletin koruması altında olduğu ancak

10

. maddede sayılmadığı belirlenir.

Anayasa'nın lafzında açıkça geçmeyen grubu bulmak için.

Anahtar Kavram

Kanun Önünde Eşitlik ve Pozitif Ayrımcılık Grupları

Daha Fazla Pratik

Pozitif ayrımcılık gruplarının hangi anayasa değişikliği yıllarıyla eklendiğini (2004 ve 2010) tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 162Soru →

$1982$ Anayasası'nın $4$ . maddesi uyarınca; Anayasa'nın $1$ . maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile $2$ . maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve $3$ . maddesi hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1982$ Anayasası'nda "değiştirilemezlik" zırhı ile korunan hükümlerden biridir?

Egemenliğin kayıtsız şartsız Millete ait olması

Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü korumanın devletin temel amacı olması

Türkiye Devleti'nin başkentinin Ankara olması

Yasama yetkisinin Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kullanılması

Herkesin dil, ırk, renk ve cinsiyet ayrımı gözetilmeksizin kanun önünde eşit olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Devleti'nin başkentinin Ankara olması

Cevap

Türkiye Devleti'nin başkentinin Ankara olması

Türkiye Devleti'nin başkentinin Ankara olduğu hükmü,

1982

Anayasası'nın

3

. maddesinde yer almaktadır. Anayasa'nın

4

. maddesi ise açıkça ilk üç maddenin değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini hükme bağlamıştır. Bu nedenle başkent hükmü değiştirilemezlik zırhı altındadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 4. maddesinin kapsamını belirle.

Değiştirilemezlik yasağı ilk 3 maddeyi (Madde 1, 2 ve 3) kapsar.

Anayasa'nın sertliğini korumak ve devletin temel yapısını güvence altına almak.

3. maddenin içeriğini hatırla.

Devletin bütünlüğü, resmi dili, bayrağı, milli marşı ve başkenti bu maddede yer alır.

Başkentin Ankara olduğu hükmünün 3. maddede yer aldığını teyit etmek.

Seçenekleri anayasal maddelerle eşleştir.

Ankara'nın başkent olması 3. maddede, egemenlik 6. maddede, devletin amaçları 5. maddede, yasama yetkisi 7. maddede ve eşitlik 10. maddededir.

Yalnızca 3. maddede yer alan hükmün değiştirilemez olduğunu belirlemek.

Anahtar Kavram

Değiştirilemez Hükümlerin Kapsamı

Tahmini Süre:50s

Soru 163Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen hukuk devleti ilkesi; kamu gücünü kullanan tüm organların hukuk kuralları ile bağlı olmasını, yönetimin her türlü eylem ve işleminin yargı denetimine tabi tutulmasını ve bireylere hukuk güvenliği sağlanmasını amaçlar. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan hukuk devleti ilkesinin gerçekleşmesine hizmet eden anayasal gereklerden biridir?

Gelir dağılımındaki dengesizliklerin giderilmesi için gerekli tedbirlerin alınması

Kanuni hâkim güvencesinin anayasal olarak teminat altına alınması

Seçimlerin genel ve eşit oy esasına göre serbestçe yapılması

Devletin sosyal ve ekonomik hayata aktif müdahale ederek sosyal adaleti sağlaması

Vergi yükünün adaletli ve dengeli bir şekilde dağıtılmasının amaçlanması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanuni hâkim güvencesinin anayasal olarak teminat altına alınması

Cevap

Kanuni hâkim güvencesinin anayasal olarak teminat altına alınması

Hukuk devleti ilkesinin en temel gereklerinden biri, yargılama sürecinde bireylere tam bir güvenlik sağlayan 'Kanuni hâkim güvencesi'dir. Bu ilke uyarınca, hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önünde yargılanamaz ve bir kimseyi kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarma sonucunu doğuran yargı yetkisine sahip olağanüstü merciler kurulamaz. Bu durum, yargı bağımsızlığını ve hukuki güvenliği sağlar.

Adım Adım Çözüm

Kavram analizi yapılması

Hukuk devleti, sosyal devlet ve demokratik devlet ilkelerinin ayırt edici özellikleri belirlenir.

Soruda istenen 'hukuk devleti' gereklerini diğer devlet niteliklerinden ayırmak gerekir.

Seçeneklerin değerlendirilmesi

Seçeneklerdeki unsurların hangi anayasal ilkeye hizmet ettiği tespit edilir.

Sosyal adalet, vergi adaleti ve gelir dağılımı 'sosyal devlet' ile; seçim ilkeleri 'demokratik devlet' ile ilişkilidir.

Hukuk devleti unsuruyla eşleştirme

Kanuni hâkim güvencesinin, yargısal bağımsızlık ve birey güvenliği için zorunlu bir 'hukuk devleti' unsuru olduğu saptanır.

Yargısal denetim ve doğal yargıç ilkesi, devletin hukukla sınırlanmasının temel araçlarıdır.

Anahtar Kavram

Hukuk Devleti Gerekleri (Kanuni Hâkim Güvencesi)

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: Seçenekler incelendiğinde dört tanesinin devletin 'sosyal' görevleri veya 'demokratik' yapısı ile ilgili olduğu, sadece bir tanesinin yargısal bir güvence (usuli güvence) sunduğu görülerek sonuca varılabilir.

Tahmini Süre:50s

Soru 164Soru →

1982 Anayasası’nın 4. maddesi; Anayasa'nın ilk üç maddesinde yer alan hükümlerin değiştirilemeyeceğini ve bunların değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini hüküm altına alarak "maddi anlamda katı anayasa" özelliğini pekiştirmiştir. Bu madde ile koruma altına alınan ilkeler, devletin temel kimliğini ve rejim tercihlerini yansıtmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nın 4. maddesi ile "değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez" kılınan hükümler arasında yer almaz?

Türkiye Devleti’nin bir Cumhuriyet olduğu

Yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılması

Cumhuriyetin insan haklarına saygılı, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu

Türkiye Devleti’nin, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olduğu

Devletin başkentinin Ankara olduğu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılması

Cevap

Yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılmasına ilişkin düzenleme, Anayasa'nın değiştirilmesi yasaklanan ilk üç maddesi kapsamında değil, 9. maddesinde yer almaktadır.

1982 Anayasası'nın 4. maddesi, yalnızca Anayasa'nın ilk üç maddesinin değiştirilmesini ve değiştirilmesinin teklif edilmesini yasaklar. Yargı yetkisinin bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılmasına ilişkin hüküm Anayasa'nın 9. maddesinde yer aldığı için bu yasak kapsamında değildir ve usulüne uygun bir anayasa değişikliği ile değiştirilebilir.

Adım Adım Çözüm

1982 Anayasası'nın 4. maddesinin kapsamını hatırla.

4. madde; 1. maddedeki devletin şeklini, 2. maddedeki Cumhuriyetin niteliklerini ve 3. maddedeki devletin bütünlüğü, dili, bayrağı, milli marşı ve başkentine ilişkin hükümleri korur.

Değiştirilemezlik zırhının hangi maddeleri kapsadığını belirlemek sorunun çözüm anahtarıdır.

Seçeneklerde verilen hükümlerin Anayasa'daki yerlerini tespit et.

Cumhuriyet (Madde 1), Cumhuriyetin Nitelikleri (Madde 2), Başkent ve Bütünlük (Madde 3) ilk üç madde içindedir; ancak Yargı Yetkisi Madde 9'da düzenlenmiştir.

Hükümlerin madde numaralarına göre 4. madde kapsamında olup olmadığını ayırt etmek gerekir.

4. maddenin 'teklif dahi edilemez' yasağı ile seçenekleri karşılaştır.

Yargı yetkisine ilişkin 9. madde, değiştirilemez hükümler (ilk 3 madde) dışında kaldığı için doğru cevaptır.

Soru kökünde istenen 'yer almayan' hükmü bulmak için kapsam dışı maddeyi işaretlemek gerekir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'nın Maddi Anlamda Katılığı ve Değiştirilemez Hükümlerin (Madde 1-3) Sınırı

Daha Fazla Pratik

Anayasa'nın 4. maddesinin korumasının sadece metin düzeyinde mi yoksa 'teklif' aşamasında mı başladığını inceleyen doktrin tartışmalarına göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 165Soru →

$1982$ Anayasası'nın $4.$ maddesi; Devletin şekli, Cumhuriyetin nitelikleri, Devletin bütünlüğü, resmi dili, bayrağı, milli marşı ve başkentine ilişkin hükümlerin değiştirilmesini ve değiştirilmesinin teklif edilmesini yasaklayarak bu hükümlere "mutlak bir sertlik" kazandırmıştır.

Buna göre, aşağıdaki anayasal düzenlemelerden hangisi, Anayasa'nın $4.$ maddesi ile öngörülen bu özel koruma rejiminin dışındadır?

İnsan haklarına saygılı devlet ilkesi

Atatürk milliyetçiliğine bağlı devlet ilkesi

Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü koruma amacı

Milli marşın İstiklal Marşı olduğu hükmü

Başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan devlet ilkesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü koruma amacı

Cevap

Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü koruma amacı

Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü koruma amacı ifadesi,

1982

Anayasası'nın

5.

maddesinde "Devletin Temel Amaç ve Görevleri" başlığı altında düzenlenmiştir. Anayasa'nın

4.

maddesi, değiştirilemezlik ve teklif edilemezlik yasağını sadece ilk üç madde (

1

2

3

) ile sınırlandırmıştır. Bu nedenle

5.

maddede yer alan hükümler, anayasa değişikliği usulüne uygun olarak her zaman değiştirilebilir niteliktedir.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

4.

maddesinin kapsamını analiz etme

4.

maddenin sadece ilk üç maddede (

1

2

3

) yer alan hükümleri ve bu hükümlerin değiştirilmesine dair teklifleri yasakladığı tespit edilir.

Soru kökündeki koruma rejiminin sınırlarını belirlemek için gereklidir.

Seçeneklerdeki ifadelerin anayasal yerlerini belirleme

İnsan haklarına saygılı devlet (

2.

madde), Atatürk milliyetçiliği (

2.

madde), İstiklal Marşı (

3.

madde) ve Başlangıç ilkelerine dayanma (

2.

madde) ilkelerinin ilk üç maddede olduğu; bağımsızlığı ve bütünlüğü koruma amacının ise

5.

maddede olduğu saptanır.

Hangi hükmün değiştirilemezlik zırhı dışında kaldığını ayırt etmek için gereklidir.

Sonuca ulaşma ve karşılaştırma yapma

Anayasa'nın

5.

maddesinin

4.

madde kapsamında olmaması nedeniyle ilgili hükmün değiştirilebilir olduğu sonucuna varılır.

Doğru seçeneği kesinleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Anayasa'nın Değiştirilemez Hükümlerinin Sınırları (Madde 4)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 166Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen seçim ilkeleri, demokratik devletin işleyişini ve vatandaşların yönetime katılımını güvence altına alır. Akademik bir çalışmada bu ilkelerden ikisi şu şekilde tanımlanmıştır:

$I.$ Vatandaşların servet, vergi, cinsiyet veya eğitim düzeyi gibi kriterlerle kısıtlanmaksızın seçmen olabilmesi esastır.
$II.$ Her seçmenin imtiyazsız bir şekilde sadece tek bir oy hakkına sahip olması ve her oyun matematiksel olarak aynı ağırlıkta kabul edilmesi gerekir.

Bu tanımlarda $I$ ve $II$ ile belirtilen seçim ilkeleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

I

: Eşit oy -

II

: Genel oy

I

: Serbest seçim -

II

: Tek dereceli seçim

I

: Genel oy -

II

: Eşit oy

I

: Eşit oy -

II

: Gizli oy

I

: Genel oy -

II

: Serbest seçim

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $I$ : Genel oy - $II$ : Eşit oy

Cevap

I

numaralı boşluğa genel oy,

II

numaralı boşluğa ise eşit oy ilkesinin gelmesi gerekir.

Genel oy ilkesi, vatandaşların sınıf, servet, vergi veya eğitim gibi kısıtlamalar olmaksızın oy hakkına sahip olmasını öngörür. Eşit oy ilkesi ise her seçmenin sadece bir oy hakkına sahip olması ve her oyun matematiksel olarak aynı değerde (1 oy = 1 oy) kabul edilmesi anlamına gelir. Bu nedenle I numaralı boşluğa genel oy, II numaralı boşluğa eşit oy gelmelidir.

Adım Adım Çözüm

Tanımları Analiz Etme

I

numaralı tanım seçmenlik yeterliliği ile ilgili olup herhangi bir ayrım gözetilmemesini (Genel oy),

II

numaralı tanım ise oyun sayısal etkisini (Eşit oy) anlatmaktadır.

Genel oy ve eşit oy kavramları birbirine yakın ancak farklı odak noktalarına sahip seçim ilkeleridir.

Seçeneklerle Eşleştirme

Sırasıyla genel oy ve eşit oy eşleşmesi C seçeneğinde verilmiştir.

Soru kökünde 'sırasıyla' ifadesi kullanıldığı için kavramların doğru yerlerde olması zorunludur.

Anahtar Kavram

Genel Oy ve Eşit Oy Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Demokratik devlet ilkesi kapsamında seçimlerin yargısal denetimini yapan Yüksek Seçim Kurulu'nun kararlarının niteliği üzerinde çalışılabilir.

Tahmini Süre:50s

Soru 167Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen sosyal devlet ilkesi, devletin sosyal adaleti ve sosyal güvenliği sağlamak amacıyla sosyo-ekonomik hayata aktif müdahalesini öngören bir anlayıştır. Bu doğrultuda Anayasa, devlete bu amaçlara ulaşabilmesi için çeşitli hukuki ve iktisadi araçlar (enstrümanlar) tanımıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan sosyal devletin bu müdahaleci niteliğini gerçekleştirmek üzere başvurduğu araçlardan biri değildir?

Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımını sağlayacak mali düzenlemelerin yapılması

Kamu yararının gerektirdiği durumlarda özel teşebbüslerin devlet mülkiyetine geçirilmesi

Hukuki belirlilik ve hukuki güvenlik ilkelerinin devletin tüm faaliyetlerinde esas alınması

Ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmanın verimlilik esasına göre hazırlanan planlar doğrultusunda yürütülmesi

Kamu yararı amacıyla özel mülkiyet altındaki taşınmazların mülkiyetinin karşılığı ödenerek devlete aktarılması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hukuki belirlilik ve hukuki güvenlik ilkelerinin devletin tüm faaliyetlerinde esas alınması

Cevap

Hukuki belirlilik ve hukuki güvenlik ilkelerinin devletin tüm faaliyetlerinde esas alınması

Hukuki belirlilik ve hukuki güvenlik ilkeleri, bireylerin hukuk kurallarına güven duyabilmesini ve devletin eylemlerinin önceden kestirilebilir olmasını amaçlar. Bu unsurlar 1982 Anayasası'nda 'Hukuk Devleti' ilkesinin (Madde 2) birincil gerekleri arasında kabul edilir. Sosyal devletin vergi adaleti, planlama veya kamulaştırma gibi doğrudan geliri yeniden dağıtmaya veya sosyal adaleti kurmaya yönelik 'müdahale' araçları kategorisinde yer almazlar.

Adım Adım Çözüm

Sosyal devletin temel amacının analiz edilmesi

Sosyal devlet; sosyal adaleti sağlamak, milli geliri dengeli dağıtmak ve sosyal güvenliği tesis etmek amacıyla ekonomik hayata müdahale eder.

Soruda istenen 'sosyal devletin araçlarını' diğer anayasal ilkelerden ayırt etmek için bu tanım esastır.

Anayasal sosyal devlet araçlarının (enstrümanlarının) sınıflandırılması

Bu araçlar arasında; vergi adaleti, kamulaştırma, devletleştirme, planlama ve sosyal hakların tesisi yer alır.

Anayasa'nın çeşitli maddelerinde devletin bu araçları kullanarak toplumsal dengeyi kurması öngörülmüştür.

Hukuk devleti gerekleri ile sosyal devlet araçlarının karşılaştırılması

Hukuki belirlilik ve güvenlik gibi ilkeler, yönetimin keyfiliğini önleyen ve bireyin hukuka olan güvenini sağlayan unsurlardır.

Bu ilkeler sosyal refahı artırmaya yönelik 'müdahale' araçları değil, yönetimin 'hukukiliğini' sağlayan genel ilkelerdir.

Anahtar Kavram

Sosyal Devletin Müdahale Araçları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 168Soru →

$1982$ Anayasası'nın $4$ . maddesi; ilk üç maddede yer alan hükümlerin değiştirilemeyeceğini ve bunların değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini düzenleyerek bu maddelere "üst-hukuk" niteliğinde bir koruma sağlamıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu mutlak koruma kapsamında yer alan hükümlerden biri değildir?

Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu

Egemenliğin kayıtsız şartsız Millete ait olduğu

Milli marşın "İstiklal Marşı" olduğu

Başkentin Ankara olduğu

İnsan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı devlet

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Egemenliğin kayıtsız şartsız Millete ait olduğu

Cevap

Egemenliğin kayıtsız şartsız Millete ait olduğu ifadesi doğru cevaptır çünkü bu hüküm Anayasa'nın 6. maddesinde yer almaktadır ve 4. madde kapsamındaki değiştirme yasağına dahil değildir.

Anayasa'nın

4

. maddesi açıkça "Anayasanın

1

inci maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile,

2

nci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve

3

üncü maddesi hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez" der. Egemenlik ilkesi ise

6

. maddede yer aldığı için bu özel koruma kapsamında değildir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

4

. maddesinin kapsamını belirleme

4

. madde;

1

2

. ve

3

. maddelerin değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini hükme bağlar.

Sorunun çözüm anahtarı, hangi maddelerin koruma altında olduğunu bilmektir.

Seçeneklerdeki hükümlerin madde numaralarını tespit etme

Devletin şekli (

1

. madde), Cumhuriyetin nitelikleri (

2

. madde), Devletin bütünlüğü, dili, bayrağı, marşı ve başkenti (

3

. madde) olarak eşleştirilir.

Her bir seçeneğin Anayasa metnindeki yerini bulmak gerekir.

İstisna hükmü ayırt etme

Egemenlik ilkesi Anayasa'nın

6

. maddesinde düzenlenmiştir.

6

. madde, ilk üç maddelik koruma bloğunun dışında kaldığı için cevap ortaya çıkar.

Anahtar Kavram

Anayasa'nın 4. maddesi sadece ilk 3 maddeyi (1, 2 ve 3) koruma altına alır.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 169Soru →

$1982$ Anayasası'nın $2.$ maddesinde Cumhuriyetin temel nitelikleri arasında sayılan "insan haklarına saygılı devlet" ilkesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bu ilke, devletin birey haklarına karşı pasif bir hürmet göstermesini ve hakların mevcudiyetini tanımasını öngören, değiştirilemez nitelikte anayasal bir esastır.

Bu ifade,

1961

Anayasası'ndaki "insan haklarına dayalı devlet" ilkesinin aynen korunmuş halidir ve devletin hakları "üreten" konumda olduğunu vurgular.

Devletin vergi adaleti ve kamulaştırma gibi araçlarla toplumsal refahı sağlaması, bu ilkenin doğrudan ve birincil uygulama alanıdır.

Bu ilke sadece temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması rejimini düzenleyen

13.

madde ile ilgili olup

2.

madde kapsamında değerlendirilmez.

Yargı bağımsızlığı ve kanuni hakim güvencesi bu ilkenin tanımı içinde yer alan, ancak "hukuk devleti" ilkesinden tamamen bağımsız olan unsurlardır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu ilke, devletin birey haklarına karşı pasif bir hürmet göstermesini ve hakların mevcudiyetini tanımasını öngören, değiştirilemez nitelikte anayasal bir esastır.

Cevap

İnsan haklarına saygılı devlet ilkesi, devletin bireyin dokunulamaz haklarına hürmet etmesini öngören ve anayasal olarak değiştirilemez nitelikte olan bir temel ilkedir.

İnsan haklarına saygılı devlet ilkesi, bireyin devletten önce var olan temel haklarını tanıyan ve devlet otoritesini bu haklarla sınırlayan bir anlayıştır.

1982

Anayasası'nın

2.

maddesinde düzenlenen bu ilke, aynı zamanda

4.

madde uyarınca değiştirilemez hükümler arasındadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 2. maddesini incelemek

1982

Anayasası'nın

2.

maddesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin insan haklarına saygılı bir toplum düzeni içinde olduğunu belirtir.

İlkenin anayasal yerini ve yasal statüsünü belirlemek için gereklidir.

İlkenin niteliğini analiz etmek

Bu ilke, devletin yetkilerini kullanırken bireyin temel hak alanına müdahale etmeme ve bu hakları tanıma (hürmet gösterme) yükümlülüğünü ifade eder.

İlkenin devlet üzerindeki hukuki etkisini anlamak için gereklidir.

Değiştirilemezlik kuralını kontrol etmek

Anayasa'nın

4.

maddesi uyarınca,

2.

maddede yer alan bu nitelik değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.

İlkenin anayasal hiyerarşideki gücünü teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

İnsan Haklarına Saygılı Devlet İlkesi

Daha Fazla Pratik

Sosyal devlet ve hukuk devleti ilkelerinin gereklerini bu ilke ile karşılaştırarak çalışmanız faydalı olacaktır.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 170Soru →

Hukuki niteliği ve anayasal sistemdeki yeri bakımından $1982$ Anayasası'nın $1.$ maddesiyle ilan edilen 'Cumhuriyet' ilkesi, devlet başkanlığı makamının hukuki statüsü üzerinde belirleyici bir role sahiptir. Anayasa'nın $4.$ maddesiyle koruma altına alınan bu ilkenin, 'dar anlamda cumhuriyet' tanımı gereği ifade ettiği temel esas aşağıdakilerden hangisidir?

Devlet başkanlığı makamının soya dayalı veraset usulüyle değil, seçim esasına göre belirlenmesidir.

Egemenliğin kullanılmasının hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamayacağı kuralının anayasadaki tek dayanağı olmasıdır.

Anayasa'nın başlangıç kısmında belirtilen tüm ideolojik ve siyasi prensiplerin ortak hukuki çatısını oluşturmasıdır.

Yasama ve yürütme güçlerinin bir meclis bünyesinde toplanmasını yasaklayan mutlak bir yönetim biçimi olmasıdır.

Devletin tüm idari birimlerinin merkezi yönetim tarafından hiyerarşik bir denetimle yönetilmesini zorunlu kılmasıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet başkanlığı makamının soya dayalı veraset usulüyle değil, seçim esasına göre belirlenmesidir.

Cevap

Cumhuriyet ilkesinin dar anlamdaki en temel hukuki sonucu, devlet başkanlığı makamının veraset usulüne dayanmaması ve seçimle belirlenmesidir.

Cumhuriyet kavramı, anayasa hukuku öğretisinde en dar anlamıyla 'devlet başkanlığının irsi yollarla geçmediği, belirli bir süre için seçimle belirlendiği devlet şekli' olarak tanımlanır.

1982

Anayasası'nın

1.

maddesi bu devlet şeklini ilan etmiş,

4.

madde ise bu şeklin değiştirilmesini veya değiştirilmesinin teklif edilmesini yasaklamıştır. Bu nedenle, cumhuriyetçilik ilkesinin en temel hukuki sonucu veraset usulünün reddedilerek seçim sisteminin kabul edilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

1.

maddesindeki 'Cumhuriyet' kavramının anayasa hukuku öğretisindeki karşılığını analiz etmek.

Cumhuriyetin dar anlamda 'monarşinin zıttı' yani devlet başkanının seçimle gelmesi olduğu belirlenir.

Soruda istenen 'dar anlamda cumhuriyet' vurgusu, doğrudan devlet başkanının belirlenme usulüne işaret eder.

Anayasa'nın

4.

maddesiyle sağlanan korumanın kapsamını değerlendirmek.

Cumhuriyet şeklinin değiştirilemez bir hüküm olarak korunmasının, bu devlet formunun sürekliliğini sağladığı anlaşılır.

Anayasa koyucu, cumhuriyetin sadece bir isim değil, hukuki bir zorunluluk (verasetin yasaklanması) olduğunu tescil etmiştir.

Diğer anayasal ilkeleri (egemenlik, kuvvetler ayrılığı, üniter yapı) ayırt etmek.

Seçimle belirlenen devlet başkanlığı dışındaki unsurların diğer maddelerle (

6.

2.

123.

vb.) ilgili olduğu saptanır.

KPSS formatında kavramlar arası ince ayrımlar (devlet şekli vs. hükümet sistemi) kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kavram

Cumhuriyetin Dar ve Geniş Anlamları

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 171Soru →

$1982$ Anayasası'nın temel niteliklerinden biri olan laiklik ilkesinin anayasal çerçevesi ve bu ilkeyle bağlantılı hakların kapsamı düşünüldüğünde, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Laiklik ilkesi, Türk anayasal sistemine ilk kez

1937

yılında yapılan değişiklikle dahil edilmiştir.

Diyanet İşleri Başkanlığı, genel idare içinde yer alan, laiklik ilkesi doğrultusunda ve bütün siyasi görüşlerin dışında kalarak görev yapan bir kurumdur.

Kimse, ibadete, dinî ayin ve törenlere katılmaya zorlanamaz; ancak kamu güvenliği gerektirdiğinde dinî inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanabilir.

Din ve ahlak eğitim ve öğretimi, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır ve ilk ve ortaöğretim kurumlarında okutulan zorunlu dersler arasında yer alır.

İbadet, dinî ayin ve törenler, Anayasa'nın

14

. maddesi hükümlerine aykırı olmamak şartıyla serbesttir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kimse, ibadete, dinî ayin ve törenlere katılmaya zorlanamaz; ancak kamu güvenliği gerektirdiğinde dinî inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanabilir.

Cevap

Dinî inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanma yasağının kamu güvenliği veya başka bir sebeple sınırlandırılabileceğini belirten ifade yanlıştır.

Anayasa'nın

24

. maddesi uyarınca, dinî inanç ve kanaatleri açıklamaya zorlanma yasağı herhangi bir istisnaya tabi tutulmamıştır. Bu hak, kişinin iç dünyasına ait olduğu için mutlak bir koruma altındadır. Kamu güvenliği veya kamu düzeni gibi gerekçeler, sadece dışa vurum niteliğindeki 'ibadet, ayin ve törenler' için bir sınırlandırma ölçütü olabilir; kişinin inancını açıklaması için kullanılamaz.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

24

. maddesini analiz et.

Maddede 'Kimse... dinî inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz' hükmünün yer aldığı görüldü.

Din ve vicdan hürriyetinin subjektif (içsel) boyutunun anayasal güvencesini belirlemek.

İnanç hürriyeti ile ibadet hürriyeti arasındaki sınır ayrımını incele.

İnanç hürriyetinin mutlak (sınırlandırılamaz), ibadet hürriyetinin ise nispi (

14

. madde ile sınırlı) olduğu saptandı.

Hangi hakların hangi şartlarda kısıtlanabileceğini ayırt etmek.

Diyanet İşleri Başkanlığı'nın konumunu

136

. madde üzerinden değerlendir.

Kurumun genel idare içinde olduğu ve laiklik ilkesine uygun hareket etmesi gerektiği teyit edildi.

Laikliğin kurumsal ve idari yapısını doğrulamak.

Anahtar Kavram

Din ve Vicdan Hürriyetinin Mutlak ve Nispi Boyutları

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 172Soru →

1982 Anayasası’na göre, sosyal adaleti, sosyal güvenliği ve toplumsal refahı sağlamayı amaçlayan "sosyal devlet" ilkesinin hayata geçirilmesi için devletin kullandığı hukuki ve iktisadi araçlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Gelir ve servet dağılımında adaleti sağlayacak vergi politikaları izlenmesi

Kamu yararının gerektirdiği durumlarda özel mülkiyetin bedeli ödenerek kamu mülkiyetine geçirilmesi (Kamulaştırma)

Mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatının güvence altına alınması

Ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmanın hızlandırılması için planların yapılması

Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüslerin kamu yararı gereği devlet mülkiyetine alınması (Devletleştirme)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatının güvence altına alınması

Cevap

Mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatının güvence altına alınması

Mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı, 1982 Anayasası'nda "Hukuk Devleti" ilkesinin vazgeçilmez bir unsuru olarak kabul edilir. Bu düzenlemeler yargı erkinin tarafsızlığını ve hukuki güvenliği sağlar. Sosyal devlet ise iktisadi ve sosyal adaleti sağlamak için kamulaştırma, vergi adaleti, planlama ve devletleştirme gibi müdahale araçlarını kullanır.

Adım Adım Çözüm

Sosyal devletin araçlarını tanımlama

Sosyal devlet; vergi adaleti, planlama, kamulaştırma, devletleştirme ve sosyal haklar gibi araçlarla iktisadi hayata müdahale eder.

Soruda istenen sosyal devlet araçlarının kapsamını belirlemek gerekir.

Seçeneklerdeki unsurları anayasal ilkelerle eşleştirme

Vergi politikası, kamulaştırma, planlama ve devletleştirme sosyal devlet ile; mahkemelerin bağımsızlığı ise hukuk devleti ile ilgilidir.

Her bir aracın hangi anayasal temel ilkenin (Sosyal Devlet vs. Hukuk Devleti) gereği olduğunu ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Sosyal Devletin Araçları ve Hukuk Devleti Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Sosyal devletin mali araçları ile mülkiyet hakkına müdahale eden araçları arasındaki farkları inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 173Soru →

1982 Anayasası'nın "Kanun önünde eşitlik" başlıklı 10. maddesinde 2004 ve 2010 yıllarında yapılan anayasa değişiklikleri ile bazı sosyal gruplar lehine alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı yorumlanamayacağı veya sayılmayacağı hükme bağlanmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa'nın 10. maddesinde pozitif ayrımcılık kapsamında açıkça sayılan ve kendilerine yönelik alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacağı belirtilen gruplar arasında yer almaz?

Kadınlar

Yaşlılar

Tüketiciler

Harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri

Engelliler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüketiciler

Cevap

Anayasa'nın 10. maddesindeki pozitif ayrımcılık listesinde yer almayan grup tüketicilerdir.

Doğru cevap olan seçenekteki grup, yani tüketiciler, Anayasa'nın 172. maddesi uyarınca devletin koruması altındadır. Ancak bu grup, 10. maddede düzenlenen ve kendilerine yönelik alınacak tedbirlerin 'eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacağı' belirtilen sınırlı liste (kadınlar, çocuklar, yaşlılar, engelliler, şehit yakınları, gazi ve maluller) içerisinde yer almamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1982 Anayasası'nın 10. maddesinin (Kanun Önünde Eşitlik) fıkralarını analiz et.

Maddenin 2. fıkrasında kadınlar, 3. fıkrasında ise çocuklar, yaşlılar, engelliler, şehit yakınları ve gaziler için özel hükümler bulunduğu görüldü.

Pozitif ayrımcılığın anayasal dayanağını tespit etmek için.

Seçeneklerdeki grupları madde metnindeki listeyle karşılaştır.

Kadınlar, yaşlılar, engelliler ve şehit yakınlarının listede yer aldığı, ancak tüketicilerin listede bulunmadığı tespit edildi.

Anayasa'nın açık hükmüne uygunluğu doğrulamak için.

Tüketicilerin anayasal statüsünü kontrol et.

Tüketicilerin korunmasının 172. maddede bir sosyal devlet ödevi olarak düzenlendiği, 10. maddedeki eşitlik istisnası kapsamında olmadığı anlaşıldı.

Çeldirici seçeneğin neden yanlış olduğunu hukuki temele oturtmak için.

Anahtar Kavram

Kanun Önünde Eşitlik ve Pozitif Ayrımcılık Grupları

Daha Fazla Pratik

Anayasa'nın 10. maddesindeki mutlak eşitlik ve nispi eşitlik ayrımını içeren yargı kararlarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 174Soru →

$1982$ Anayasası’nın $4$ . maddesi; $1$ . maddedeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile $2$ . maddedeki Cumhuriyetin niteliklerinin ve $3$ . madde hükümlerinin değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif edilemeyeceğini düzenleyerek anayasal sistemde "maddi anlamda sertlik" tesis etmiştir.

Buna göre, aşağıda yer alan ifadelerden hangisi Anayasa'nın $4$ . maddesi ile korunan "değiştirilemezlik zırhı" kapsamında değerlendirilemez?

Başkentin Ankara olduğu hükmü

Cumhuriyetin, Başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan bir devlet olduğu niteliği

Türk Milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, demokrasi ve Cumhuriyeti korumak

Devletin, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olduğu ilkesi

Cumhuriyetin, insan haklarına saygılı bir hukuk devleti olduğu niteliği

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, demokrasi ve Cumhuriyeti korumak

Cevap

Türk Milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, demokrasi ve Cumhuriyeti korumak ifadesi, Anayasa'nın 5. maddesinde yer aldığı için değiştirilemez hükümlerden biri değildir.

Doğru cevap olan ifade,

1982

Anayasası'nın "Devletin temel amaç ve görevleri" başlıklı

5

. maddesinde yer almaktadır. Anayasa'nın

4

. maddesi ise yalnızca ilk üç maddenin (

1, 2

3

. maddeler) değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif edilemeyeceğini düzenlemiştir. Bu nedenle

5

. madde ve içeriğindeki görevler, anayasal olarak değiştirilemezlik zırhı altında bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 4. maddesinin kapsamını belirle.

4. madde; 1, 2 ve 3. maddelerin değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif edilemeyeceğini hükme bağlar.

Sorunun çözümü için hangi maddelerin koruma altında olduğunu bilmek gerekir.

Seçeneklerdeki ifadelerin hangi maddelerde düzenlendiğini tespit et.

Başkent, bölünmez bütünlük ve resmi dil 3. maddede; Başlangıca dayalı olma ve hukuk devleti nitelikleri 2. maddede; Cumhuriyet vurgusu ise 1. maddede yer alır.

İfadelerin anayasal konumunu belirlemek, değiştirilemezlik kapsamını netleştirir.

Çeldirici olan 'korumak' ifadesinin yerini saptan.

Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü koruma görevi 5. maddede 'Devletin temel amaç ve görevleri' başlığı altında düzenlenmiştir.

3. maddedeki statik durum (bütünlük) ile 5. maddedeki dinamik görev (korumak) arasındaki ayrım sorunun odak noktasıdır.

Sonuca ulaş.

5. madde, 4. maddenin koruma kapsamına dahil edilmediği için bu hüküm değiştirilebilir niteliktedir.

Anayasa koyucu sadece ilk üç maddeye değiştirilemezlik atfetmiştir.

Anahtar Kavram

Anayasa'nın Değiştirilemez Hükümleri ve Madde 5 Ayırımı

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 175Soru →

1982 Anayasası’nın normatif bütünlüğü ve 176. maddesi hükümleri uyarınca "Başlangıç" metninin hukuki statüsü ile bu metinde yer alan temel ilkeler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa metnine dâhil olan bu kısımda "hürriyetçi demokrasi" ve "Atatürk milliyetçiliği" ilkelerine yer verilmişken, "sosyal devlet" ve "hukuk devleti" ifadeleri metinde açıkça zikredilmemiştir.

Başlangıç metni, Anayasa’nın dayandığı temel felsefeyi yansıtması nedeniyle siyasi bir beyanname niteliğinde olup 176. madde gereğince Anayasa metnine dâhil kabul edilmemektedir.

Madde kenar başlıkları ile aynı hukuki statüde bulunan Başlangıç metni, sadece ilgili maddelerin yorumlanmasında başvurulan bağlayıcı olmayan bir kılavuz niteliğindedir.

Başlangıç metni, Cumhuriyetin temel niteliklerini sayan 2. madde ile tamamen aynı terminolojiyi kullanarak "sosyal devlet" ve "hukuk devleti" kavramlarını ilk kez burada tanımlamıştır.

Başlangıç metninde yer alan "medeni iş bölümü" kavramı, yasama ve yürütme organlarının tek bir yapıda birleştiği kuvvetler birliği sisteminin anayasal dayanağını oluşturmaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa metnine dâhil olan bu kısımda "hürriyetçi demokrasi" ve "Atatürk milliyetçiliği" ilkelerine yer verilmişken, "sosyal devlet" ve "hukuk devleti" ifadeleri metinde açıkça zikredilmemiştir.

Cevap

1982 Anayasası'nın 176. maddesine göre Başlangıç kısmı Anayasa metnine dâhildir. Bu metin içerisinde hürriyetçi demokrasi, Atatürk milliyetçiliği ve milli egemenlik gibi kavramlar açıkça ifade edilmiştir. Ancak, 2. maddede sayılan Cumhuriyetin niteliklerinden olan 'sosyal devlet' ve 'hukuk devleti' terimleri Başlangıç metninde bu isimlerle açıkça zikredilmez; bu ilkeler doğrudan maddeler kısmında düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 176. maddesinin incelenmesi

Başlangıç metninin Anayasa metnine dâhil olduğu sonucuna ulaşılır.

Başlangıç metninin hukuki değerini ve normatif statüsünü belirlemek için en üst kural budur.

Başlangıç metnindeki ilkelerin tespit edilmesi

Metinde "Atatürk milliyetçiliği", "hürriyetçi demokrasi", "milli egemenlik" ve "medeni iş bölümü" gibi ilkelerin yer aldığı görülür.

Metnin ideolojik ve hukuki içeriğini analiz etmek gerekir.

Başlangıç metni ile 2. madde terminolojisinin karşılaştırılması

2. maddede yer alan "sosyal devlet" ve "hukuk devleti" ibarelerinin Başlangıç metninde açıkça geçmediği fark edilir.

Seçeneklerdeki kavramsal yanılgıları ayırt etmek için terminolojik hassasiyet gereklidir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Başlangıç Metninin Hukuki Statüsü ve Normatif İçeriği

Daha Fazla Pratik

Başlangıç metninde yer alan 'medeni iş bölümü' kavramı ile kuvvetler ayrılığı ilkesi arasındaki ilişkiyi daha derinlemesine inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 176Soru →

$1982$ Anayasası'nın $4$ . maddesi; ilk üç maddede yer alan hükümlerin değiştirilemeyeceğini, değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini düzenleyerek bu maddelere hukuki bir bağışıklık kazandırmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa'nın $4$ . maddesi ile koruma altına alınan değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif dahi edilemez hükümler arasında yer *almamaktadır*?

Türkiye Devleti'nin bir Cumhuriyet olduğu hükmü

Cumhuriyetin, toplumun huzuru ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı olduğu esası

Yasama yetkisinin Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olduğu ilkesi

Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olduğu ve resmî dilinin Türkçe olduğu hükmü

Millî marşın "İstiklal Marşı", başkentin ise Ankara olduğu düzenlemesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama yetkisinin Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olduğu ilkesi

Cevap

Yasama yetkisinin Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olduğu ilkesi, Anayasa'nın

7

. maddesinde yer aldığı için değiştirilemez hükümler kapsamında değildir.

Doğru cevap olan yasama yetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olduğu hükmü, Anayasa'nın

7

. maddesinde düzenlenmiştir.

1982

Anayasası'nın

4

. maddesi ise yalnızca ilk üç maddenin (

1

2

. ve

3

. maddeler) değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif edilemeyeceğini öngördüğü için

7

. madde bu özel koruma kapsamının dışındadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

4

. maddesinin kapsamını belirle.

4

. madde;

1

2

. ve

3

. maddeleri koruma altına alır.

Değiştirilemezlik zırhının hangi maddeleri kapsadığını saptamak gerekir.

Seçeneklerdeki hükümlerin hangi maddelerde yer aldığını kontrol et.

Devletin şekli (

1

. md), Cumhuriyetin nitelikleri (

2

. md), Devletin bütünlüğü, dili, bayrağı, marşı ve başkenti (

3

. md) ilk üç madde içindedir. Yasama yetkisi ise

7

. maddededir.

Hükümlerin madde numaralarına göre tasnifi, koruma kapsamında olup olmadıklarını belirler.

Hangi maddenin koruma dışında kaldığını tespit et.

7

. madde, ilk üç madde arasında olmadığı için değiştirilebilir bir hükümdür.

4

. maddenin sınırlayıcı etkisi sadece ilk üç madde ile sınırlıdır.

Anahtar Kavram

Anayasa'nın Değiştirilemez Hükümlerinin Kapsamı

Tahmini Süre:45s

Soru 177Soru →

$1982$ Anayasası'nın "Kanun önünde eşitlik" başlıklı $10$ . maddesinde $2004$ ve $2010$ yıllarında yapılan anayasa değişiklikleri ile devletin bazı sosyal gruplar lehine alacağı tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılamayacağı kabul edilerek "pozitif ayrımcılık" ilkesi anayasal bir dayanağa kavuşturulmuştur. Bu kapsamda, özellikle kadınlar ile diğer dezavantajlı grupların korunmasına yönelik hükümler madde metnine eklenmiştir. Buna göre, $2010$ anayasa değişikliği ile $10$ . maddeye eklenen pozitif ayrımcılık hükümleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Pozitif ayrımcılık yapılacak gruplar arasına üniversite eğitimi gören öğrencilerin de dahil edildiği ve bu öğrencilere yönelik her türlü ayrıcalığın eşitlik sayılacağı belirtilmiştir.

Kadınlar ve erkekler arasındaki eşitliğin fiilen hayata geçirilmesi amacıyla alınacak tedbirlerin, kanun önünde eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Kamu görevlilerinin (memurların) özlük haklarında yapılacak iyileştirmelerin, doğrudan pozitif ayrımcılık kapsamında anayasal güvenceye bağlandığı düzenlenmiştir.

Devletin sosyal yardıma muhtaç tüm dezavantajlı bireyler için alacağı her türlü ekonomik kararın, otomatik olarak eşitlik ilkesinin istisnası sayıldığı kabul edilmiştir.

Anayasa'nın

10

. maddesine eklenen fıkralarla, özel hukuk tüzel kişilerine de çalışanları arasında pozitif ayrımcılık yapma konusunda anayasal bir yükümlülük yüklenmiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kadınlar ve erkekler arasındaki eşitliğin fiilen hayata geçirilmesi amacıyla alınacak tedbirlerin, kanun önünde eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Cevap

Kadın-erkek eşitliğini sağlamaya yönelik tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamayacağı hükmü.

Anayasa'nın

10

. maddesinin ikinci fıkrasında kadın-erkek eşitliğine dair

2004

2010

düzenlemeleri yer alır.

2010

yılında yapılan ekleme ile bu eşitliği sağlamaya yönelik tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamayacağı açıkça belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

10

. maddesinin ikinci fıkrasını analiz etme.

2004

yılında kadın-erkek eşitliğinin sağlanması devletin yükümlülüğü olmuş,

2010

yılında ise bu amaçla alınacak tedbirlerin eşitliğe aykırı "yorumlanamayacağı" hükmü eklenmiştir.

Kadın-erkek eşitliğine dair özel koruma rejiminin anayasal sınırlarını belirlemek.

10

. maddede sayılan dezavantajlı grupları tespit etme.

Çocuklar, yaşlılar, engelliler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler.

Pozitif ayrımcılığın hangi gruplar için "eşitliğe aykırı sayılmayacağını" netleştirmek.

Seçeneklerdeki grupları anayasal metinle karşılaştırma.

Öğrenciler, kamu görevlileri ve genel dezavantajlılar bu listede yer almaz.

Hatalı genişletmeleri ve yanlış yorumları eleyerek doğru hükmü bulmak.

Anahtar Kavram

Nispi Eşitlik ve Pozitif Ayrımcılık

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 178Soru →

$1982$ Anayasası'nın Başlangıç metninde yer alan "milletçe kederde, kıvançta ve tasada ortaklık" vurgusu ile devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü ilkesi, Atatürk milliyetçiliğinin öznel (subjektif) karakterini ortaya koymaktadır. Bu anlayışa göre millet; ırk veya din gibi nesnel ölçütlere göre değil, birlikte yaşama arzusu ve vatan sevgisi gibi manevi unsurlara göre tanımlanır.

Buna göre, Türk anayasal sisteminde Atatürk milliyetçiliği ilkesinin en somut ve hukuki yansıması olarak kabul edilen düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkesin Türk sayılması

Milletin unsurlarının belirlenmesinde ırk ve soy birliğinin temel şart olarak aranması

1961

Anayasası’nda yer alan "Türk milliyetçiliği" ibaresinin hiçbir anlam değişikliği yapılmadan aynen korunması

Devletin resmi dininin İslam olması esasına dayalı bir toplumsal birliğin hedeflenmesi

Siyasi hakların yalnızca belirli bir etnik kökene sahip olan vatandaşlara tanınması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkesin Türk sayılması

Cevap

Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkesin Türk kabul edilmesi (Anayasa Madde

66

)

Doğru yanıt olan vatandaşlık bağı vurgusu, Atatürk milliyetçiliğinin etnik kökene dayalı dışlayıcı bir yapı değil, hukuki aidiyete dayalı kapsayıcı bir yapı olduğunu gösterir. Anayasa'nın

66

. maddesi, 'Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türktür' diyerek bu ilkeyi anayasal bir kural haline getirmiştir.

Adım Adım Çözüm

Atatürk milliyetçiliğinin niteliğini belirleme

Subjektif (öznel) milliyetçilik olduğu saptanır.

Irk, din veya soy birliği yerine kültürel ve hukuki birlikteliği esas alması gerekir.

Anayasal dayanağı tespit etme

Anayasa'nın

66

. maddesindeki vatandaşlık tanımına gidilir.

Vatandaşlık bağı, subjektif milliyetçiliğin hukuki düzlemdeki en net karşılığıdır.

Anahtar Kavram

Subjektif Milliyetçilik (Anayasal Vatandaşlık)

İpuçları

Bu ilke, 'ırk' yerine 'hukuki bağ' üzerine kuruludur.

Anayasa'nın

66

. maddesindeki vatandaşlık tanımını hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Atatürk milliyetçiliği ile laiklik ilkesi arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 179Soru →

1982 Anayasası'nın 2. maddesinde Cumhuriyetin temel nitelikleri arasında sayılan "Atatürk milliyetçiliğine bağlı devlet" ilkesi, millet kavramını tanımlarken ırk ve din gibi biyolojik veya dinsel kriterler yerine "milli dayanışma" ve "birlikte yaşama arzusu" gibi unsurları temel alır.

Buna göre, Atatürk milliyetçiliği ilkesinin içeriği ve Türk anayasal sistemindeki yeri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1961 Anayasası'ndaki "Türk milliyetçiliği" ifadesinden farklılaşarak, ortak mazi ve geleceğe dayanan bütünleştirici ve subjektif bir millet anlayışını benimsemiştir.

Milleti sadece ortak ırk ve kan bağı üzerinden tanımlayan objektif milliyetçilik anlayışını esas alarak azınlık haklarını bu bağlamda kısıtlar.

Sadece Anayasa'nın 2. maddesinde sembolik olarak yer almakta olup Başlangıç metnindeki milli dayanışma ilkeleriyle bir bağı bulunmamaktadır.

1961 Anayasası ile terminolojik olarak tam bir uyum içindedir ve her iki anayasa metninde de devletin niteliği "Atatürk milliyetçiliği" olarak belirtilmiştir.

Siyasi haklardan yararlanmayı Türk soyundan gelme şartına bağlayarak toplumun bir kesimini vatandaşlık haklarından mahrum bırakmayı hedefler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1961 Anayasası'ndaki "Türk milliyetçiliği" ifadesinden farklılaşarak, ortak mazi ve geleceğe dayanan bütünleştirici ve subjektif bir millet anlayışını benimsemiştir.

Cevap

1961 Anayasası'ndaki "Türk milliyetçiliği" ifadesinden farklılaşarak, ortak mazi ve geleceğe dayanan bütünleştirici ve subjektif bir millet anlayışını benimseyen seçenek doğrudur.

Atatürk milliyetçiliği, 1982 Anayasası ile hukuk sistemimize giren özgün bir kavramdır. Bu anlayış, Ernest Renan'ın "ulus" tanımına benzer şekilde; ırk, soy veya din birliği gibi dışlayıcı (objektif) unsurları reddeder. Bunun yerine ortak bir maziye sahip olma, kader birliği yapma ve gelecekte de birlikte yaşama iradesini (subjektif unsurlar) esas alır. Bu durum, anayasanın birleştirici ve bütünleştirici devlet yapısını pekiştirir.

Adım Adım Çözüm

Anayasal terminoloji farkını belirleme

1961 Anayasası "Türk milliyetçiliği" (Preamble) derken, 1982 Anayasası Madde 2'de doğrudan "Atatürk milliyetçiliği" terimini kullanmıştır.

İki anayasa arasındaki kavramsal geçişi anlamak sorunun temelini oluşturur.

Subjektif ve objektif milliyetçilik ayrımını yapma

Atatürk milliyetçiliği; ırk, dil, din gibi somut (objektif) unsurlar yerine, beraber yaşama arzusu ve tarih bilinci gibi manevi (subjektif) unsurlara dayanır.

Anayasanın kucaklayıcı ve birleştirici karakterini tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Subjektif Milliyetçilik Anlayışı

Daha Fazla Pratik

Bu ilkenin vatandaşlık tanımıyla ilişkisini pekiştirmek için 66. madde hükümlerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 180Soru →

1982 Anayasası'nın 2. maddesinde düzenlenen "insan haklarına saygılı devlet" ilkesi, 1961 Anayasası'ndaki "insan haklarına dayalı devlet" ifadesinden farklı bir hukuk felsefesini yansıtmaktadır. Doktrinde yapılan tartışmalar ve bu iki kavramın anayasal düzendeki yansımaları göz önüne alındığında, 1982 Anayasası'nın benimsediği bu terminolojik değişikliğin temel hukuki anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan haklarını devletin varlık sebebi ve meşruiyetinin temel kaynağı olarak kabul ederek, devleti bu hakların üzerine inşa edilen 'subjektif' bir yapı olarak konumlandırması

Devletin insan hakları karşısındaki konumunu 'subjektif bir kurucu unsur' olmaktan ziyade, devlet faaliyetlerini sınırlayan 'objektif bir hukuk kuralı' ve dışsal bir sınır olarak tanımlaması

Cumhuriyetin nitelikleri arasında sayılmasına rağmen, bu ilkenin değiştirilemez hükümler kapsamında olmayıp sadece yasama organı için bağlayıcı olmayan bir tavsiye niteliği taşıması

Devletin sosyal adaleti ve vergi adaletini sağlamak amacıyla bireylerin mülkiyet ve çalışma hürriyetlerine müdahale etmesini öngören aktif bir yükümlülük içermesi

İdarenin her türlü eylem ve işleminin yargı denetimine tabi olması ve kanuni hakim güvencesi gibi usuli ve şekli mekanizmaların bütününe karşılık gelmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devletin insan hakları karşısındaki konumunu 'subjektif bir kurucu unsur' olmaktan ziyade, devlet faaliyetlerini sınırlayan 'objektif bir hukuk kuralı' ve dışsal bir sınır olarak tanımlaması

Cevap

1982 Anayasası'nın 'saygılı' ifadesi, devletin insan haklarını kendi varlık sebebi veya içsel bir kurucu unsuru olarak görmekten ziyade, devlet faaliyetlerinin önünde aşılmaması gereken dışsal ve objektif bir sınır (hukuk kuralı) olarak kabul edildiğini ifade eder.

Doğru olan seçenek, 1982 Anayasası'nın benimsediği doktriner yaklaşımı tam olarak karşılar. 'Saygılı' ifadesi, devletin insan haklarını kendi varlık sebebi (subjektif unsur) olarak görmekten kaçındığını, bunun yerine bu hakları devletin faaliyetlerini dışarıdan çevreleyen ve uyulması gereken objektif hukuk kuralları olarak tanımladığını ifade eder. Bu, devlet otoritesine haklar karşısında daha bağımsız bir alan tanırken, hakları bir 'sınır' olarak muhafaza eder.

Adım Adım Çözüm

Anayasal metinler arasındaki terminolojik farkı analiz etmek

1961 Anayasası'nda 'dayalı', 1982 Anayasası'nda ise 'saygılı' ifadesinin tercih edildiği görülür.

Bu iki kavram hukuk doktrininde devletin haklar karşısındaki pasif veya aktif konumunu belirler.

'Dayalı' ve 'Saygılı' kavramlarının doktriner anlamlarını karşılaştırmak

'Dayalı' ifadesi hakları devletin temeli (subjektif kurucu unsur) yaparken, 'saygılı' ifadesi hakları devletin uyması gereken bir sınır (objektif kural) olarak görür.

1982 Anayasası'nı yapan iradenin, devlet otoritesini haklar karşısında daha özerk bir konuma yerleştirme amacı bu değişiklikle somutlaşmıştır.

İlkenin anayasal statüsünü kontrol etmek

Bu ilke Anayasa'nın 2. maddesinde yer alır ve 4. madde ile değiştirilemez olduğu güvence altına alınmıştır.

Cumhuriyetin temel niteliklerinden biri olarak devletin meşruiyet sınırlarını belirler.

Anahtar Kavram

İnsan Haklarına Saygılı Devlet ve Hukuki Sınır Fonksiyonu

Daha Fazla Pratik

1961 ve 1982 Anayasaları arasındaki terminolojik farkların idari yargı kararlarındaki yorumlanış biçimini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 50s

ÖncekiSayfa 9 / 9

1982 Anayasası'nın Temel İlkeleri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram