Kamu Politikasında Karar Verme Yaklaşımları

Amitai Etzioni’nin Karma Tarama Modeli, rasyonel-kapsamlı modelin bilgi ve maliyet yükü ile artırımcı modelin statükocu eğilimlerini eleştirerek ortaya çıkmıştır. Bu modelde karar verme süreci iki farklı düzeyde organize edilir. Buna göre Karma Tarama Modeli’nin işleyiş mantığına dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi modelin özünü en iyi şekilde yansıtmaktadır?

Kamu politikası analizinde 'Rasyonel-Kapsamlı Model' (Kök Yöntemi), karar vericinin tam bir objektif rasyonelliğe ulaşabilmesi için belirli bir epistemolojik önceliklendirme öngörür. Bu çerçevede, rasyonelliğin mantıksal bir sonucu olarak, amaçlar (değerler) ve araçlar (ampirik analiz) arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi modelin yapısal zorunluluğunu ifade eder?

Seçkinci (Elit) Model'e göre, kamu politikası yapım sürecini kontrol eden yönetici azınlık; toplumsal sistemin temel değerleri, mülkiyet ilişkileri ve mevcut kurumsal düzenin bekası noktasında geniş bir görüş birliği (konsensüs) içindedir. Bu kuramsal yaklaşıma göre, söz konusu elit konsensüsünün kamu politikalarının 'değişim' dinamiği üzerindeki temel yapısal etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu politikası yapım sürecinde aktörler arası stratejik etkileşimi çözümleyen Oyun Teorisi Modeli çerçevesinde; iki farklı yerel yönetimin (Belediye A ve Belediye B) ortak bir çevre koruma projesine kaynak aktarma konusunda karşı karşıya oldukları durum aşağıda ödemeler matrisi ile verilmiştir. Matristeki değerler, her bir strateji kombinasyonu sonucunda belediyelerin elde edeceği sosyal fayda düzeylerini ($A, B$) şeklinde göstermektedir:

Buna göre, her iki belediyenin de rasyonel ve kendi kurumsal faydasını maksimize etmeye çalışan aktörler olduğu varsayıldığında, oyunun ulaştığı denge noktası ve bu sonucun kamu politikası analizi açısından niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Kamu politikası analizinde kurumsal model; devlet kurumlarının politika sürecindeki merkezi rolünü meşruiyet, evrensellik ve cebir (zorlama) unsurları üzerinden temellendirir. Bu yaklaşıma göre, bir kararın sadece belirli bir kesimi değil, coğrafi sınırlar içerisindeki tüm bireyleri hukuki bir yükümlülük altına sokması ve bu kurallara aykırı hareket edenlere karşı devletin egemenlik hakkına dayanarak müeyyide uygulayabilmesi, sırasıyla kurumsal modelin hangi temel niteliklerinin birer sonucudur?

Kamu politikası analizinde kurumsal model (institutional model), kamu politikasını devlet kurumlarının bir fonksiyonu veya çıktısı olarak tanımlar. Thomas Dye'a göre, bir politikanın devlet kurumları tarafından kararlaştırılması, onu diğer toplumsal organizasyonların (dernekler, şirketler, baskı grupları vb.) kararlarından ayıran belirli karakteristik özellikler kazandırır. Bu bağlamda, kurumsal modelin öngördüğü 'meşruiyet', 'evrensellik' ve 'cebir' (yaptırım) özellikleri dikkate alındığında, devlet kurumlarının ürettiği bir politikayı diğer organizasyonların kararlarından ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Cohen, March ve Olsen tarafından geliştirilen Çöp Kutusu Modeli'nde (Garbage Can Model), kamu kurumları gibi "örgütlü anarşi" niteliği taşıyan yapılarda karar verme süreci; rasyonel modellerin öngördüğü doğrusal ve mantıksal sıralamanın aksine, birbirinden bağımsız hareket eden akışların etkileşimiyle açıklanır.

Buna göre, Çöp Kutusu Modeli'ndeki karar alma dinamikleri ve akışların doğasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi modelin temel varsayımlarını en kapsamlı şekilde yansıtır?

Bir kamu kurumu, beş yıllık stratejik planını hazırlarken önce kurumun ana misyonunu ve uzun vadeli hedeflerini geniş bir çerçevede belirlemiş; ardından bu hedeflere ulaşmak için yapılacak günlük iş ve işlemleri mevcut kaynaklar dahilinde küçük ve birbirini izleyen adımlarla detaylandırmıştır. Bu kurumun karar alma sürecinde uyguladığı yaklaşım, Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama Modeli'nin hangi temel özelliğini yansıtmaktadır?

Kamu politikası literatüründe Charles Lindblom tarafından "Kök Yöntemi" (Root Method) olarak da kavramsallaştırılan Rasyonel-Kapsamlı Model'e göre; bir karar vericinin ideal rasyonellik düzeyinde bir sonuca ulaşabilmesi için izlemesi gereken analitik süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Grup Modeli çerçevesinde, kamu politikasının toplumdaki örgütlü çıkar grupları arasındaki bir "denge noktası" (equilibrium) olduğu kabul edilmektedir. Buna göre; bir çıkar grubunun siyasal nüfuzunun artması veya yeni ve güçlü bir grubun politika sürecine dahil olması durumunda ortaya çıkacak sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

James Buchanan, geleneksel kamu yönetimi ve iktisat kuramlarının devleti "hayırsever bir despot" (benevolent despot) veya toplumun genel refahını maksimize eden tarafsız bir araç olarak görmesini eleştirir. Bunun yerine siyasetin "mübadele olarak siyaset" (politics as exchange) perspektifiyle, yani bireylerin kendi faydalarını artırmak için yaptıkları bir tür alışveriş süreci olarak analiz edilmesi gerektiğini savunur.

Kamu Tercihi Modeli'nin temelini oluşturan metodolojik bireyselcilik ve güdüsel simetri varsayımları dikkate alındığında; siyasal karar alma sürecindeki "devlet başarısızlığı" (government failure) riskini minimize etmek için bu model tarafından önerilen temel yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu politikası analizinde kullanılan Oyun Teorisi Modeli çerçevesinde; aktörler arasındaki etkileşimlerin sonucunda bir tarafın kazancının doğrudan diğer tarafın kaybına eşit olmadığı, tarafların stratejik iş birliği yoluyla eş zamanlı olarak fayda sağlayabildiği (kazan-kazan) oyun türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu politikası analizinde "Rasyonel-Kapsamlı Model" (Kök Yöntemi) kapsamında, karar vericinin izlediği metodolojik yaklaşıma ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kamu politikası çalışmalarında kurumsal model (institutional model), politikayı devlet kurumlarının bir fonksiyonu veya çıktısı olarak tanımlar. Bu model, bir kararın 'kamu politikası' niteliği kazanabilmesi için mutlaka bir devlet kurumu tarafından benimsenmesi gerektiğini savunur. Kurumsal modelin savunduğu; kararların toplumun bütününe uygulanması, yasal bir yükümlülük oluşturması ve devletin zorlama gücüyle desteklenmesi ilkeleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, devlet kurumlarının politika sürecindeki işlevi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Kurumsal model (institutional model), kamu politikasının devlet kurumlarının bir çıktısı olduğunu ve bu kurumların sahip olduğu belirli yapısal özelliklerin politikaya özel bir hukuki ve toplumsal statü kazandırdığını ileri sürer. Bu modelde; meşruiyet (legitimacy), evrensellik (universality) ve cebir (coercion) unsurları arasındaki etkileşim, kamu politikasını diğer sosyal düzenlemelerden (dernek tüzükleri, şirket kuralları vb.) ayıran temel çizgiyi oluşturur.

Bu bağlamda kurumsal modelin varsayımları dikkate alındığında, kamu politikası sürecindeki bu üç temel unsurun işleyişine dair aşağıdakilerden hangisi doğru bir değerlendirmedir?

Kamu politikası analizinde, karar vericilerin sadece kendi stratejilerini değil, diğer aktörlerin de olası hamlelerini dikkate alarak rasyonel seçimler yaptığını savunan; özellikle 'Mahkumlar İkilemi' gibi senaryolarla bireysel rasyonelliğin toplumsal açıdan verimsiz sonuçlara yol açabileceğini matematiksel bir çerçevede inceleyen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu politikası sürecinde karar vericilerin karşılaştığı bilgi yükü ve zaman kısıtı sorunlarına çözüm olarak Amitai Etzioni tarafından önerilen Karma Tarama Modeli (Mixed Scanning), karar alma eylemini iki farklı düzeyde kurgular. Buna göre Karma Tarama Modeli'nin işleyiş mantığına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama (Mixed Scanning) Modeli, rasyonel-kapsamlı modelin yüksek maliyetli ve bilgi yükü gerektiren yapısı ile artırımcı modelin köklü değişimleri engelleyen statükocu doğasını bir sentezle aşmayı hedefler.

Bu modele göre, etkili bir kamu politikası karar alma sürecinde izlenmesi gereken temel strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu Tercihi Modeli'ne (Public Choice) göre, seçmenlerin siyasal adaylar veya politikalar hakkında detaylı bilgi edinmek için katlanacakları zaman ve emek maliyetinin, kendi oylarının seçim sonucunu değiştirme ihtimalinin düşüklüğü karşısında çok yüksek kalması nedeniyle "bilinçli olarak bilgisiz kalmayı" tercih etmelerini tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Artırımcı Model’in (Charles Lindblom) temel önermelerinden biri olan; politika yapım sürecinde merkezi bir eşgüdüm mekanizması bulunmasa dahi, farklı değer ve çıkarlara sahip aktörlerin birbirlerinin tercihlerini gözeterek ve stratejilerini birbirlerine uyarlayarak sonuçta bir politika dengesine ulaşmalarını sağlayan süreç aşağıdakilerden hangisidir?