Kamu Politikasında Karar Verme Yaklaşımları

Kamu Tercihi Modeli (Public Choice), siyasal süreci bir tür "mübadele" (değiş-tokuş) ilişkisi olarak görür. Bu yaklaşıma göre; seçmenlerin, siyasetçilerin ve bürokratların karar alma süreçlerindeki temel motivasyonu aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu politikası süreçlerinde aktörler, kararlarını verirken diğer paydaşların da kendilerine en yüksek faydayı sağlayacak hamleleri yapacağını varsayarlar. Bu karşılıklı stratejik bağımlılık ortamında, her aktörün kendi açısından 'en akılcı' yolu izlemesi, bazen tüm aktörlerin daha kötü durumda kaldığı bir denge noktasına ulaşılmasına neden olur.

Oyun Teorisi Modeli'ne dayanan bu analiz, kamu politikası çıktılarının belirlenmesinde aşağıdakilerden hangisinin önemini vurgulamaktadır?

Seçkinci (Elit) Model'in temel önermeleri ve Thomas Dye gibi kuramcıların yaklaşımları dikkate alındığında; kamu politikalarında radikal ve köklü değişikliklerin nadiren gerçekleşmesinin, bunun yerine genellikle mevcut politikaların küçük modifikasyonlar şeklinde devam etmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama Modeli (Mixed Scanning), rasyonel-kapsamlı modelin yüksek maliyet ve bilgi yükü sorunu ile artırımcı modelin statükoyu koruyan ve köklü değişimlere kapalı yapısını aşmayı hedefler. Bu modelde karar verme süreci, farklı derinliklerdeki iki seviyeli bir inceleme mantığına dayanır.

Buna göre Karma Tarama Modeli'nde, temel kararlar (fundamental decisions) ile ayrıntılı kararlar (bit-level decisions) arasındaki hiyerarşik ilişkiyi en doğru ifade eden açıklama aşağıdakilerden hangisidir?

Siyasal karar alma mekanizmalarını ekonomik araçlarla analiz eden Kamu Tercihi yaklaşımına göre; iktidarda bulunan siyasetçilerin, seçmenin oy verme davranışını etkilemek amacıyla seçim takvimine paralel olarak kamu kaynaklarını verimsiz şekilde kullanması ve bu durumun makroekonomik dalgalanmalara sebebiyet vermesi süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu politikası analizinde kullanılan Oyun Teorisi Modeli çerçevesinde; karar vericilerin stratejik bir etkileşim içerisindeyken karşı tarafın kendilerine en büyük zararı verecek hamleyi yapacağını varsayarak, karşılaşabilecekleri en kötü senaryolar içerisinden en kabul edilebilir olanı (olası en kötü sonuçların en iyisini) tercih etmelerini ifade eden strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu politikası literatüründe Cohen, March ve Olsen tarafından geliştirilen Çöp Kutusu Modeli'ne (Garbage Can Model) göre, karar verme süreci 'örgütlü anarşi' olarak tanımlanan bir ortamda gerçekleşir. Bu modelin temel varsayımları ve işleyiş mantığı dikkate alındığında, bir kamu kurumundaki karar alma dinamikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cohen, March ve Olsen tarafından geliştirilen Çöp Kutusu Modeli'nde (Garbage Can Model), 'örgütlü anarşi' olarak tanımlanan yapılarda kararların nasıl alındığına dair yapılan analizlerde; kararların her zaman sorunların rasyonel bir biçimde çözülmesiyle sonuçlanmadığı vurgulanmaktadır.

Bu model çerçevesinde, karar verme sürecinin çıktılarına (karar tarzlarına) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu politikası analizinde "Rasyonel-Kapsamlı Model" (Kök Yöntemi), karar vericinin ideal bir rasyonellikle hareket ettiğini varsayar. Bu modelin metodolojik çerçevesi uyarınca, karar verme sürecinde "değerler/amaçlar" ile "olgu/araçlar" arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kamu politikası analizinde Oyun Teorisi Modeli, aktörlerin stratejik etkileşimlerini ve bu etkileşimlerin çıktılarını rasyonellik varsayımı altında inceler. Aşağıdaki tabloda, iki kamu kurumu (Kurum A ve Kurum B) arasındaki bir bütçe paylaşımı veya yetki alanı rekabetine dair basitleştirilmiş bir fayda matrisi (payoff matrix) verilmiştir. Tablodaki rakamlar sırasıyla (Kurum A faydası, Kurum B faydası) şeklinde ifade edilmiştir:

Bu matris üzerinden yapılacak bir analize göre, Oyun Teorisi Modeli çerçevesinde ulaşılan denge durumu ve bu durumun toplumsal/kurumsal etkinlik (Pareto optimalite) açısından değerlendirilmesine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu politikası literatüründe, politikayı toplumdaki çeşitli çıkar ve baskı grupları arasındaki sürekli etkileşimin ve mücadelesinin bir sonucu olarak gören yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu politikası analizinde; karar vericinin sorunu net bir biçimde tanımladığı, toplumsal değerleri ve öncelikleri tam olarak bildiği, hedefe ulaşmak için mevcut tüm alternatifleri eksiksiz bir şekilde ortaya koyduğu ve her bir alternatifi maliyet-fayda süzgecinden geçirerek en yüksek verimi sağlayacak olanı tercih ettiği varsayımına dayanan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu politikası analizinde kullanılan Seçkinci (Elit) Model'in temel varsayımları dikkate alındığında, politika yapım sürecindeki akışın yönü ve niteliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Seçkinci (Elit) Model'e göre kamu politikası süreci, toplumun geniş kesimlerinin taleplerinin siyasal sisteme yukarıya doğru iletilmesinden ziyade, yönetici azınlığın değer ve tercihlerinin kitlelere doğru aşağıya yönlü yansıtılması şeklinde işlemektedir. Bu modelin temel varsayımları ve Thomas Dye gibi kuramcıların yaklaşımları dikkate alındığında, kamu politikalarındaki değişimin hızı ve niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Charles Lindblom tarafından "Kök Yöntemi" (Root Method) olarak kavramsallaştırılan Rasyonel-Kapsamlı Karar Verme Modeli, politika analizini belirli bir metodolojik silsileye dayandırır. Bu modelde, karar vericinin toplumsal değerler üzerinde tam bir uzlaşıya vardığı ve bu değerleri hiyerarşik olarak sıralayabildiği varsayılır. Bu metodolojik çerçeve dikkate alındığında; "amaçlar/değerler" (ends) ile "araçlar/ampirik analiz" (means) arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu politikası sürecinde karar verme ortamını belirsizliklerin hâkim olduğu bir yapı olarak ele alan; karar alma eylemini ise sorunların, çözümlerin, katılımcıların ve seçim fırsatlarının birbirinden bağımsız akışlar hâlinde tesadüfen birleşmesiyle açıklayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Charles Lindblom tarafından geliştirilen Artırımcı Model’de (Incremental Model), rasyonel-kapsamlı modelin aksine "dal yöntemi" (branch method) olarak da bilinen ardışık sınırlı karşılaştırmalar yöntemi benimsenir. Bu yöntemde karar verici, karmaşık bir problemle karşılaştığında her bir alternatifin tüm olası sonuçlarını incelemekten bilinçli bir şekilde kaçınır. Buna göre, Artırımcı Model’de analiz sürecinin bu şekilde daraltılmasının ve basitleştirilmesinin temel mantığı aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu politikası disiplininde Amitai Etzioni tarafından geliştirilen 'Karma Tarama Modeli' (Mixed Scanning), rasyonel-kapsamlı yaklaşımın 'bilgi yükü ve maliyet' sorunu ile artırımcı yaklaşımın 'statükocu ve yeniliklere kapalı' doğasına yönelik bir sentez önerir. Model, karar vericinin sınırlı kapasitesini optimize etmek amacıyla tarama (scanning) faaliyetini iki farklı düzeyde kurgular.

Bu modelin teorik yapısına göre, 'temel kararlar' (fundamental decisions) ve 'ayrıntılı kararlar' (bit-level decisions) arasındaki fonksiyonel ilişki hakkında yapılabilecek aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Seçkinci (Elit) Model'in temel varsayımları ve kamu politikası yapım sürecine dair yaklaşımları göz önüne alındığında; elitlerin toplumsal değerler üzerindeki uzlaşısı ile politika değişimlerinin niteliği arasındaki ilişkiyi en doğru açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu politikası analizinde kullanılan bir modele göre; politika yapım süreci, toplumda örgütlenmiş çeşitli grupların kendi çıkarlarını gerçekleştirmek adına birbirleriyle girdikleri dinamik bir etkileşimden ibarettir. Bu modelde siyasal sistemin başarısı, rakip grupların taleplerini uzlaştırarak toplumsal dengeyi ($equilibrium$) sürdürebilme kapasitesine bağlıdır. Devletin bağımsız bir politika belirleyiciden ziyade, bu grupların ağırlığına göre şekillenen bir yasal çerçeve sunucusu ve 'hakem' olarak konumlandırıldığı bu yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?