Temel Hak ve Hürriyetler
206 soru
Anayasası’nın maddesinde düzenlenen "temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması" rejimine göre, sınırlamalarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
1982 Anayasası'nda yer alan "Mülkiyet Hakkı" (m. 35) ile "Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar" (m. 38) hükümleri, bireyin ekonomik varlığı ve kişi hürriyeti üzerindeki devlet müdahalesinin sınırlarını belirler. Buna göre, mülkiyet ve hürriyet üzerindeki anayasal sınırlamalar ve güvencelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
1982 Anayasası'nda yılında yapılan anayasa değişikliğiyle temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması rejiminde 'genel sınırlama' sebepleri metinden çıkarılmış ve her bir hak için 'özel sınırlama' sistemi esas alınmıştır. Bu köklü paradigma değişimi ve Anayasa Mahkemesinin güncel denetim standartları göz önüne alındığında, bir temel hakkın anayasal maddesinde herhangi bir sınırlama sebebine yer verilmemiş olması durumunda, bu hakkın yasama organı tarafından sınırlandırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
1982 Anayasası'nın 17. maddesine göre; tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz. Buna karşılık, aynı madde uyarınca kişinin bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulabilmesi için anayasal düzeyde mutlak olarak aranan hukuki şart aşağıdakilerden hangisidir?
1982 Anayasası’nın . maddesinde düzenlenen “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” ile ilgili mevzuat (, ve sayılı Kanunlar) hükümleri dikkate alındığında, bu hakların kullanımına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
1982 Anayasası’nın 65. maddesinde yer alan; "Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikle seçilen ekonomik istikrarın korunmasını gözeterek, malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir." hükmü, pozitif statülü haklar için anayasal bir sınır çizmektedir. Buna göre, aşağıdaki haklardan hangisi, niteliği gereği bu maddede belirtilen "malî kaynakların yeterliliği" veya "ekonomik istikrar" gibi kriterlere dayanılarak sınırlandırılamayacak bir "negatif statü hakkı" (koruyucu hak) niteliğindedir?
Anayasası'nın maddesinde düzenlenen yerleşme ve seyahat hürriyeti, anayasal metinde belirtilen özel sebeplerle kanunla sınırlanabilmektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi anayasada yalnızca "yerleşme hürriyetinin" sınırlanma gerekçeleri arasında sayılmıştır?
1982 Anayasası'nda düzenlenen "Düşünce, İfade ve İnanç Hürriyetleri" rejimine ilişkin; hakkın içsel boyutu (forum internum) ile dışsal boyutu (forum externum) arasındaki hukuki farklar ve Anayasa'nın 15. maddesinde yer alan "çekirdek alan" koruması birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?
Bir kanun hükmüne dayanılarak hazırlanan yönetmelikte; belirli idari yasaklara aykırı davranan kişilerin, bu fiilleri işlerken kullandıkları araçların yanı sıra tüm mal varlıklarının devlete geçeceği ve ayrıca bu kişilerin ilgili mülki amir tarafından belirli bir süreyle idari gözetim altında tutulacağı hüküm altına alınmıştır.
1982 Anayasası'nın "Mülkiyet Hakkı" (m. 35) ve "Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar" (m. 38) hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu düzenlemenin anayasal geçerliliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Anayasası'nda yer alan çalışma hayatına ilişkin düzenlemeler dikkate alındığında, "sendika kurma hakkı" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
1982 Anayasası'nda yer alan "Mülkiyet hakkı" (Madde 35) ile "Suç ve cezalara ilişkin esaslar" (Madde 38) hükümleri, bireyin mal varlığı ve hürriyeti üzerindeki devlet müdahalesini sınırlandıran temel güvencelerdir.
Bu iki madde kapsamında düzenlenen anayasal korumalar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuk devleti ilkesine uygun, doğru bir tespittir?
1982 Anayasası'nın 'Siyasi Haklar ve Ödevler' başlıklı dördüncü bölümünde düzenlenen kamu hizmetine girme, vatan hizmeti ve vergi ödevi hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, bu hak ve ödevlerin anayasal çerçevesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
1982 Anayasası’nın 15. maddesine göre; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir. Ancak bu hallerde dahi, Anayasa tarafından mutlak olarak korunan ve hiçbir surette dokunulamayacak olan 'sert çekirdek haklar' mevcuttur.
Buna göre, olağanüstü yönetim usullerinin uygulandığı bir dönemde dahi hiçbir şekilde sınırlandırılamayacak veya durdurulamayacak olan hak aşağıdakilerden hangisidir?
1982 Anayasası’nda düzenlenen 'Türk Vatandaşlığı' ve 'Seçme ve Seçilme Hakkı'na ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
1982 Anayasası’nda temel hak ve hürriyetlerin sınıflandırılmasında Jellinek tarafından geliştirilen "statü hakları" ayrımı esas alınmıştır. Bu ayrıma göre "negatif statü hakları" (koruyucu haklar), bireyin devlet tarafından dokunulamayacak özel alanını temsil eder. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir negatif statü hakkı değildir?
Anayasası’nın maddesinde düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması sisteminde, yılı anayasa değişikliği ile getirilen yeni düzenleme dikkate alındığında, bir temel hakkın sınırlandırılmasında uyulması gereken 'sınırlamanın sınırları' arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
1982 Anayasası’nın mülkiyet hakkını düzenleyen 35. maddesi ile suç ve cezalara ilişkin esasları düzenleyen 38. maddesi hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, bu anayasal güvencelere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Olağanüstü yönetim usullerinin (savaş, seferberlik veya olağanüstü hal) uygulandığı dönemlerde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması rejimi, 1982 Anayasası'nın 15. maddesinde düzenlenmiştir. Bu düzenleme uyarınca, anılan dönemlerde bile dokunulması kesin olarak yasaklanan ve 'çekirdek alan' olarak adlandırılan sınırlı sayıdaki hak grubu mutlak bir korumaya sahiptir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa'nın 15. maddesi kapsamında, savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışındaki yaşama hakkı ile birlikte, dokunulması hiçbir surette mümkün olmayan mutlak haklardan biridir?
Jellinek tarafından geliştirilen ve 1982 Anayasası’nın sistematiğinde de benimsenen üçlü ayrımda; pozitif statü hakları (isteme hakları), bireylere devletten olumlu bir edim, hizmet veya yardım talep etme yetkisi verirken; negatif statü hakları (koruyucu haklar) bireyin devlet tarafından dokunulmayacak özel alanını sınırlar. Bu ayrım ve 1982 Anayasası’ndaki bölüm başlıkları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa’nın "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler" (pozitif statü) başlığı altında düzenlenen haklardan biri değildir?
Anayasası’nın "Kişi Hakları ve Ödevleri" bölümünde düzenlenen toplumsal ve mekânsal hürriyetlerin (konut dokunulmazlığı, haberleşme, yerleşme ve seyahat, dernek kurma, toplantı ve gösteri yürüyüşü) sınırlama rejimleri; hem sınırlama sebepleri hem de sınırlama usulü açısından farklılıklar içermektedir.
Buna göre, anayasal metninde özel sınırlama sebepleri arasında "genel sağlık" ve "genel ahlakın korunması" kriterlerine yer verilmemesi ve (yurt dışına çıkış boyutuyla) kısıtlamanın gecikmesinde sakınca bulunan hallerde dahi idari bir mercie bırakılmayıp münhasıran "hâkim kararına" bağlanmış olması nedeniyle diğerlerinden ayrılan hürriyet aşağıdakilerden hangisidir?