Kamu kesimi borçlanma gereğinin, piyasa faiz oranlarında şiddetli bir dışlama etkisine (crowding-out) yol açacak düzeyde arttığı bir konjonktürde; Hükümet yasal kısıtlamaları esneterek, Hazinenin ihraç ettiği borçlanma senetlerinin birincil piyasada doğrudan Merkez Bankası tarafından satın alınmasına olanak tanımıştır. Bu işlem sonucunda, borç senedi Merkez Bankası bilançosunun aktifine yazılmış, karşılığında yaratılan emisyon (rezerv para) ise hazinenin nakit açığının finansmanında kullanılmıştır.
Bu makro-mali stratejinin literatürdeki kavramsal karşılığı ve yol açacağı nihai ekonomik sonuç (maliyetin yansıması) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi teorik olarak doğrudur?
- ABir konversiyon (değiştirim) operasyonudur; Hazine piyasa faizlerinin altında bir oranla Merkez Bankasına borçlanarak nominal faiz yükünü düşürür ve böylece bütçe açığını kalıcı olarak daraltır.
- Bİşlem bir borç konsolidasyonu (tahkim) uygulamasıdır; borcun vadesi fiili olarak Merkez Bankası nezdinde uzatıldığından, anapara ödemesi ötelenerek gelecek nesillerin vergi yükü hafifletilmiş olur.
- Bu işlem borcun paraya çevrilmesi (monetizasyon) stratejisidir; piyasaya sürülen karşılıksız likiditenin yaratacağı enflasyon vergisi mekanizmasıyla borcun reel maliyeti geniş halk kitlelerine ve sabit getirili tasarruf sahiplerine transfer edilir.Cevap
- DMerkez Bankasının olağan açık piyasa işlemidir (APİ); artan para arzı ekonomideki atıl kapasiteyi harekete geçirerek reel büyümeyi teşvik edeceğinden borç yükü göstergeleri kendiliğinden iyileşir.
- EBorcun olağanüstü itfa yöntemlerinden biri olan zımni sermaye vergisidir; Merkez Bankası rezervleri üzerinden kamunun mülkiyetine tek seferlik doğrudan servet transferi yapılarak iç borç stoku tamamen tasfiye edilir.
Cevap
İşlemin teorik adı borcun paraya çevrilmesi (monetizasyon) olup, yaratılan karşılıksız emisyon enflasyon vergisi aracılığıyla maliyetin tasarruf sahiplerine ve halka yansımasına neden olur.
Hazinenin, bütçe açıklarını finanse etmek için Merkez Bankasına doğrudan borçlanma senedi verip karşılığında piyasaya yeni para sürmesi 'monetizasyon' olarak tanımlanır. Monetizasyon, doğrudan emisyon hacmini artırdığı için enflasyona neden olur. Enflasyon olgusu ise paranın reel satın alma gücünü düşürür. Bu durum, devlete borcun reel değerini eritme imkanı sunarken (gizli itfa), elinde nakit veya sabit getirili varlık tutan geniş halk kitlelerinin yoksullaşmasına yol açar. Maliye literatüründe bu duruma 'enflasyon vergisi' adı verilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Borcun Paraya Çevrilmesi (Monetizasyon)
Tahmini Süre:1m 30s